2214711
Een Russisch onderzoeksschip en de Arctic Sunrise in september vorig jaar bij Moermansk. © EPA

Russische Noordpoololie vandaag naar Nederland

De eerste Russische Noordpoololie komt vanaf vandaag van de noordelijke ijszee naar Nederland. De winning hiervan werd vorig jaar fel bestreden door Greenpeace, met de arrestatie van de bemanning van het actieschip Arctic Sunrise tot gevolg.

PvdA-kamerlid Jan Vos zou het 'toejuichen' als ook bedrijven en handelaren in de Rotterdamse haven zich verzetten tegen de aanvoer, zegt hij.

Eigenaar Gazprom Neft brengt de eerste 550 duizend vaten nu naar de spotmarkt in Rotterdam, in het land waar het internationale hoofdkwartier van Greenpeace is gevestigd.

Ook uit de geplande datum van aankomst in Rotterdam, 1 mei, lijkt enige triomf te spreken; dat is een van de belangrijkste Russische feestdagen. De olie wordt vervoerd in de pooltanker Mikhail Ulayanov, die zich gisteren nog ophield aan de zijde van boorplatform Prirazlomnaya bij Nova Zembla in de Barendszzee. Volgens Gazprom keert het vandaag de steven om via Moermansk naar Nederland te varen.

Als de aankondiging geen afleidingsmanoeuvre is, zal in Rotterdam vrijwel zeker actie worden gevoerd tegen oliewinning in het Noordpoolgebied. Niet alleen Greenpeace loopt zich warm. PvdA-kamerlid Jan Vos zou het 'toejuichen' als ook bedrijven en handelaren in de Rotterdamse haven zich verzetten tegen de aanvoer, zegt hij.

Walvisvlees
'In het verleden heeft het Havenbedrijf Rotterdam reders en operators gevraagd om geen walvisvlees uit IJsland via Rotterdam te verwerken. Aan die oproep is gehoor gegeven. Ik kan me voorstellen dat ze nu iets vergelijkbaars doen.'

Zelf oproepen tot zo'n actie wil Vos echter niet. 'Het is de eigen verantwoordelijkheid van ondernemers en bedrijven. Verplichte regels hebben alleen zin in Europees verband.'

Een meerderheid in de Tweede Kamer steunde begin april een motie van Vos, waarin de regering wordt opgeroepen om binnen de Europese Unie te streven naar een verbod op transport van ruwe olie door het Noordpoolgebied. Die oproep geldt niet alleen voor Russische olie, maar ook voor de olie die Shell wil gaan winnen in het poolgebied boven Alaska, zegt Vos.

 Een illustratie van de Russische missie op zoek naar olie op de Noordpool van de Russische televisie uit 2007
Een illustratie van de Russische missie op zoek naar olie op de Noordpool van de Russische televisie uit 2007

Risico's
Net als de milieubeweging wijst de Tweede Kamer op de grote risico's voor het milieu in het geval er iets mis gaat. Het gebied waar de olie wordt gewonnen, is het grootste deel van het jaar bedekt met ijs. Een olieramp is daar nauwelijks te bestrijden en zou langdurige schade toebrengen aan de leefomgeving. Rond de Zuidpool zijn transporten van ruwe olie al verboden volgens het Marpol-verdrag.

Voor het transport van gevaarlijke stoffen of voor rampenbestrijding in het Poolgebied bestaan nog geen verplichte regels. Volgens de internationale maritieme organisatie IMO worden ze voor 2017 ook niet verwacht. De 'Polar code' die het moet regelen, moet nog door alle betrokken landen worden behandeld en geratificeerd.

Met ongeveer 6.000 vaten per dag verloopt de oliewinning in het Prirazlomnaya-veld vooralsnog langzaam. Per jaar is het genoeg voor vier volle ladingen van de shuttle-tankers die Rusland speciaal voor dit doel heeft gebouwd. Gazprom wil de productie gaandeweg opvoeren naar een productie die twintig keer zo omvangrijk is. Dat komt neer op tachtig olietransporten per jaar.

De kwaliteit van de poololie valt tegen, erkent Gazprom. Ze bevat relatief veel zwavel en is dikker dan olie uit de Oeral of Noordzee. Om bij de verwachte tegenvallende opbrengst toch aan het olieveld te kunnen verdienen, heeft Gazprom bij de Russische overheid speciale belastingvoordelen bedongen. Bij een lage marktprijs worden diverse belastingheffingen niet in rekening gebracht, stelt voorzitter Aleksandr Dyukov van Gazprom Neft.