Blijft het auteursrecht van Anne Frank bestaan?
Blijft het auteursrecht van Anne Frank bestaan? © ANP

'Auteursrecht Anne Frank nog jaren van kracht'

Het auteursrecht op het dagboek van Anne Frank verloopt niet binnenkort, maar is nog decennia van kracht. Dat zegt het Zwitserse Anne Frank Fonds - opgericht door haar vader Otto Frank. Volgens het fonds is Otto Frank co-auteur van het werk. Het copyright zou daardoor blijven bestaan tot vijftig of zeventig jaar na 1980, het jaar van zijn overlijden.

Volgens de Amsterdamse Anne Frank Stichting is Anne Frank de enige auteur van haar teksten. De stichting wil geen uitspraken doen wanneer het auteursrecht op het dagboek precies afloopt. Bij monde van woordvoerder Anne-Marie Bekker erkent de stichting dat Otto Frank de samensteller is van de handelseditie van het dagboek. 'Hij heeft voor deze uitgave redactionele keuzes gemaakt, maar het is en blijft Annes dagboek.'

Anne Frank stierf in februari 1945 in het Duitse concentratiekamp Bergen Belsen. In Nederland loopt het auteursrecht op teksten zeventig jaar na de dood van een schrijver af, te rekenen vanaf de eerste januari na de dood van de schrijver. In het geval van Anne is dat 1 januari 2016.

Het Zwitserse Anne Frank Fonds wijst erop dat de teksten van Anne Frank na haar dood door Otto Frank zijn geredigeerd. Het Fonds vindt daarom dat hij de status van co-auteur heeft op het werk van zijn dochter en bijgevolg auteursrecht. Otto publiceerde de teksten van Anne voor het eerst in het boek Het Achterhuis, uitgegeven in 1947. Omdat hij pas in 1980 overleed, loopt het auteursrecht volgens het Fonds door tot 2030 of 2050, afhankelijk van de auteurswetgeving in verschillende landen.

In 1963 stichtte Otto Frank in Basel in Zwitserland het Anne Frank Fonds om de auteursrechten op de teksten van Anne te beheren. Het fonds kreeg zo vele miljoenen euro's aan inkomsten. Yves Klugmann, de woordvoerder van dit fonds, onderstreept dat het geld integraal naar goede doelen gaat. 'Deze hele kwestie heeft met geld niets te maken. Het fonds wordt gerund door vrijwilligers. Bovendien zien wij Otto Frank al zo'n twintig jaar als co-auteur.'

Co-auteur

Deze hele kwestie heeft met geld niets te maken

Yves Klugmann, woordvoerder Anne Frank fonds

Ook de Anne Frank Stichting werd opgericht door Otto Frank, in 1957. Het doel was te voorkomen dat de stad Amsterdam het huis zou slopen, waar zijn familie tot een Duitse inval in augustus 1944 veiligheid vond. Dat huis is nu het Anne Frank Huis. De stichting dient vooral educatieve doeleinden, zoals het verspreiden van het levensverhaal van Anne.

Juridische experts zeggen dat alleen een rechtbank Otto Frank kan erkennen als co-auteur. 'Dat het Anne Frank Fonds Otto Frank een co-auteur noemt, heeft geen enkele juridische status', zegt Stef van Gompel, een onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam die is gespecialiseerd in het auteursrecht. 'Ze zullen er volgens mij ook niet in slagen om Otto Frank voor een rechter als co-auteur erkend te krijgen op de oorspronkelijke teksten van Anne Frank.'

Een mogelijke uitzondering vormen volgens hem de teksten van Anne Frank die pas in 1986 voor het eerst werden uitgegeven. Voor 1995 werden postuum gepubliceerde teksten beschermd door het zogenaamde overgangsrecht. Dat stelde dat een werk tot vijftig na de eerste publicatiedatum auteursrechtelijk beschermd bleef. 'Alleen een rechter kan uitmaken of dat overgangsrecht nog van toepassing is op de in 186 gepubliceerde dagboekfragmenten', zegt Van Gompel. In 1995 werd in Nederland en een aantal andere Europese landen een nieuwe wetgeving van kracht. Vanaf dan werd het werk van een auteur beschermd tot zeventig jaar na zijn dood.

De Amsterdamse Anne Frank Stichting is samen met het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis bezig aan een nieuw wetenschappelijk onderzoek van het dagboek. Wanneer dat leidt tot een publicatie is nog niet bekend.

In een eerdere versie van dit artikel stond dat de Anne Frank Stichting 'vindt' dat het auteursrecht op het werk van Anne Frank verloopt per 1 januari 2016. De stichting doet geen uitspraken over het verlopen van het auteursrecht van Anne Frank, anders dan dat dit verschilt van land tot land. Wel spreekt de stichting zich uit tegen het beroep op co-auteurschap van Anne's vader, Otto Frank, waarmee het Zwitserse Anne Frank Fonds auteursrecht claimt tot 2050.