PVV-leider op de foto met een bewonderaar in Spijkenisse.
PVV-leider op de foto met een bewonderaar in Spijkenisse. © Freek van den Bergh / de Volkskant

Wilders mijdt opnieuw het debat, PvdA opent aanval op Klaver

Met nog 23 dagen te gaan tot de verkiezingen zetten de lijsttrekkers de verhoudingen op scherp. PVV-leider Wilders vent andermaal zijn afkeer van de media uit en schrapt een tv-debat uit zijn agenda. Op de linkerflank trekt de PvdA ten aanval tegen de grote concurrent GroenLinks.

Wilders ontstak zondag in woede nadat RTL Nieuws een interview had gepubliceerd met zijn broer Paul. Van Wilders' enige en negen jaar oudere broer is al langer bekend dat hij het niet met de ideeën van de PVV-leider eens is. De broers zijn gebrouilleerd.

'Het politiek exploiteren van sociaal ongenoegen in de samenleving is een gevaarlijke zaak. Degenen met het ogenschijnlijk mooiste fruit op de marktplaats verkopen vaak de giftigste sinaasappels', aldus een van de uitspraken bij RTL van Paul Wilders, die zegt zelf ook vaak bedreigd te zijn. 'Geert bestuurt zijn rijk als een keizer. Wie hem serieus tegenspreekt, heeft afgedaan. Familie of niet.'

Met een 'bye bye RTL' trok Wilders zich vervolgens via een bericht op Twitter terug uit het tv-debat dat RTL zondag 5 maart organiseert in theater Carré. 'Wat een ongelooflijk laaghartig tuig is RTL Nieuws om mijn familie bij de campagne te betrekken. Walgelijk.' Eerder trok hij zich al terug uit het RTL-premiersdebat van 26 februari, evenals VVD-leider Rutte.

Behalve woede etaleert Wilders daarmee zijn desinteresse in de tv-debatten. Zijn koppositie in de peilingen bereikte hij via de sociale media, in direct contact met zijn aanhangers, zonder noemenswaardige tv-optredens. Hij heeft geen zin om live op tv te fungeren als de boeman waartegen andere lijsttrekkers zoals Rutte, Klaver (GroenLinks) en Pechtold (D66) zich kunnen afzetten.

Daar komt bij dat RTL hem vrijdag liet weten dat hij in het debat was 'ingedeeld' bij het blokje over de AOW-leeftijd. Dat is geen geliefd onderwerp bij Wilders sinds hij in 2010 als gedoogpartner van het kabinet zijn belofte brak om die leeftijd op 65 te laten. Voor de PVV-leider resteren nu nog maar twee debatten: op 13 maart tegen premier Rutte  bij EenVandaag  en een dag later bij de NOS tegen PvdA-voorman Asscher.

Als Jesse Klaver pleit voor verandering, dan blijkt hij ontwrichting te bedoelen

Jeroen Dijsselbloem

Klaver in de vuurlinie

Op de linkerflank ontpopt GroenLinks-voorman Klaver zich intussen tot de te kloppen man. Regeringspartij PvdA - in hoge nood door structureel tegenvallende scores in de peilingen - doorbreekt ruw de met de mond beleden eenheid op links en gaat nu frontaal in de aanval. Partijleider Asscher noemt het verkiezingsprogramma van GroenLinks 'niet sociaal', PvdA-minister Dijsselbloem van Financiën spreekt van 'ontwrichtende plannen'.

Asscher ageert tegen de spitsheffing die Klavers partij wil invoeren. 'Wij willen als PvdA dat gewone mensen naar hun werk kunnen. Maar dat kan met de plannen van GroenLinks niet meer. De gewone man gaat er in de maand te veel op achteruit. Dat is niet sociaal', aldus Asscher in WNL op Zondag.

Dijsselbloem in gesprek met Nu.nl: 'Dat GroenLinks zwaar inzet op milieubeleid is geen verrassing (...) Maar als Jesse Klaver pleit voor verandering, dan blijkt hij ontwrichting te bedoelen.'

Klaver reageerde in het tv-programma Buitenhof laconiek. Hij noemde zijn milieumaatregelen noodzakelijk en de effecten anders dan de PvdA doet voorkomen. Wat hem betreft zijn de uitvallen na de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart 'vergeten en vergeven'. 

Op de achtergrond speelt mee dat GroenLinks de PvdA voor het eerst lijkt te gaan overvleugelen. Volgens De Telegraaf maken meerdere partijen zich op 'om de jonge groene leider beentje te lichten'. Zij zouden dossiers over Klaver aanleggen om negatief campagne te kunnen voeren, mocht GroenLinks de resterende weken nog verder stijgen in de peilingen.

Meer over het 'premiersdebat' waar Wilders en Rutte niet aan meedoen

Het verkiezingsdebat is aan het eind van zijn levenscyclus gekomen (+)
Dat vindt Bert Wagendorp. 'Vraag de lijsttrekkers stuk voor stuk het hemd van het lijf, leg ze het vuur na aan de schenen, draai ze de duimschroeven aan. Zonder muziek, toeters en bellen. Op een harde stoel achter een kale tafel, met een spot op hun gezicht, zodat we goed kunnen zien of ze oprecht zijn.'

'De VVD wil niet dat een linkse lijsttrekker het anti-PVV-momentum krijgt'
Geert Wilders en Mark Rutte zeiden gisteren af voor het RTL premiersdebat. Is dat slim of laf? 'Rutte heeft de afweging gemaakt: het is niet handig om een andere lijsttrekker groot te maken', zegt Kaj Leers die voor de Volkskrant de verkiezingscampagne becommentarieert.