Vijf vragen over kunstgras

Zijn er extra risico's voor sporters?

De voetbalbond KNVB vindt dat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) nieuw onderzoek moet doen naar de gezondheidsrisico's van rubberen korrels in sportvelden met kunstgras. Dit naar aanleiding van een uitzending van Zembla, gisteravond, waarin wetenschappers kritiek leveren op eerder onderzoek waaruit zou blijken dat er geen extra risico's zijn voor sporters.

Hoeveel velden met kunstgras zijn er?

Volgens de KNVB zijn er meer dan 2000 voetbalvelden met kunstgras. Dat is ongeveer een kwart van alle velden van bij de KNVB aangesloten clubs. Voordeel van kunstgras is dat er onder alle weersomstandigheden op kan worden gespeeld. Tussen de 'grassprieten' worden zwarte rubberen korrels gestrooid om ervoor te zorgen dat de bal ongeveer net zo reageert als op natuurgras. Bovendien maken de korrels het mogelijk dat voetballers slidings uitvoeren zonder schaafwonden op te lopen.

Wat zit er in deze korrels?

De korrels - rubbergranulaat genoemd - zijn gemaakt van versnipperde autobanden. Ze bevatten diverse schadelijke chemische stoffen, waaronder pak's (polycyclische aromatische koolwaterstoffen), nitrosaminen en weekmakers. Pak's, nitrosaminen en sommige weekmakers zijn kankerverwekkend.

Wat betekent dit voor sporters?

Sporters kunnen via de huid, door inslikken of inademen in contact komen met de stoffen in rubbergranulaat. Er is momenteel geen hard wetenschappelijk bewijs dat rubberen korrels schadelijk zijn voor spelers op kunstgras. Het RIVM concludeerde eerder op basis van onderzoek uit 2006, uitgevoerd door bureau Industox, dat bij het sporten op kunstgrasvelden geen gezondheidsrisico is te verwachten door blootstelling aan pak's, nitrosaminen en weekmakers. In enkele Amerikaanse studies wordt eveneens geconcludeerd dat spelen op kunstgras geen extra risico met zich meebrengt. Het RIVM is niet van plan nieuw onderzoek te laten doen. Het instituut wacht op de uitkomsten van een Europese studie die begin volgend jaar moeten worden gepubliceerd.

Dus niets aan de hand?

Nu hoeft granulaat niet aan de veiligheidsnormen te voldoen

Wel volgens toxicoloog Martin van den Berg, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Hij wijst erop dat rubbergranulaat vaak veel meer pak's bevat dan volgens een Europese richtlijn veilig wordt geacht. Volgens die richtlijn mag in producten niet meer dan 1 milligram pak's per kilo zitten. Bij producten voor kinderen - speelgoed - ligt de norm nog lager: 0,5 milligram per kilo. Volgens Van den Berg is de hoeveelheid pak's in granulaat tien tot honderd keer hoger dan de Europese norm. Hij vindt dat voor de rubberkorrels dezelfde normen moeten gelden als voor andere producten dit pak's bevatten. Nu hoeft granulaat niet aan de veiligheidsnormen te voldoen. Zolang er geen duidelijkheid is over de schadelijkheid moet er volgens Van den Berg niet op kunstgras worden gespeeld. Hij wijst erop dat kinderen kwetsbaarder zijn dan volwassenen.

Er is ook kritiek op het onderzoek van Industox uit 2006. Martijn Berger, hoogleraar methodologie en statistiek aan de Universiteit Maastricht, stelt dat dit onderzoek niet representatief is omdat er is gewerkt met een te klein aantal proefpersonen. Er deden slechts zeven sporters mee, allen mannen. Vrouwen en kinderen waren niet bij de studie betrokken. Het RIVM erkende dat het aantal deelnemende sporters te beperkt was voor algemene uitspraken over gezondheidsrisico's. Toch herhaalde een woordvoerder van het instituut gisteren/woensdag dat het spelen op kunstgras 'op basis van wat wij nu weten' geen gezondheidsrisico met zich meebrengt.

Velden kunnen ook worden bestrooid met korrels van kurk of van synthetisch rubber

Zijn er alternatieven voor rubberen korrels?

Ja. Velden kunnen ook worden bestrooid met korrels van kurk of van synthetisch rubber. Die hebben als voordeel dat ze prettiger aanvoelen en ruiken op warme dagen. Ze zijn ook beter voor het milieu. En duurder.