Protest tegen de bezuinigingen in de thuiszorg.
Protest tegen de bezuinigingen in de thuiszorg. © ANP

Weer massaontslag in thuiszorg: ruim 500 banen weg bij Vérian

Thuiszorgbedrijf Vérian heeft ontslag aangevraagd voor 537 medewerkers. Dat maakte het Gelderse bedrijf vrijdag bekend. Het personeel is woensdag, donderdag en vrijdag geïnformeerd.

De afgelopen jaren verdwenen al dertigduizend banen in de sector. Veel thuiszorgorganisaties zijn in problemen gekomen door bezuinigingen.

Vérian is actief in de provincies Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant, Zuid-Holland en Utrecht. Het bedrijf telt 3.600 medewerkers. In Apeldoorn verdwijnen de meeste banen (357).

De reden voor de organisatie is dat gemeenten, waaronder Apeldoorn, onvoldoende betalen voor de thuiszorgdiensten van het bedrijf. Het bedrijf heeft 'te veel medewerkers met een te hoog loon' in dienst. Vérian heeft de contracten met de betreffende gemeenten opgezegd.

Vérian wilde vorig jaar de lonen van zijn medewerkers met 30 procent verlagen (van 13,79 naar 10,18 euro per uur) omdat het bedrijf anders failliet zou gaan. Daartegen kwamen 300 medewerkers met succes in opstand, het plan werd in juni 2015 afgekeurd door de rechtbank.

Vérian ging in beroep tegen het besluit, maar de behandeling daarvan werd in december opgeschort nadat het kabinet bekendmaakte 300 miljoen euro extra te zullen uittrekken om de problemen in de thuiszorg aan te pakken.

FNV Zorg & Welzijn noemt het 'bizar' dat honderden  mensen hun baan en duizenden mensen hun zorg verliezen 'terwijl er extra geld is voor zorg en behoud van werkgelegenheid vanuit het onlangs afgesloten zorgakkoord'.

Staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid) laat in een reactie weten dat er overleg met de gemeenten nodig zal zijn om te kijken welke andere oplossingen er zijn om meer ontslagen te voorkomen.

'In dit soort gevallen zijn twee dingen belangrijk: laten we ervoor zorgen dat mensen zoveel mogelijk hun zorg kunnen houden en dat zoveel mogelijk mensen hun baan kunnen behouden.' Hij hoopt dat gemeenten en zorgaanbieders hier tijdig afspraken over kunnen maken. 'We merken dat hele grote organisaties in de problemen komen omdat gemeenten ervoor kiezen het lokaler en kleinschaliger te organiseren', aldus Van Rijn.

Problemen door overdracht zorgtaken

De afgelopen jaren verdwenen al dertigduizend banen in de sector. Veel thuiszorgorganisaties zijn in problemen gekomen nadat veel zorgtaken voor jongeren, ouderen en gehandicapten zijn overgedragen aan de gemeenten, en hiervoor minder geld wordt gegeven. Op huishoudelijke hulp, waarvoor gemeenten sinds 2007 verantwoordelijk zijn, wordt het meest gekort, maar liefst 40 procent. Gemeenten proberen hierdoor de zorg steeds goedkoper in te kopen.

Volgens de nieuwe Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) moeten hulpbehoevenden meer zelf doen in hun huishouden, en anders moeten hun familie of buren bijspringen. Door een forse bezuiniging op deze lichtste vorm van hulp zou de zwaardere zorg kunnen worden ontzien. Vanwege de vergrijzing wil het kabinet de kosten van de zorg beperken. Daarbij vraagt de overheid zich af of het schoonmaken van huizen van hulpbehoevenden wel een zorgtaak is waarvoor zij verantwoordelijk is.

TNS

Dat er nu zo veel ontslagen vallen is een gevolg van dit beleid. Van Rijn heeft de gemeenten veel vrijheid gegeven bij de uitvoering. Hij wil bijvoorbeeld geen minimumbedrag vaststellen waartegen de zorg mag worden ingekocht. Hierom had onder andere TNS verzocht. 

De vakbonden kwamen vorig jaar in opstand met de actie 'Red de zorg', waarbij ruim 700 duizend handtekeningen tegen het beleid van Van Rijn werden opgehaald. Het kabinet maakte in december bekend 100 miljoen euro extra vrij te maken om de problemen in de thuiszorg aan te pakken, bovenop 200 miljoen 'bestaand geld dat gemeenten hier al voor hadden'.

De vraag is of de plannen het tij nog kunnen keren voor noodlijdende thuishulporganisaties. TNS, de grootste thuiszorgorganisatie van Nederland, vroeg afgelopen jaar uitstel van betaling aan nadat de rechter besliste dat de loonsverlaging die TSN in april had doorgevoerd onwettig was. TSN wilde de lonen van 4.300 thuiszorgers met 20 tot 30 procent verlagen.

Donderdag werd bekend dat TSN toch gehoor aan de uitspraak van de rechter geeft om de loonsverlaging terug te draaien. Volgens hen heeft de onderneming voldoende geld om de salarissen over januari te betalen, omdat veel gemeenten gehoor hebben gegeven aan de oproep om facturen versneld te betalen. De bewindvoerders zeggen met 'diverse partijen' in gesprek te zijn over een eventuele verkoop.

Teloorgang

De problemen van Vérian zijn volgens brancheorganisatie BTN een voorbode van de teloorgang van de thuiszorg zoals wij die kennen. Directeur Hans Buijing zag vorig jaar elf van de 140 bij hem aangesloten organisaties over de kop gaan. De laatste vier jaar verloor de helft van de 80 duizend thuiszorgmedewerkers zijn baan.

En het landschap zal nog verder verschralen, voorspelt de directeur van de brancheorganisatie. 'De helft van onze leden verkeert in acute problemen. De uren zorg die mensen krijgen neemt af. Als gemeenten als boekhouders blijven kijken naar de inkoop van zorg, kun je je afvragen of de sector over een jaar nog bestaansrecht heeft.'

Maar volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zijn de aanbieders zijn zelf verantwoordelijk voor het stellen van reële tarieven. 'Wie onder de kostprijs zorg aanbiedt, is zelf verantwoordelijk voor de problemen die dat veroorzaakt', stelt woordvoerder Asha Khoenkhoen. 'De thuiszorgbedrijven hadden de bezuinigingen al jaren kunnen zien aankomen. Het is hun verantwoordelijkheid hun bedrijfsvoering daarop aan te passen.'