Wat maakt het Passageproces zo opmerkelijk?

Het Passageproces

Het OM maakt dinsdag de strafeis tegen de verdachten in het langlopende Passageproces bekend. Waar draait dit proces precies om en wat maakt het zo opmerkelijk? Vier dingen die u moet weten om het proces te volgen.

Meest omvangrijke moordproces

Het Passageproces draait om een reeks liquidaties in de onderwereld. In 2007 maakte het OM bekend dat het meerdere moorden in de Amsterdamse onderwereld in één proces voor de rechter wilde brengen, omdat er zoveel samenhang tussen de zaken bestond.

Dat maakt het Passageproces met zeven moorden en elf verdachten het langslopende en meest omvangrijke moordproces uit de Nederlandse geschiedenis. Naast vijf liquidaties in 1993 staan de moorden op drugshandelaar Kees Houtman in 2005 en kroegbaas Thomas van der Bijl in 2006 centraal.

Vrijspraak Dino S.

De rechtbank legde in januari 2013 na jaren procederen drie verdachten levenslang op, onder wie 'hitman' Jesse R., die bij alle zeven liquidaties betrokken zou zijn geweest. Hoofdverdachte Dino S., bijgenaamd de Commissaris, die wordt gezien als opdrachtgever van de moorden, werd vrijgesproken. In hoger beroep doet justitie sinds 2014 een nieuwe poging om S. levenslang achter de tralies te krijgen. 

Een aantal verdachten wordt ook vervolgd voor poging tot liquidatie of het voorbereiden daarvan en andere criminele activiteiten zoals witwassen.

Van verdachte naar kroongetuige

De belangrijkste nieuwe troef van het OM in het hoger beroep is Fred R. Deze 'moordmakelaar' werd aanvankelijk veroordeeld tot 30 jaar cel voor moord en uitlokking daartoe. Na zijn veroordeling besloot hij zich tegen zijn medeverdachten te keren en een getuigenis af te leggen. In ruil daarvoor heeft het OM beloofd de strafeis te halveren naar 15 jaar en hem getuigenbescherming te geven.   

Het is voor het eerst dat een verdachte zich in het hoger beroep meldt als kroongetuige, en voor het eerst dat het OM in hoger beroep een deal sluit met een veroordeelde tegen wie datzelfde OM eerder de zwaarste straf eiste: levenslang.

In zijn verklaringen wijst Fred R. naar drie hoofdverdachten voor de moorden in de Amsterdamse onderwereld: Dino S., Willem Holleeder en Ali A. Maar R.'s positie als kroongetuige is omstreden. Al vanaf het begin kwamen zijn verklaringen niet overeen met die van de kroongetuige in de eerste aanleg, Peter La S.

De Holleederconnectie

Lees ook:

Dino S: 'Waarom moet ik dood volgens jou?' Willem Holleeder: 'Ik beroep me op mijn verschoningsrecht.' De getuigenis van Holleeder is een teleurstellende soufflé (+).

Dino S. en Fred R. blijven voorlopig beiden achter de tralies. Daarmee komt het OM haar afspraak met de kroongetuige niet na: Fred S. zou, in ruil voor zijn getuigenis, strafhalvering krijgen.

Hoewel Holleeder in het Passageproces geen verdachte is - bij aanvang van het proces had justitie te weinig bewijs om ook hem te vervolgen en Peter La S. is pas in een zeer laat stadium over hem gaan verklaren - hangt zijn schaduw al jaren over het megaproces.

Holleeder zou met verdachten Dino S., Ros, Jesse R. en de inmiddels geliquideerde Ali A. hebben samengewerkt. Hij wordt er bovendien van verdacht een rol te hebben gespeeld bij ten minste twee van de zeven Passagemoorden: die op Houtman en Van der Bijl. Daarvoor staat hij terecht in een aparte zaak.

Tijdens zijn getuigenis in het Passageproces vorig jaar beriep Holleeder zich op zijn verschoningsrecht en beantwoordde hij geen enkele vraag. De rechter vergeleek zijn getuigenis toen met een soufflé: 'Je verheugt je erop, en dan zakt het volledig in elkaar.'