President van de Algemene Rekenkamer Saskia Stuiveling
President van de Algemene Rekenkamer Saskia Stuiveling © ANP

Veel ellende voor burger door fouten in databanken

Burgers kunnen enorm in de problemen raken als de overheid gegevens foutief invoert in een van de vele databanken. Zo'n fout heeft gevolgen voor bijvoorbeeld huurtoeslag, uitkeringen of boetes. Als de burger de fout wil laten corrigeren, is dat een enorm tijdrovend karwei. Het kwaad is dan al geschied en ettert lang door.

Scooter

Een scooterrijder heeft in 2009 een brief van de Rijksdienst Wegverkeer (RDW) gekregen dat zijn gestolen scooter weer verzekeringsplichtig is, omdat de scooter teruggevonden zou zijn. Dat is niet zo en bij de politie staat de scooter nog steeds als gestolen geregistreerd. De RDW blijft erbij dat de scooter is teruggevonden. De eigenaar krijgt in drie jaar drie boetes voor onverzekerd rijden. Bezwaarschriften worden afgewezen op grond van de (foute) registratie bij de RDW. Overleg met de politie levert het vermoeden op dat een politiemedewerker een verkeerd kenteken van de scooter heeft doorgegeven aan de RDW. In 2012 wordt het kenteken ontkoppeld van de naam. De opgelegde boetes zijn echter niet ongedaan gemaakt.

Dit constateert de Algemene Rekenkamer in een rapport over Basisregistraties. De overheid heeft tien grote databanken. De bekendste is de gemeentelijke basisadministratie die is omgedoopt tot basisregistratie personen. Daarnaast gaat het bijvoorbeeld om het kentekenregister voor auto's, brommers en scooters, het kadaster en het handelsregister. De overheid werkt aan een elfde basisregistratie voor lonen, arbeidsverhoudingen en uitkeringen.

De gegevens worden door de overheid gebruikt voor dienstverlening aan burgers en bedrijven, maar bijvoorbeeld ook voor fraudebestrijding. Zo gebruikt de Sociale Verzekeringsbank de databanken voor de toekenning van kinderbijslag en AOW en de Dienst Uitvoering Onderwijs, DUO, gebruikt de gegevens voor studietoelages en beurzen.

Een fout in een van de databanken kan daardoor doorwerken in andere databanken. Als er een fout sluipt in de inschrijving bij de gemeente, werkt dat door in de gegevens van de Belastingdienst, de SVB en de DUO. Daardoor heeft zo'n fout weer gevolgen voor de uitbetaling van kinderbijslag, studiefinanciering, zorgtoeslag of huurtoeslag.

Ombudsman

Verhuizen

Een vrouw verhuist met haar gezin binnen de gemeente Woerden. Zij geeft dit digitaal door, maar na een aantal maanden komt zij erachter dat haar gezin als geëmigreerd geregistreerd staat, waardoor zij toeslagen is misgelopen. De vrouw meldt de fout bij de gemeente. Ze krijgt een formulier waarop zij moet invullen hoe lang zij van plan is in Nederland te blijven. Zij legt uit dat dit niet op haar van toepassing is. Toch moet het formulier ingeleverd. De gemeente zegt dat binnen drie dagen alles in orde zal komen, maar dat wordt vijf weken. Het gezin komt in financiële problemen. Het kinderdagverblijf wordt opgezegd en de zorgverzekeraar keert niet uit omdat de premie niet wordt betaald. De Nationale Ombudsman zorgt voor een oplossing.

Vanwege deze koppelingen is het ook niet mogelijk problemen voor de burger op te lossen door de eerste, foutieve notering te corrigeren. Het kan lang duren voor de fouten rechtgezet worden in de aftappende organisaties. Bovendien is het laten corrigeren van fouten en intensieve, tijdrovende en frustrerende klus voor burgers. Klachtenbureaus zoals de plaatselijke en de nationale ombudsman hebben ook veel werk aan klachten van burgers over problemen met verkeerde registraties in overheidsdatabanken.

Er zijn maatregelen op rijksniveau nodig om de burger te helpen met problemen met de basisregistraties, vindt de rekenkamer. Nu zijn er vier ministers verantwoordelijk voor de basisregistraties. De rekenkamer stelt voor dat de minister van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk wordt voor het systeem van registraties. De Nationale Ombudsman moet volgens de rekenkamer het meldpunt voor klachten en problemen worden. De ombudsman moet ook de bevoegdheid krijgen fouten te corrigeren.