De natuurijsbaan van de Edese IJsvereniging. Vluchtelingen kunnen gratis schaatslessen krijgen op de schaatsbaan in Ede.
De natuurijsbaan van de Edese IJsvereniging. Vluchtelingen kunnen gratis schaatslessen krijgen op de schaatsbaan in Ede. © anp

In Nederland dreigt nieuwe onderklasse van vluchtelingen te ontstaan

Onderzoekers waarschuwen voor werkloosheid en misdaad

Er dreigt een nieuwe onderklasse van vluchtelingen te ontstaan in de Nederlandse samenleving, waarbij werkloosheid en criminaliteit een grote rol spelen.

Studie: sta asielzoekers veel sneller toe te gaan werken

Een snelle integratie van asielzoekers voorkomt niet alleen langdurige werkloosheid en criminaliteit, zij stimuleert juist ook terugkeer naar het land van herkomst. Dat is de conclusie van een nieuw onderzoek naar de integratie van de vorige grote groep asielmigranten. Lees hier de drie belangrijkste bevindingen.

Daarvoor waarschuwen onderzoekers van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC) van het ministerie van Justitie, het Sociaal en Cultureel Planbureau en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.

Ze doen dit op basis van een studie naar de integratie van 33 duizend asielmigranten die in de jaren tachtig en negentig naar Nederland kwamen en een verblijfsvergunning hebben gekregen. Een groot deel daarvan is langdurig werkloos. De onderzoekers vinden dat de overheid veel meer moet doen om de huidige asielmigranten sneller aan werk te helpen zodat kan worden voorkomen dat ook zij massaal en langdurig in de bijstand blijven.

Reactie minister Asscher:

'Een waardevol onderzoek, waarbij de essentie door het kabinet nu wordt toegepast op de huidige groep vluchtelingen. Werk staat voorop voor mensen die mogen blijven en daarom gaan we eerder de arbeidskansen screenen en stimuleren we het aanleren van de taal. Blijven moeten gelijk staan aan meedoen.'

De integratie van asielmigranten verloopt veel langzamer en stroever dan die van arbeidsmigranten, blijkt uit de omvangrijke studie. De lange wachttijd op een status en een woning, plus de 'verloren tijd' in de opvangcentra, zetten deze groep op grote achterstand en vergroten de kans op langdurige werkloosheid. Ook is de criminaliteit onder deze groep hoger dan gemiddeld.

Vijf jaar na hun aankomst in Nederland had een kwart van de asielzoekers uit het onderzoek een betaalde baan van meer dan 30 uur. Na vijftien jaar was dat nog maar 35 procent. Bij de arbeidsmigranten is dat 65 en 50 procent. Asielmigranten met weinig opleiding, zoals die uit Somalië, vinden het moeilijkst werk. Hoger opgeleiden, zoals de vluchtelingen uit Joegoslavië, doen het op de arbeidsmarkt het best.

Criminaliteit

De criminaliteit onder de groep asielmigranten uit de jaren tachtig en negentig blijkt drie keer hoger dan onder autochtonen, en ook hoger dan die onder arbeidsmigranten. Onderzoeker Roel Jennissen van het WODC noemt dat 'een erg groot verschil'. Het gaat vooral om vermogensdelicten zoals diefstal door alleenstaande, jonge, werkloze mannen. Dat een ruime minderheid van de huidige asielmigranten bedstaat uit alleenstaande mannen, is een reden te meer voor snelle integratie, vinden de onderzoekers.

Zij vinden dat al tijdens de asielprocedure moet worden begonnen met intensieve taalles en voorbereiding op de arbeidsmarkt, omdat daar nu veel kostbare tijd verloren gaat. De regels hiervoor zouden moeten worden verruimd. Bij de intake kunnen opleidingsniveau, beroep en werkervaring worden geïnventariseerd. Zodra een asielzoeker een verblijfsvergunning heeft, zou hij aan het werk geholpen moeten worden. Nu is dat vaak het sluitstuk van integratie in veel gemeenten. Voor deze groep moet een specifiek beleid komen, met een grote rol voor gemeenten.

'In het asieldebat gaat de aandacht nu vooral uit naar de opvang, maar om problemen in de toekomst te voorkomen, zijn integratiemaatregelen voor diegenen die een verblijfsvergunning krijgen net zo urgent. Zeker omdat er voorlopig geen einde lijkt te komen aan de vluchtelingenstroom en een groot deel een verblijfsvergunning krijgt', zegt hoogleraar Engbersen.

Wonder

Directeur van het Internationale Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam en hoogleraar sociale geschiedenis aan de Universiteit Leiden Leo Lucassen vindt de onderzoekers te somber. 'Gezien hun slechte uitgangspositie kun je ook zeggen dat het een wonder is dat eenderde van de asielmigranten erin is geslaagd betaald werk te vinden. Bovendien laten de onderzoekers na te vertellen dat veel kinderen van asielmigranten uit de jaren negentig het goed doen in het onderwijs, dus waarschijnlijk beter zullen integreren dan hun ouders.'

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.