Informateur Edith Schippers staat de pers te woord.
Informateur Edith Schippers staat de pers te woord. © ANP

Schippers zette formatie onder druk: 'Kom nu tot besluiten'

Na twee maanden aftasten, heeft informateur Edith Schippers maandag de formatiepoging tussen de VVD, het CDA, D66 en GroenLinks op de spits gedreven. 'Tijdens het weekeinde heb ik de vier fractievoorzitters elk afzonderlijk gevraagd maandag 15 mei tot besluiten te komen, omdat uitstel geen nieuwe inzichten zou opleveren', schrijft Schippers in haar eindverslag. Onder die druk strandde de formatie maandag op het thema migratie.

Schippers poogde nog met meerdere pauzes en door het beurtelings terzijde nemen van twee fractievoorzitters toch een compromis te bereiken, zo schrijft ze, maar de verschillen bleken te groot. Ze stelde vast dat 'de gezamenlijke conclusie van de fractievoorzitters is' dat de vereiste basis ontbrak om door te gaan. Dus liet ze vervolgens weten aan Kamervoorzitter Arib dat ze ermee ophield.

Veel meer nieuws bevat het verslag van de informateur niet, dat anderhalf A4'tje beslaat. Ze doet slechts de aanbeveling aan de Kamer om een nieuwe informateur aan te wijzen die nieuwe formatiemogelijkheden kan gaan verkennen. Ze geeft daarvoor geen richting aan en biedt geen verdere handvatten. Ook laat ze vooralsnog in het midden of zij zelf nogmaals beschikbaar is voor de rol van procesbegeleider.

Meer zal moeten blijken in het Kamerdebat dat morgenochtend om kwart voor elf begint. Vanmiddag om twaalf uur sprak Kamervoorzitter Khadija Arib met alle fractievoorzitters. Binnen een half uur hadden de partijen besloten dat ze morgen met Schippers in debat willen. In dat debat zal de Kamer per motie beslissen over het aanstellen van een nieuwe informateur. Die motie komt waarschijnlijk van de VVD, die als grootste partij het initiatief heeft bij het vormen van een nieuwe regering.

Wat ging er mis?
Het Kamerdebat zal onder meer gaan over de vraag: wat ging er mis? De partijen die niet aan tafel zaten de afgelopen weken willen liefst in detail weten waarop de gesprekken zijn stukgelopen. 'Was dit een serieuze poging of was het een toneelstuk', vroeg PvdA-leider Lodewijk Asscher zich vanochtend al hardop af. Maar nee, de PvdA was nog steeds niet van plan aan te schuiven bij een volgende poging, stelde hij. PVV-leider Geert Wilders verbaasde zich erover dat het twee maanden moest duren voordat duidelijk werd dat met GroenLinks geen overeenstemming over migratie kon worden bereikt. Hij was beschikbaar voor een volgende ronde, zei hij nog maar eens.

SP-leider Roemer herhaalde zijn wens om een centrum-links kabinet te vormen, zonder de VVD. In ChristenUnie-kringen klonk ook de roep om duidelijkheid. De ChristenUnie kan de VVD, D66 en het CDA aan een meerderheid helpen, maar wil alleen aan dat avontuur beginnen als duidelijk is dat de optie met GroenLinks definitief van tafel is. We willen geen 'tussengerecht' zijn, was de reactie in CU-kringen. De partijleiders van de VVD, het CDA, D66 en GroenLinks hielden zich vooralsnog op de vlakte. Wel herhaalde Rutte dat samenwerking met de PVV uitgesloten blijft.

Alle partijen gebruiken de rest van de dag om nog voor het debat van morgen enige overeenstemming te bereiken. Zo was CDA-leider Buma al te zien in de VVD-gangen en troffen ook D66-leider Pechtold en Buma elkaar eerder vandaag. Het Kamerdebat is een verplichting; na het mislukken van deze eerste poging moet de informateur publiek verantwoording afleggen. Maar voor aanvang van het debat zal Rutte al rond willen hebben met welke partijen hij de komende weken om tafel gaat.