Sint-juttemis laat op zich wachten

Vandaag is er geen ontsnappen meer aan: het is sint-juttemis. Zeggen ze.

Dat zal voor velen niet alleen slecht, maar ook hoogst verrassend nieuws zijn. Want van alle dagen is sint-juttemis misschien wel de minst gewaardeerde dag. De regering geeft, om begrijpelijke redenen, doorgaans weinig ruchtbaarheid aan de datum. Er gaan geen festiviteiten mee gepaard. En ook weinig agenda’s maken er melding van in hun feestdagenoverzicht. De kans dat dat op termijn allemaal anders wordt, is echter groot nu een toenemend aantal openbare bronnen sint-juttemis met steeds grotere stelligheid aan de 17de augustus koppelt. Van internet-encyclopedie Wikipedia tot het eerbiedwaardige genootschap Onze Taal – allemaal durven ze de stelling wel aan. Kalveren Juttemis verwijst volgens deze bronnen hoogstwaarschijnlijk naar Judit, de vrouw uit het gelijknamige bijbelboek, en die zou haar naamdag op 17 augustus vieren. Waarom wij dan toch allemaal denken dat het een dag is die nooit zal aanbreken? Dat komt doordat we volgens deze bronnen de volledige uitdrukking niet meer kennen: Met sint-juttemis als de kalveren op het ijs dansen. In augustus ligt er geen ijs. En kalveren kunnen niet dansen. Vandaar. Maar staat de simpele zegswijze ‘met sint-juttemis’ niet op losse schroeven als er wel degelijk een echte datum bij hoort? Ineke Strouken, directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur, wil er niets van weten. ‘Laat u niets wijs maken. Het is flauwekul. Die 17de augustus is volledig uit de lucht gegrepen. Dat begon al in de jaren twintig van de vorige eeuw, toen het Middelnederlands woordenboek er opeens mee kwam. Maar het is volstrekt onduidelijk waarom. We weten alleen dat de uitdrukking al eeuwen bestaat en dat mensen al jaren op zoek zijn naar de herkomst. Bij gebrek aan een heilige met de naam Juttemis kwam men uit bij de heilige Judit en de heilige Jutta. Maar geen van beiden heeft haar naamdag op 17 augustus. Zoek maar op: 17 augustus is de naamdag van Jeroen.’NepheiligeStrouken ziet geen geloofwaardige connectie tussen sint-juttemis en een concrete dag. Dat het misverstand terrein wint, is niettemin duidelijk. Strouken is rond de 17de steevast druk met alle vragen over de vermeende heilige. Maar ze weet het zeker: sint-juttemis is en blijft een nepheilige zonder eigen dag. ‘Sorry voor de teleurstelling. Ik weet dat ik alle hoop de grond in boor voor iedereen die het wachten zat was, maar ‘met sint-juttemis’ betekent echt maar één ding: nooit, nooit, nooit en te nimmer. Heel erg nooit. De rest is er met de haren bijgesleept.’