Verjagen onderzeeboot is lesje van de Russen

En vier andere vragen over de kwestie

Russische schepen hebben woensdag op de Middellandse Zee een Nederlandse onderzeeër verjaagd. Waren de Nederlanders daar aan het spioneren? Vijf vragen over de kwestie.

1.Was de Nederlandse onderzeeër echt aan het spioneren?

De missies van onderzeeërs zijn geheim, dus Nederland zal nooit officieel bevestigen of een onderzeeboot woensdag in de Middellandse Zee aanwezig was. Laat staan wat hij daar deed.

'Maar het is een plausibel scenario dat Nederlandse onderzeeërs in NAVO-verband meehelpen om uit te vinden wat de Russen voor de kust van Syrië uitspoken', zegt directeur Rob de Wijk van het Haags Centrum voor Strategische studies (HCSS). De NAVO vermoedt dat Rusland vliegdekschepen inzet om de luchtaanvallen op onder meer Aleppo te verhevigen.

Half oktober stuurde Moskou een gevechtsvloot onder aanvoering van het vliegdekschip Admiraal Koeznetsov naar de kust van Syrië. Dezelfde vloot zou de Nederlandse onderzeeër woensdag hebben verjaagd, meldt het Russische ministerie van Defensie.

'In vredestijd is de belangrijkste taak van Nederlandse onderzeeërs om inlichtingen te verzamelen', weet marine-expert Jaime Karremann van Marineschepen.nl, dus ook volgens hem is spionage geen gek scenario. Onderzeeboten kunnen communicatie op land opvangen, maar ook naburige schepen bespioneren.

2. Hoe stom is het om betrapt te worden?

Het is volgens Karremann erg moeilijk een onderzeeër op te sporen. Ze zijn onzichtbaar voor de radar, tenzij ze boven water komen. Met sonar kunnen schepen wel geluid onder water opvangen, maar de onderzeeërs varen op batterijen om zo stil mogelijk te zijn. Ook de bemanning is daarin getraind.

Alleen als de onderzeeboot de batterijen moet opladen, gaat de dieselmotor aan en is hij kortstondig hoorbaar. 'De Russen kunnen dat toevallig gehoord hebben. Of er was een technisch mankement waardoor ze zijn ontdekt', aldus Karremann.

Volgens hem zijn sinds de Tweede Wereldoorlog geen Nederlandse onderzeeboten gedetecteerd tijdens een missie. 'Dus als de Nederlanders echt zijn betrapt, dan is dit een unieke gebeurtenis.'

Als de Nederlanders echt zijn betrapt, dan is dit een unieke gebeurtenis

Marine-expert Jaime Karremann van Marineschepen.nl

3. Komt het tot een confrontatie met de Russen en hoe gevaarlijk is dat?

'Dit is een confrontatie tussen Rusland en de NAVO', zegt De Wijk. 'En daar moet je er niet teveel van hebben.' De defensie-expert noemt het 'merkwaardig' dat de Russen de Nederlanders hebben weggejaagd. Het gebeurt vaker dat schepen elkaar in de gaten houden en de Russen weten dat. Een NAVO-functionaris die anoniem wil blijven, zei woensdag eveneens dat de Russische vloot sinds een paar weken 'op een beheerste en verantwoordelijk manier in de gaten wordt gehouden, zoals gebruikelijk is'.

4.Waarom zouden de Russen de onderzeeër dan toch verjagen?

'Als dit echt is gebeurd, dan waren de Nederlanders kennelijk op een plek waar de Russen geen pottenkijkers willen', zegt De Wijk. Rusland is momenteel nadrukkelijk bezig om een machtspositie op te bouwen in de omgeving van Syrië. Tegelijk hebben ze een hekel aan Westerse bemoeienis.

'De Russen zijn redelijk geharnast, ze willen de VS een lesje leren', denkt De Wijk. Vanwege Syrië, de Oekraïne-discussie, de Krim en economische sancties. Ze zien de VS als belangrijkste aanjager van de onenigheid tussen Rusland en het Westen.

'Je kunt denken: ach, wat stelt een Nederlandse onderzeeër dan voor? Maar Nederland is NAVO-lid', benadrukt De Wijk. 'In de ogen van de Russen is dat allemaal hetzelfde. Er wordt geen onderscheid gemaakt van wie het schip is.'

5. Er waren eerder toch ook confrontaties met de Russen?

Drie weken geleden intimideerde hetzelfde Russische vliegdekschip Koeznetsov de Britten en de Belgen. Met twaalf Su-33 gevechtvliegtuigen aan boord en een begeleiding van nog acht kleinere gevechtschepen voer het vliegdekschip brutaal door het Kanaal, op weg naar Syrië.

De Russische vloot werd geschaduwd door Britse destroyers en het Belgische fregat Leopold I, dat deel uitmaakt van een NAVO-patrouille. 'Zelfs tijdens de Koude Oorlog waagden de Russen zich niet zo dicht bij de Britse kust', aldus de Belgische krant De Morgen. 'Terwijl Su-33's  boven de Noordzee gevechtssimulaties uitvoerden (in vliegtijd op een steenworp van Brussel) zat net de Europese Raad van staats- en regeringsleiders bijeen om zich te beraden over nieuwe sancties tegen Moskou.'

Later op de reis vroeg de Russische vloot tot twee keer vergeefs toestemming om te tanken in Europese havens. Onder druk van de NAVO is dit geweigerd.