Leefbaar Rotterdam: 'Wij willen dat het verschil tussen de bijstand en de laagste salarissen echt significant wordt.'
Leefbaar Rotterdam: 'Wij willen dat het verschil tussen de bijstand en de laagste salarissen echt significant wordt.' © ANP

Rotterdam geeft werkende armen een 'werkbonus' van 50 euro per jaar

Het verschil tussen een uitkering en de laagste salarissen is te klein, vinden ze in Rotterdam. Daarom trekt de stad ruim 2 miljoen euro uit voor een eenmalige bonus voor werkenden met een laag inkomen.

Rotterdam wil zijn 'arme' werkenden eenmalig een bedrag van 50 euro schenken. Dat extraatje is bedoeld voor inwoners van de Maasstad die betaald werk hebben en daarmee tussen de 100 en 130 procent van het minimumloon verdienen. Ruim 40 duizend Rotterdammers komen in aanmerking voor deze 'werkbonus'.

De werkbonus komt uit de koker van de grootste partij van de stad, Leefbaar Rotterdam. Leefbaar vindt het nettoverschil tussen een uitkering en de laagste salarissen te klein, zegt fractievoorzitter Ronald Buijt. Daardoor klapt de zogenoemde 'armoedeval' dicht: voor laagbetaalden loont het volgens hem nauwelijks om te gaan werken. Het cadeau voor de laagbetaalde werkenden kost de gemeente 2,3 miljoen euro. Collegepartijen CDA en D66 steunen het initiatief.

De oppositiepartijen zijn minder overtuigd. 'Voor 50 euro extra gaat niemand werken', zegt Leo de Kleijn, SP-fractievoorzitter in Rotterdam. 'Daarnaast vallen ouderen met alleen AOW nu buiten de boot. Het zou beter zijn die miljoenen te investeren in schuldhulpverlening. Daarmee help je alle mensen die het moeilijk hebben.'

'Het zou beter zijn die miljoenen te investeren in schuldhulpverlening. Daarmee help je alle mensen die het moeilijk hebben.'

Leo de Kleijn, fractievoorzitter SP Rotterdam

De VVD noemt de regeling 'een farce'. 'Werken moet lonen, maar niet op deze manier', schrijft VVD-fractievoorzitter Antoinette Laan op de site van de fractie. De VVD pleit voor lastenverlichtingen waarvan iedereen profiteert. 'Die werkende Rotterdammers krijgen dus 99 cent extra per week. Zij laten zich echt niet foppen door deze verkiezingsstunt.'

Leefbaar Rotterdam ontkent dat het gaat om een cadeautje om kiezers te paaien met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar. 'We komen hiermee een verkiezingsbelofte van de vorige verkiezingen na.'

Het fenomeen 'armoedeval', waarbij sommige groepen netto beter af zijn met een uitkering dan met een betaalde baan, is een veel bediscussieerd thema in de landelijke politiek. Maar: 'in principe bestaat de armoedeval niet meer', zegt een woordvoerder van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. 'Tot 2013 was het bijvoorbeeld zo dat een alleenstaande ouder met twee kinderen op de betaalde kinderopvang er 1.000 euro op achteruitging als hij of zij vanuit de bijstand vier dagen per week ging werken voor het minimumloon. Na reparaties in 2013 en 2016 gaat diezelfde alleenstaande ouder er nu 2.100 euro per jaar op vooruit.'

Maar die landelijke rekensom kan er lokaal anders uitzien omdat gemeenten ook hun eigen armoedebeleid voeren. Of de armoedeval bestaat en hoe groot die is, verschilt daardoor per gemeente. Sommige gemeenten geven bijstandsgerechtigden bijvoorbeeld korting op gemeentelijke heffingen zoals rioolrechten of afvalstoffenheffing, andere gemeenten doen dat niet.

'Wij willen dat het verschil tussen de bijstand en de laagste salarissen echt significant wordt.'

woordvoerder Leefbaar Rotterdam

De coalitie onder leiding van Leefbaar Rotterdam heeft dit soort 'voordeeltjes' voor Rotterdammers in de bijstand afgebouwd. Daarnaast vraagt de Maasstad sinds 2012 een tegenprestatie van de 10 duizend bijstandsgerechtigde inwoners. Zij moeten in ruil voor hun uitkering elke week twintig uur vrijwilligerswerk doen of papierprikken.

Maarten Allers, hoogleraar economie van decentrale overheden aan de Rijksuniversiteit Groningen, plaatst nog een kanttekening bij de bewering van het ministerie dat de armoedeval niet meer bestaat. 'Dat mensen er qua netto-inkomen niet op achteruitgaan als ze gaan werken, betekent niet dat er geen armoedeval meer is. Wie werkt, maakt namelijk ook meer kosten', zegt hij. 'Wie een baan heeft moet nettere kleren kopen en de reiskosten woon-werk worden niet altijd vergoed. Daarnaast hebben werkenden minder tijd om zelf dingen te repareren of te koken. Reparaties uitbesteden of afhaalmaaltijden kopen kost ook geld. Als werken dan uiteindelijk maar een paar tientjes per jaar extra oplevert voel je je gekke Henkie.' Leefbaar Rotterdam sluit zich daarbij aan: 'Wij willen dat het verschil tussen de bijstand en de laagste salarissen echt significant wordt.'

Of die 50 euro die Leefbaar eenmalig aan 'werkende armen' wil schenken dat verschil maakt, is de vraag. 'Vaak is het effectiever om mensen te wijzen op de bestaande regelingen voor lage inkomens, dan om een nieuwe bonus aan te bieden. Veel mensen maken geen gebruik van inkomenssteun waarop ze recht hebben', zegt Allers.

Fractievoorzitter Buijt hoopt daarom dat het mogelijk is de werkbonus automatisch op de rekening van de rechthebbende Rotterdammers te storten. 'Bij de uitwerking in november moeten we kijken of dat kan. Omdat we de inkomensgegevens van alle Rotterdammers moeten opvragen bij de Belastingdienst, kan ik me voorstellen dat dit lastig wordt.'

Over het afschrikkende effect van de armoedeval op de sollicitatiebereidheid wordt overigens getwist. Uit onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau bleek in 2007 dat mensen met een uitkering even hard zoeken naar werk als degenen zonder uitkering. Kort daarna schreef het Centraal Planbureau op basis van internationaal onderzoek dat de armoedeval wel degelijk het zoeken naar een baan ontmoedigt.

In 2010 onderzocht de Inspectie Werk en Inkomen de armoedeval nog een keer. Dit keer op gemeentelijk niveau. Daaruit bleek dat een meerderheid van de werkzoekenden een beschikbare baan ook accepteert als ze daar geen direct financieel voordeel van hebben.


Denny Snoeij (22): 'Mooi idee! Ik zou er lekker van genieten door uit te gaan, een hapje te gaan eten of een lekker drankje te gaan drinken. De kosten van ruim 2 miljoen vind ik geen probleem. Iedereen is blij met een cadeau van 50 euro, toch? Ik wil vanwege die bonus ook op Leefbaar Rotterdam gaan stemmen. Je moet altijd achter je stad staan.'

Rosalie (19): 'Ik zie niet in wat voor zin het heeft, eenmalig zo'n bedrag. Het is leuk voor mensen die weinig verdienen, maar het zou beter zijn als het een groter bedrag was. Dit is gewoon stemmen kopen door Leefbaar Rotterdam. Er is zo vaak gedoe met die partij. Het is fijn als je die bonus krijgt, maar uiteindelijk heb je er niet veel aan.'