Zo denken Turkse Nederlanders over Nederland en Turkije

41 procent veroordeelt nazi-uitspraken, 38 procent staat erachter

De meeste Turkse Nederlanders zijn pessimistisch over Nederlandse politici, de aanhang van Denk is overwegend pro-Erdogan en meer resultaten van de peiling.

Tegenhouden minister afgekeurd

Waren het simpelweg relschoppers, of vertegenwoordigden ze een groter ongenoegen binnen de Turkse gemeenschap? Dat was de grote vraag na 11 maart, toen Turkse Nederlanders voor het consulaat in Rotterdam demonstreerden tegen het weren van de Turkse minister Kaya. Zij was naar Nederland afgereisd om campagne te voeren voor de AK-Partij van president Erdogan, maar werd in Rotterdam door de politie gestopt en richting de Duitse grens geëscorteerd. Bij het consulaat braken daarop ongeregeldheden uit, waarbij politieagenten met stenen werden bekogeld.

38 procent keurt Erdogans nazi-uitspraken goed

Het tegenhouden van de Turkse ministers Kaya en Cavusoglu, die enkele dagen eerder de toegang tot Nederland werd ontzegd, wordt volgens het onderzoek door circa tweederde van de Turkse Nederlanders afgekeurd. Slechts een op de vijf staat achter het ingrijpen van de Nederlandse regering. De felle Turkse reactie op het weren van de ministers is door bijna de helft van de Turkse Nederlanders positief ontvangen, tegenover eenderde die daar negatief over oordeelt. Onder oudere en hogeropgeleide Turkse Nederlanders was meer dan de helft negatief over de reactie van Erdogan.

Onderdeel van de felle Turkse reactie waren harde uitspraken van Erdogan over de Nederlanders. Hij sprak van 'fascisten en overblijfselen van nazi's' toen Nederland de landingsrechten van Cavusoglu introk. De krachttermen werden met een mengeling van hoon en woede ontvangen in Nederland. Premier Rutte noemde de scheldkanonnade 'bizar en zeer ongepast'. De Turkse gemeenschap oordeelt coulanter over Erdogan. 38 procent keurt zijn nazi-uitspraken goed. Een nauwelijks groter deel, 41 procent, staat niet achter de beschimpingen.

Tekst gaat verder onder de grafieken.

De Nederlander is oké, Mark Rutte niet

Ondanks wederzijdse kritiek is een meerderheid van de Turkse Nederlanders positief tot zeer positief over de Nederlandse bevolking

'Een bewijs van mislukte integratie', noemde CDA-leider Sybrand Buma de rellen voor het Turkse consulaat. Buma is niet de enige in Nederland die stelt dat Turkse Nederlanders zich in de afgelopen decennia te weinig hebben aangepast aan de Nederlandse samenleving. Turks-islamitische organisaties als Diyanet en Milli Görüs zouden een buitensporig grote invloed uitoefenen op Turken in de diaspora, die zo in hun eigen zuil blijven leven. Andersom zou discriminatie van Turkse Nederlanders, bijvoorbeeld op de arbeidsmarkt, een goede integratie van deze groep verhinderen.

Ondanks de wederzijdse kritiek is een meerderheid (59 procent) van de Turkse Nederlanders positief tot zeer positief over de Nederlandse bevolking. Minder dan eenvijfde is negatief. Wat opvalt, is dat Turks-Nederlandse mannen een positiever beeld van de Nederlanders hebben dan de vrouwen. Tweederde van de mannen oordeelt positief, tegenover de helft van de vrouwen, die neutraler zijn.

Over Nederlandse politici zijn Turkse Nederlanders beduidend pessimistischer. Iets meer dan de helft houdt er een negatieve mening op na. Over premier Mark Rutte is de Turkse gemeenschap in Nederland nog minder te spreken. 61 procent is negatief over hem, en slechts 14 procent positief. Mogelijk speelt Ruttes hoofdrol in de politieke rel met Turkije mee bij de slechte beoordeling. In 2016 sprak de premier zich al eens fel uit over Turks-Nederlandse jongeren toen zij journalisten lastigvielen na de militaire coup tegen Erdogan. 'Pleur op', luidde zijn harde boodschap toen.

Tekst gaat verder onder de grafieken.

Aanhang Denk is pro-Erdogan

Voor veel Turkse Nederlanders vult Denk een gat op dat de andere politieke partijen hebben laten vallen

Met het winnen van 3 zetels maakte de nieuwe politieke partij Denk indruk bij de recente Tweede Kamerverkiezingen. In grote steden als Rotterdam (7,9 procent van de stemmen voor Denk) en Den Haag (7,3 procent) kwam Denk zelfs boven de PvdA uit, de partij die voorheen vaak de Turkse stem binnensleepte. Voor veel Turkse Nederlanders vult Denk een gat op dat de andere politieke partijen hebben laten vallen. Van de ondervraagden vindt 62 procent dat de Nederlandse politiek vóór het ontstaan van Denk onvoldoende oog had voor de gevoelens binnen de Turkse gemeenschap.

Tunahan Kuzu en Selçuk Özturk, de twee Turkse Nederlanders die aan de wieg van Denk stonden, zien zichzelf als wegbereiders van een 'inclusieve Nederlandse samenleving'. Hun achterban, die voor het groot deel bestaat uit Turkse Nederlanders, ziet dat ook zo. Van de geraadpleegde Denkstemmers denkt driekwart dat de partij gaat bijdragen aan de integratie van de Turkse gemeenschap in de Nederlandse samenleving. In totaal gelooft ruim de helft van de Turkse Nederlanders dat. Onder jongere en lageropgeleide Turken in Nederland is het vertrouwen in zo'n Denkeffect het grootst.

Turkse Nederlanders die Denk stemmen, steunen Erdogan duidelijk vaker dan het gemiddelde. Van de Turks-Nederlandse Denkstemmers steunt vier op de vijf het beleid van de Turkse president. Dat lijkt reden genoeg voor Denkpolitici om zich zo voorzichtig mogelijk over het gedrag van Erdogan uit te laten. Dat doet Denk dan ook. Vermoedelijk liet Kuzu het afsluitende debat bij de NOS schieten om lastige vragen over de diplomatieke rel met Turkije te voorkomen.

Tekst gaat verder onder de grafieken.

Verantwoording

Het is moeilijk om de mening te peilen van Turkse Nederlanders, omdat ze net als de leden van andere migrantengroepen slecht vertegenwoordigd zijn in de panels van onderzoeksbureaus. Voor dit onderzoek heeft Ipsos daarom samengewerkt met Het Opiniehuis, dat gespecialiseerd is in het uitvoeren van onderzoek onder migranten en beschikt over meertalige enquêteurs.

De bureaus hebben op drie manieren informatie verzameld: online (voor groepen die goed Nederlands spreken, zoals hoger opgeleiden en jongeren), telefonisch (om lager opgeleide Turkse Nederlanders te bereiken, eventueel in het Turks) en face-to-face (voor oudere, laag opgeleide mensen).

Bij elke methode is sprake van een aselecte steekproef. Voor de face-to-face-interviews zijn postcodes geselecteerd waar veel Turkse Nederlanders wonen. De enquêteurs hebben de postcodes geselecteerd waar veel Turkse Nederlanders wonen. Ze belden aan bij elk derde huis en keken vervolgens of degene die opendeed voldeed aan het profiel.

Volgens Ipsos is door deze manier van onderzoek een steekproef gerealiseerd 'met een goede spreiding over relevante socio-demografische kenmerken'. De resultaten zijn onder meer gewogen naar geslacht, leeftijd en opleiding.

Hieronder volgt het profiel van de ondervraagde Turkse Nederlanders