1687890
Archieffoto © EPA

Bibliotheek op schop: vanaf 2015 e-book voor iedereen

De bibliotheekwereld gaat vanaf 2015 grondig op de schop. Iedere Nederlander moet vanaf 2015 via het internet e-boeken kunnen lenen. De Raad voor Cultuur staat achter het wetsvoorstel hierover, maar waarschuwt voor de gevolgen voor kleine, lokale bibliotheken.

In het nieuwe stelsel vallen alle openbare bibliotheken onder de Koninklijke Bibliotheek (KB), die ook een sleutelrol krijgt in een landelijke digitale bibliotheek. Vandaag brengt de Raad voor Cultuur per brief de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op de hoogte van haar zorgen.

Op verzoek van minister Jet Bussemaker adviseert de raad over de voorgenomen Bibliotheekwet. De nadruk van het wetsvoorstel ligt volgens de raad te veel op de oprichting van de digitale bibliotheek en er ontbreekt een 'vernieuwend perspectief op de functie en het bereik van de lokale bibliotheken'.

Gebouw met boeken
De bestaande bibliotheekwetgeving is meer dan 25 jaar oud, en gaat nog uit van de bibliotheek als 'gebouw met boeken en tijdschriften'. In de nieuwe wet is 'digitalisering de belangrijkste drijvende kracht bij de ontwikkelingen in de openbare bibliotheek'.

Omdat op dit moment de KB in Den Haag geen formele relatie heeft met de openbare bibliotheken, is de effectiviteit en innovatiekracht van de sector te beperkt, staat in het wetsvoorstel. Dat zou de digitale ontwikkelingen in de weg staan.

De raad staat achter de reorganisatie die verdere digitalisering van bibliotheken mogelijk moet maken, maar vreest voor verdere bezuinigingen op fysieke voorzieningen. Van de bibliotheken heeft 88 procent daar nu al mee te maken. De nieuwe wet zou gemeenten op het idee kunnen brengen om bibliotheek-voorzieningen verder af te bouwen omdat de landelijke digitale bibliotheek de burger voldoende bedient. 'De verbindende rol naar andere maatschappelijke domeinen, zoals onderwijs, archieven en lokale omroepen, dreigt daarmee verloren te gaan', zegt secretaris Jeroen Bartelse van de raad.

Innovatie van fysieke openbare bibliotheken verdient om die reden ook een plaats in de wet. Temeer omdat wordt voorzien dat in de toekomst commerciële aanbieders en bibliotheken parallel e-boeken en andere digitale producten gaan verhuren. Bartelse: 'Dat maakt het noodzakelijk om te onderbouwen wat de onderscheidende waarde is van bibliotheken.'

Diverse organisaties werken in Nederland aan digitale bibliotheken. De grootste spelers zijn de gezamenlijke openbare bibliotheken via Bibliotheek.nl, de KB en de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) in Leiden.