Ilja Klink
Ilja Klink © HH

Wanneer bent u geschikt voor het onderwijs?

De Volkskrant vroeg het vier experts

Al tijdens de lerarenopleiding merkte Wilma Kwast dat ze geen natuurtalent was. Ze besloot het onderwijs te verlaten. Reden genoeg om vier experts te vragen: wanneer kun je nou beter niet in het onderwijs gaan werken?

Eric van 't Zelfde rector Lyceum Oudehoven in Gorinchem, auteur van het boek 'Superschool'

'Als je onvoldoende IQ, EQ of accu hebt, ben je ongeschikt voor het onderwijs. IQ: de intelligentie die nodig is om hbo of universiteit af te ronden; EQ: om je kennis over te kunnen dragen; en een accu om al die kilometers te maken voor de klas, om bijspijkerprogramma's te kunnen geven, om 's avonds thuis toetsen na te kijken, om al die vergaderingen af te lopen die het onderwijs rijk is. En dat moet je dan 45 jaar volhouden. Ook moet je bereid zijn als sufferdje gezien te worden. Vroeger had de docent het aanzien van een notaris of een burgemeester, maar dat is allang niet meer zo. Wat natuurlijk een schande is, want docenten zijn helden. Maar de overheid heeft hen in deze positie gemanoeuvreerd.'

Ilja Klink directeur De Nederlandse School, voormalig rector Hyperion Lyceum in Amsterdam

Zonder flexibiliteit red je het niet

'In het eerste jaar dat ik in Amsterdam voor de klas stond, werd Theo van Gogh vermoord. Zijn nichtje zat bij ons op school. Zoiets kun je niet zomaar voorbij laten gaan, daar moet je als school iets mee. Ik weet nog goed dat daar in de docentenkamer druk over gediscussieerd werd. Sommige docenten waren verbijsterd dat hun lessen uitvielen. Maar hallo, je kunt niet gewoon doorgaan, een proefwerk is op zo'n moment echt ondergeschikt. Die flexibiliteit moet je hebben. Wie daar moeite mee heeft, wie het liefst altijd de regels volgt, wie koste wat kost zijn lessen precies volgens plan wil afdraaien - die krijgt het moeilijk in het onderwijs. Want je weet op school nooit wat een dag zal brengen.'

Theo Wubbels hoogleraar onderwijskunde in Utrecht, medeoprichter Academische Pabo

Leer begrijpen hoe kinderen denken

'Iemand die overweegt het onderwijs in te gaan, zou eens kunnen proberen het kind van de buren iets uit te leggen. Kijkt het je glazig aan, ontstaat er geen leuk gesprek? Dan kun je misschien beter iets anders proberen. Ik heb ooit een natuurkundeleraar gezien die prima kon uitleggen hoe je met twee spiegels een lijn oneindig lang kon maken. Hij kon er heel enthousiast over vertellen. Het probleem: de leerlingen begrepen er niets van. Die leraar kon zich niet inbeelden hoe mensen zonder natuurkundeopleiding tegen de materie aankijken. Toen dacht ik: die gaat het niet halen. Een docent moet niet alleen goed zijn in de vakken die hij geeft, maar ook begrijpen hoe kinderen denken.'

Jessica Geldof directeur basisschool Pantarijn in Utrecht

Durf ertussen te springen en vies te worden

'Als ik een sollicitant heb, begin ik altijd met een rondleiding door het gebouw. Dan kijk ik of ze niet schrikken van een chaotische situatie op de gang. Of ze worden aangesproken. En hoe ze zich gedragen in een groep kinderen die allemaal tegelijk hun jas proberen op te hangen. Soms verdwijnt een juf dan echt. Zo iemand zoek ik niet. Ik wil dat iemand er stevig tussen staat. O, en nog iets. Als je niet vies durft te worden, ben je ook niet geschikt om te werken op een basisschool. Je moet poepbroeken verschonen, kinderen komen modderig uit de zandbak en ze kotsen na de kerstmaaltijd omdat ze veel te veel lekkere dingen door elkaar hebben gegeten.'

Wilma Kwast (58) ' ik ging ik met knikkende knieën naar school'

Omdat ze niet goed wist wat ze wilde studeren, koos Wilma Kwast (58) - echtgenote van Freek Polter - ooit voor de lerarenopleiding in Amsterdam. Al tijdens haar eerste stage merkte ze dat ze niet heel geschikt was voor het onderwijs. 'Je moet overwicht hebben op de groep', zegt ze. 'Je moet het leuk vinden kennis over te dragen. Dat was bij mij niet het geval.' Toch zette ze door en kreeg een baan op een lts. 'Op een gegeven moment ging ik met knikkende knieën naar school. Ik kon de groep niet aan, ik had de kennis niet, ik raakte overspannen. Toen ben ik vrij snel gestopt.' Inmiddels heeft ze al twintig jaar een grotematenwinkel in Laren. 'Ik ben toch nog goed terechtgekomen.'