Kom bij Drabble niet aan met de zalvende constatering dat de ouderdom wijsheid brengt.
Kom bij Drabble niet aan met de zalvende constatering dat de ouderdom wijsheid brengt. © Mike Kemp / Getty Images

Geen sexy boek, wél integer, venijnig en humoristisch

Boek (fictie) - The Dark Flood Rises

Door haar 'van oude mensen'-vertelling weeft Margaret Drabble andere motieven die haar roman een extra dimensie geven.

Waarschuwing vooraf: een sexy boek is het niet, de laatste roman van Margaret Drabble. Daar is de auteur zich volop van bewust, en het kan haar niet schelen. The Dark Flood Rises, zo luidt de omineuze, drama belovende titel. Deze wordt in de roman volop waargemaakt, maar de auteur schrijft 'drama' nergens met een hoofdletter.

'The Dark Flood Rises' is een citaat uit het gedicht 'The Ship of Death' van D.H. Lawrence, dat hij schreef toen hij op 44-jarige leeftijd stervende was aan tbc. De naderende dood is ook de rode draad in Drabbles roman. Maar waar Lawrence uiterst ontijdig overleed, constateren de personages in The Dark Flood Rises met milde zelfspot en ingetogen melancholie 'dat zij inmiddels te oud zijn om jong te kunnen sterven'.

Ook te oud om eeltknobbels, artritis, levervlekken, zwakke polsen, staar en steeds overweldigender vermoeidheid te voorkomen, trouwens. Het zij herhaald: The Dark Flood Rises is geen sexy boek. Wat het wel is: een integere, minutieuze, bij vlagen ook venijnige en humoristische roman over ouder worden, sterfelijkheid, dood en vergankelijkheid.

De merlot pompt leven in haar verstijvende bloedvaten

Dame Margaret, die in juni 78 hoopt te worden, bevolkt haar roman met een reeks uiteenlopende personages, die hun ouderdom ieder op een eigen manier verwerken. De meesten wonen in Engeland, sommigen op de Canarische Eilanden, allen maken deel uit van de Britse middenklasse.

Centrale figuur is Francesca Stubbs, die weliswaar allang de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt, maar nog altijd zeer actief is als inspecteur van wooninstellingen voor ouderen. Energiek reist ze heel Engeland door, overnachtend in haar favoriete budgethotelketen Quality Inn. De manier waarop Drabble beschrijft hoe intens Fran geniet van de eenvoudige kamers, buffetmaaltijden en goedkope maar opwekkende merlot ('jong bloed dat leven pompt in haar verstijvende bloedvaten') is zowel grappig als vertederend.

Over de ouderdom is Fran minder te spreken. Jazeker, de medische vooruitgang heeft onze levensverwachting spectaculair opgeschroefd. Met als gevolg dat we het leven thans afsluiten met zes extra jaren van pijn en slechte gezondheid. 'Ouderdom heeft onze pensioenen, ons werk-leven evenwicht, onze gezondheidszorg, onze huisvesting en ons geluk verkloot.'

Ieder kampt op eigen wijze met het ouder worden, waarbij de mannen er het minst goed afkomen

Tegenpolen

Heel anders dan de rusteloze en obstinate Fran is haar vriendin Josephine. Deze voormalige universitair docent heeft, hoewel nog kerngezond, besloten 'de ouderdom halverwege te ontmoeten' en te gaan wonen in een seniorencomplex dat is gebouwd als een soort Cambridge-college. Vroeger kregen gepensioneerde hoogleraren kamers op hun college, waar ze door studenten werden verzorgd. Die tijden zijn voorbij, maar dit komt het dichtst in de buurt.

Andere personages zijn de aan asbestvergiftiging lijdende Teresa, Frans bedlegerige ex-echtgenoot Claude en het op Tenerife woonachtige homopaar Bennet en Ivor. Ieder kampt op eigen wijze met het ouder worden, waarbij de mannen er het minst goed afkomen. Vooral aan oud-chirurg Claude, die zijn fysieke en psychische malheur bestrijdt met zelf-voorgeschreven medicatie, lijkt Drabble een uitgesproken hekel te hebben.

De levendig opgetekende personages en hun bespiegelingen dragen deze roman

Door haar 'van oude mensen'-vertelling heen, weeft de auteur enkele andere motieven, die zowel relativerend als dreigend zijn en de roman een extra dimensie verlenen. We lezen over de nauwelijks gerapporteerde vluchtelingenstromen van Marokko en West-Sahara naar Europa en de daarmee gepaard gaande verdrinkingen. En over de dreiging van een vulkaanuitbarsting op La Palma, die een rotspartij van tweemaal het Isle of Man in zee kan doen storten, met verwoestende effecten tot aan de kunsten van Groot-Brittannië en de VS. Jawel, de titel resoneert op meerdere niveaus.

The Dark Flood Rises moet het niet hebben van zijn plot. Het zijn de levendig opgetekende personages en hun bespiegelingen die deze roman dragen. Kom bij Drabble niet aan met de zalvende constatering dat de ouderdom wijsheid en vredigheid brengt. 'Oude mensen zijn erg egoïstisch, erg hebzuchtig', constateert Fran, 70-plus. Misschien niet wijs en vredig, maar wel reuze bij de tijd.