Studeren in deeltijd wordt mogelijk duurder
© BELGA

Studeren in deeltijd wordt mogelijk duurder

Studeren in deeltijd dreigt duurder te worden. Minister Jet Bussemaker (Onderwijs, PvdA) zet de bijdrage van het rijk aan het onderwijs op hogescholen deels stop. In plaats daarvan krijgen studenten vouchers die ze naar eigen inzicht mogen besteden aan hbo-studies op zowel publieke als private instellingen. Het private onderwijs komt daardoor op gelijke hoogte met het publieke.

Bussemaker is van plan eerst te experimenteren in de studierichtingen zorg, welzijn en techniek - om te beginnen op een beperkt aantal hogescholen. De vouchers van Bussemaker hebben een waarde van 1250 euro, te besteden aan door de overheid goedgekeurde studieonderdelen van 30 punten (een half jaar voltijdse studie). Bussemaker draagt per student nu gemiddeld 6500 euro per jaar bij.

Het collegegeld, nu nog maximaal 1906 euro per jaar, wordt in het experiment vrijgegeven. Private instellingen vragen al een veelvoud van dat bedrag. Ook hogescholen rekenen studenten voor wie de collegegelden onbegrensd zijn, bijvoorbeeld omdat ze een tweede studie doen, vele duizenden euro's. Bussemaker denkt zelf niet dat studenten meer collegegeld hoeven te betalen: door concurrentie zullen de prijzen omlaag gaan.

Leven lang leren

Met haar plannen probeert Bussemaker een 'leven lang leren' aantrekkelijker te maken. In Den Haag breekt men zich al jaren het hoofd over het gestaag afnemende aantal deeltijdstudenten. De ene na de andere onderzoekscommissie werd aan het werk gezet om een oplossing te verzinnen - Jet Bussemaker wist vandaag een rapport uit 1997 op te diepen waaraan ze zelf nog had meegewerkt. Ook recent vroeg de Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid zich af waarom 'het idee van een tweede carrière geen gemeengoed is'.

Problematisch allemaal, maar er is een sprankje hoop, ontdekte men: hbo-studenten wenden zich tegenwoordig wel in groten getale tot de private instellingen. Bussemaker erkent dat hogescholen en universiteiten de opleidingen in deeltijd hebben laten versloffen. 'Tot nu toe gold het theezakjesmodel', zegt ze. 'Het deeltijdonderwijs op het hbo was een slap aftreksel het voltijdprogramma.'

Ook voor private studenten zal de belastingbetaler daarom nu een deel van de kosten op zich nemen. Een voucher is precies even veel waard op een private onderwijsinstelling als op een hogeschool. Het toont aan dat ze er weinig fiducie in heeft dat hogescholen zelf in staat zijn om een geschikt onderwijsaanbod te verzorgen. Ze moeten zelfs meer gaan lijken op de private instellingen.

De lokroep van de vouchers

Studenten verliezen hun rechtsbescherming en de overheid gaat geld storten in een sector die weigert om enig inzicht te geven in haar prestaties

Landelijke Studentenvakbond

Want de hogescholen die meedoen aan het experiment mogen straks ook losse studieonderdelen gaan aanbieden. Bussemaker geeft hen daarvoor een opstartsubsidie. Tot nu toe waren de hbo-scholen gebonden aan hun vestigingsplaats, maar straks mogen de studenten lessen volgen waar ze maar willen: in de collegebank, thuis of op het werk. Door steeds opnieuw een voucher uit te delen als er 30 studiepunten zijn behaald, hoopt Bussemaker dat deeltijdstudenten hun hele opleiding wel afmaken.

De Landelijke Studentenvakbond is ongemeen kritisch. 'Dit zal resulteren in de volledige privatisering van het deeltijdonderwijs', mailde de bond vrijdag rond. 'Studenten verliezen hun rechtsbescherming en de overheid gaat geld storten in een sector die weigert om enig inzicht te geven in haar prestaties.'

Maar Bussemaker wil niet weten van een 'privatisering van het hoger onderwijs'. Ze benadrukt dat er méér geld gaat naar het opleiden voor volwassenen - 65 miljoen, om precies te zijn.  Dat geld zal nodig zijn, verwacht Bussemaker, doordat de studenten massaal gehoor zullen geven aan de lokroep van de vouchers.

Voor de 'happy few'

De PvdA noemde de plannen van VVD'er Halbe Zijlstra een paar jaar geleden nog 'schandalig'. Ook die wilde de bijdrage van het rijk aan deeltijdopleidingen stopzetten en met vouchers werken. Deeltijdstudies zouden voor de 'happy few' worden, meende de PvdA destijds.

Die plannen waren anders, benadrukt Bussemaker. 'Hij wilde geen experiment, maar alles verschuiven naar vraagfinanciering. Er komt nu geld bij en hogescholen krijgen meer vrijheid in de inrichting van het onderwijs.' De Vereniging van Hogescholen, in de dagen van Zijlstra nog een grote criticaster, is inmiddels 'op hoofdlijnen positief'.

Bussemaker geeft toe dat ze het liefst nog veel meer vouchers had uitgedeeld. Ook aan werkzoekenden die al een bachelor hebben, bijvoorbeeld, zoals een van de commissies van wijze mannen haar aanried. Maar voor hen zit een tweede carrière er nog even niet in: er is geen geld voor.