Thatcheriaans

Margaret Thatcher is de naam die onmiddellijk in het hoofd opborrelt bij het in ogenschouw nemen van de verzorgingsstaat-nieuwe-stijl die CDA-minister De Geus van Sociale Zaken deze week afleverde met de woorden: 'De hervormingsagenda is compleet.' Zoals de IJzeren Dame in de jaren tachtig de Britse vakbonden trotseerde en zonder...

Collectieve afspraken worden omgezet in individuele. De verantwoordelijkheden worden neergelegd op een lager niveau. Individuen mogen kiezen: wel of niet meedoen met een collectieve prepensioenregeling bijvoorbeeld. Voor commerciële verzekeraars is het Walhalla aangebroken. Zij staan al te trappelen om de gaten in het sociaal vangnet op te vullen met nieuwe inkomensverzekeringen en om opgenomen gelden uit de collectieve prepensioenregelingen op individuele basis voor hun klanten te beheren.Het zijn fundamentele wijzigingen die het kabinet-Balken ende doorvoert. Langzaam sluit Nederland het tijdperk van collectieve afspraken af. Dit alles met een lovenswaardig doel voor ogen: weerbare, onafhankelijke individuen kweken die zelf verantwoordelijk zijn voor inkomen, carrière en welzijn. Meer mensen worden aan het werk gezet en gehouden, voor langere tijd bovendien. De Nederlandse arbeidsmarkt raakt er beter bestand van tegen de nakende vergrijzing; de Nederlandse welvaart blijft zo ook voor de komende generaties gewaarborgd.Niet alle maatregelen zijn even zinvol, even doordacht of even noodzakelijk. Hier en daar is met de botte bijl gehakt waar met zachtzinniger schuur- en kneedwerk betere resultaten behaald zouden zijn. Ongetwijfeld zullen zich al snel 'schrijnende gevallen' melden, onbedoelde en wellicht maatschappelijk ongewenste neveneffecten van diverse beleidsvoornemens. Want onmiskenbaar neveneffect van het verlaten van het collectivisme, is dat de samenleving hardvochtiger zal zijn tegen 'mensen met een vlekje'. Het behoeft geen betoog dat deze mensen bescherming verdienen.Niettemin vallen de richting die het kabinet inslaat en de voortvarendheid waarmee het dat doet te prijzen. Tegen een dynamischer arbeidsmarkt en een samenleving waarin mensen minder op het collectief leunen kan niemand zijn.Het begrip 'afbraak van de solidariteit' is al gevallen en zal de komende tijd nog vaker klinken. Maar de vraag is gerechtvaardigd in hoeverre de veelgeroemde solidariteit in de huidige arrangementen geen valse is. Neem de vut- en prepensioenregelingen waar weinig verdienende jongeren meebetalen aan de oudedagsvoorzieningen van beter beloonde ouderen. Ook aan dat soort 'solidariteit' komt een einde.