Premier Mark Rutte ontvangt de Turkse president Recep Tayyip Erdogan in het Catshuis in 2013.
Premier Mark Rutte ontvangt de Turkse president Recep Tayyip Erdogan in het Catshuis in 2013. © ANP

Kabinet stelt zich hard op tegen Turkije: excuses uitgesloten

Premier Rutte wil er vanaf nu alles aan doen om weer in constructief gesprek te komen met de Turkse regering. Als Nederland er met Turkije niet via een dialoog uitkomt is het kabinet bereid 'zeer scherpe maatregelen' te nemen. Turkije heeft zondag excuses van Nederland geëist. 'Totaal uitgesloten', aldus minister Bert Koeners (PvdA) van Buitenlandse Zaken. Ook Rutte weigerde excuses aan te bieden.

Premier Rutte zat zondagochtend in het tv-programma WNL op Zondag. Hij verdedigde daar de harde opstelling van het Nederlandse kabinet jegens de Turkse ministers die zaterdag probeerden in Rotterdam campagne te voeren voor de Turkse president Erdogan. Koenders zat om dezelfde reden bij Buitenhof.

'Ik geloof niet dat excuses enig succes zullen hebben. Ik ben er nu op uit scherp te opereren richting Turkije', aldus Koenders. Toch wil Nederlandse kabinet naar manieren zoeken om het conflict te 'de-escaleren'.

Rutte voelde zich gechanteerd door de Turken. 'De minister van Buitenlandse Zaken zou komen om met een kleine groep te praten op Turkse residentie. Toen zeiden wij: onder voorwaarden kan dat. Maar toen we het nog over de voorwaarden hadden, kwam het dreigement met economische sancties. Wij kunnen nooit onder dat soort dreigementen zaken doen. Dat was het moment om de landingsrechten in te trekken. Nederland laat zich niet chanteren.'

Kaya was ongewenst hier te zijn. Nederland staat in het volste recht

Premier Mark Rutte

Nederlandse trots

Ik ben er nu op uit scherp te opereren richting Turkije

Minister Koenders

Daarna zat er volgens Rutte niets anders op dan ook de Turkse minister Kaya van Familiezaken het spreken in Nederland te beletten. Zij kwam zaterdag zonder toestemming per auto vanuit Duitsland naar Rotterdam. Vannacht werd zij Nederland uitgezet. Rutte: 'Wij hebben gezegd: ga terug. Dat deed ze niet. Ze heeft zelfs via ingewikkelde afleidingsmanoeuvres geprobeerd de politie te ontlopen. Zij was ongewenst hier. Nederland staat in het volste recht. Een minister die een bedreiging vormt van de openbare orde, die in strijd handelt met de opvattingen van de Nederlandse regering en die toch doorzet: dan kunnen wij niet anders dan de grens handhaven. Ik zei tegen Yildirim: jullie hebben het altijd over de Turkse trots. Maar er is ook een Nederlandse trots. Daar hou ik aan vast.'

Ook Koenders stelt dat de Turkse minister zaterdag 'sneaky' ons land binnenkwam. 'Echt volledig tegen alles wat was afgesproken.' De minister kwam zaterdagavond aan bij het Turkse consulaat in Rotterdam maar werd bij de ingang tegengehouden door de politie. Zij wilde daar een toespraak houden over het Turkse referendum dat president Erdogan meer macht moet geven. Verderop protesteerden enkele honderden Turkse Nederlanders. Rond middernacht vertrok de minister onverrichter zake weer naar Duitsland.

De premier beklemtoont dat hij vanaf nu alles op alles zet om te de-escaleren. 'Ik heb vannacht tegen mijn Turkse collega gezegd dat het verstandig is als wij binnenkort een groot bord eten wegwerken. Er is genoeg gebeurd. Wij hebben onze grens getrokken. Nu is het van belang dat Nederland probeert te de-escaleren.'

Een toespraak voor een ja-stem bij het referendum door leden van het Turkse kabinet vindt Koenders 'onwenselijk'. 'Dat kabinet zegt dat wie 'nee' stemt een terrorist is en beschuldigt ons land van nazi-praktijken. Dan heeft een toespraak van een minister een intimiderende werking', aldus Koenders.

CDA-leider Buma: zeg associatieverdrag met Turkije op

CDA-leider Sybrand Buma hekelde in Buitenhof de opstelling van het kabinet. Hij wil wel excuses vragen en legt zich er niet op voorhand bij neer dat die niet komen. Buma wil ook een stap verder gaan. Hij wil dat de Europese Unie het associatieverdrag met Turkije opzegt. Dat verdrag regelt dat Turken in de Unie niet hoeven te 'integreren'. Bovendien zijn ook Nederlands Turkse jongens nu verplicht in Turkije dienstplicht te doen. Buma wil dat de integratie wel afgedwongen kan worden en dat die dienstplicht vervalt. Zonder associatieverdrag kan bovendien de keus worden opgelegd tussen de Nederlandse en de Turkse nationaliteit.

Lees verder: politieke reacties

Eensgezind
Daags voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn vrijwel alle politieke partijen het over één ding eens. Zij scharen zich achter het kabinet in het conflict met Turkije.

'We zijn schandalig misleid'
De Rotterdamse burgemeester Aboutaleb stelde zaterdagnacht in een persconferentie dat minister Kaya als 'ongewenste vreemdeling' wordt beschouwd.

'Erdogan toont geen respect voor wensen Nederland'
Kamerlid Sadet Karabulut (SP) juicht het toe dat het kabinet Turkije een grens heeft gesteld. 'De Turkse president geeft geen zier om de Turkse Nederlanders, die hij nu met deze spanningen opzadelt.'