De SS Rotterdam terug in Rotterdam nadat ze is gekocht door woningcorporatie Woonbron.
De SS Rotterdam terug in Rotterdam nadat ze is gekocht door woningcorporatie Woonbron. © ANP

Zeven zonden van woningcorporaties: van cruiseschip tot Maserati

Voormalige bestuurders van woningcorporaties worden de komende weken publiekelijk aan de tand gevoeld in de Tweede Kamer over gesjoemel, fraude, corruptie en geldverspilling in de sociale woningbouw. De reden waartoe wooningcorporaties op aarde zijn - betaalbare huurwoningen voor minderbedeelde Nederlanders - lijkt weleens te zijn vergeten. De corporatiebazen werden geregeld afgeleid door prestigeprojecten en grote geldbedragen. Zeven casussen komen in de parlementaire enquête aan bond. Een overzicht.

Woonbron Rotterdam koopt cruiseschip
46 duizend woningen
Schade: 250 miljoen euro

Om de kwakkelende wijk Katendrecht een nieuwe impuls te geven, besloot de vernieuwende woningcorporatie Woonbron een cruiseschip te kopen. Een hotel/congrescentrum in het schip zou de wijk allure geven en jongeren uit de buurt konden er werkervaring opdoen. Onder luid gejuich, zeker ook van de gemeenteraad, liep het schip in 2006 binnen in de thuishaven van weleer. Maar in de jaren die volgden verdween de feestvreugde als sneeuw voor de zon. De begrote kosten van 25 miljoen euro werden keer op keer overschreden. Uiteindelijk kostte het project 250 miljoen euro.

Voor de commissie:
Donderdag 5 juni worden de voormalig directeur Martien Kromwijk en commissaris André Thomsen verhoord.

Declaraties en Maserati's bij Rochdale Amsterdam
40 duizend woningen
Schade: 6 miljoen euro

Directeur Hubert Möllenkamp van het Amsterdamse Rochdale verwierf eind jaren negentig faam met de renovatie van de Bijlmermeer, maar in 2008 viel hij keihard van zijn voetstuk. Er kwamen verschillende verdachte transacties bij Rochdale aan het licht. Möllenkamp, zijn vrouw en vier vermeende handlangers worden sindsdien door het OM verdacht van fraude. Zijn riante salaris, scheutige declaratiegedrag en de Maserati die 'De zonnekoning' er als dienstauto op nahield maakten de publiciteit er niet beter op. Een rechtszaak is er dik vijf jaar later nog steeds niet geweest.

Voor de commissie:
Vrijdag 6 juni staat het verhoor van Möllenkamp gepland, ook voormalig bestuurder Van Nimwegen en oud-commissaris Hoenderdos moeten getuigen.

Onverantwoorde 'leefbaarheid' van Rentree Deventer

4.200 woningen
Schade: 65 miljoen euro

Directeur Rinie Teuben van de Deventer woningcorporatie Rentree was de lieveling van ministers Sybilla Dekker en Ella Vogelaar. Ook lokale bestuurders liepen met hem weg. Allemaal omdat hij groots investeerde in de verloederde Rivierenwijk. Tussen 2003 en 2009 zou Rentree 700 miljoen euro aan 'leefbaarheid' uitgeven. Maar de plannen bleken financieel onverantwoord. Teuben moest in 2009 het veld ruimen. Hij liet een gat van 65 miljoen euro achter.

Voor de commissie:
Rinie Teuben en commissaris Eric Kemperman worden 11 juni verwacht.

Derivatendrama bij Vestia Rotterdam
90 duizend woningen
Schade: 2,1 miljard euro

Het derivatendrama bij Vestia was in 2012 de aanleiding voor de parlementaire enquête. De grootste woningcorporatie van Nederland dreigde in 2011 te bezwijken onder de honderden rentederivaten die de frauderende kasbeheerder Marcel de V. had gekocht. Hij speculeerde op een stijgende rente, maar toen die daalde, eisten de internationale zakenbanken voor miljarden euro's aan onderpand. Om het risico af te kopen betaalden Vestia en alle corporaties in 2012 samen 2 miljard euro. Directeur Erik Staal, met een jaarinkomen van rond de 5 ton toch al de best verdienende corporatieman, kreeg bij zijn gedwongen vertrek 3,5 miljoen euro mee. Om zijn pensioengat te repareren.

Voor de commissie:
12 en 13 juni staan de verhoren over Vestia ingepland. Naast Staal is een spannende getuigen Arjan G., de handlanger van Marcel de V. Ook een verhoor van De V. ligt voor de hand, maar aan de Volkskrant is niet bevestigd dat het hiervan komt.

Miljoenenlening voor WSG Geertruidenberg
4.100 woningen
Schade: 118 miljoen euro

De Brabantse corporatie van directeur Peter Span raakte in 2010 in grote financiële problemen door dure grondaankopen en investeringen in industrieterreinen. Dankzij een noodlening van 118 miljoen van het Centraal Fonds Volkshuisvesting is de club gesaneerd. De wethouder ruimtelijke ordening van Geertruidenberg moest het veld ruimen omdat hij had verzwegen dat de corporatie een lening van 25 miljoen euro niet terugbetaalde.

Voor de commissie:
Alleen de komst van Peter Ruigrok is bij de Volkskrant bekend, gepland op 19 juni. Hij kwam als interim-bestuurder orde op zaken stellen, voor 60 duizend euro per maand.

Goud geld en zwembaden bij Laurentius Breda
8.500 woningen
Schade: tientallen miljoenen

Het onderzoek naar de fraude bij de Bredase corporatie Laurentius is nog in volle gang. Oud-directeur Walter V. en zijn financieel directeur Joop P. sloten miljoenendeals waar Laurentius geen voordeel bij had. De verdenking is dat de projectontwikkelaars en architectenbureaus, die goud geld verdienden, V. en P. betaalden voor de opdrachten. Zo zou V. een zwembad hebben gekregen. Ook de voormalige voorzitter van de raad van commissarissen, notaris Jolanda R., is verdachte. Zij zou de dubieuze deals hebben gepasseerd.

Voor de commissie:
Vooralsnog lijkt de commissie geen getuigen in deze zaak openbaar te verhoren.

Superdeluxe campus van Servatius Maastricht
14 duizend woningen
Schade: 80 miljoen euro

In 1999 benaderde de gemeente Maastricht woningcorporatie Servatius met het verzoek de 'Campus Maastricht' te bouwen. Servatius hapte en gaf de Spaanse toparchitect Calatrava opdracht een superdeluxe complex te ontwerpen voor wonen, recreatie en bedrijfsruimten. In 2009 blies Servatius de bouw af wegens aanhoudende kostenoverschrijdingen, er waren toen al tientallen miljoenen uitgegeven. Directeur Leks Verzijlbergh werd in 2013 veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 10 miljoen euro. Leden van de raad van commissarissen werden vrijgesproken.

Voor de commissie:
vooralsnog lijkt de commissie geen openbaar verhoor aan deze kwestie te wijden.