Exterieur van de rechtbank van Utrecht.
Exterieur van de rechtbank van Utrecht. © ANP

Rechters: kabinetsplan funest voor rechtspraak

Het kabinetsplan om de Centrale Raad van Beroep op te heffen zal een 'funeste' uitwerking hebben op de kwaliteit van de sociale zekerheids- en ambtenarenrechtspraak. In een manifest in de Volkskrant, opgesteld namens alle 49 rechters, uiten raadsheren vandaag hun 'intense zorgen' over het besluit.

Als het doorgaat wordt kennis vernietigd, duren zaken langer en dreigt rechtsongelijkheid, aldus de rechters.

Het gebeurt zelden dat de beroepsgroep zich publiekelijk uitspreekt over voorgestelde wetgeving. 'In een rechtsstaat is het ongebruikelijk en uitzonderlijk, maar wij zien geen andere weg.' De rechters vinden dat 'een fundamentele discussie over dit wetsvoorstel, dat de kern van de rechtsstaat raakt, niet is gevoerd'. Ze hopen de politiek te bewegen alsnog iets te doen met 'de advisering uit het veld', van onder andere het UWV en de rechterlijke macht.

Een fundamentele discussie over dit wetsvoorstel, dat de kern van de rechtsstaat raakt, is niet gevoerd

Om versnippering van de bestuursrechtspraak tegen te gaan wil het kabinet onder meer de Centrale Raad van Beroep opheffen. Deze gespecialiseerde hogerberoepsrechter behandelt onder meer zaken over uitkeringskwesties, arbeidsongeschiktheidsvraagstukken en de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning door gemeenten. Het kabinet wil die processen onderbrengen bij vier gerechtshoven.

Voldoende substantieel

De rechters vrezen dat hierdoor hun specialisme verwatert. In een Kamerbrief uit september delen de ministers Van der Steur (Veiligheid en Justitie) en Plasterk (Binnenlandse Zaken) die angst niet. Volgens hen is het aantal zaken dat jaarlijks bij de Centrale Raad van Beroep belandt, ruim achtduizend, 'voldoende substantieel om bij elk van de vier gerechtshoven te waarborgen dat de daarvoor vereiste specialisaties in huis zijn'.

De rechters wijzen erop dat zij te maken hebben met veel wetten, die in hoog tempo worden gewijzigd. 'Nu zitten we bij elkaar en stemmen we alles met elkaar af zodat je geen uiteenlopende uitspraken krijgt. Als je het over vier gerechtshoven verdeelt loop je - bewust of onbewust - het risico dat iedereen zijn eigen lijn gaat volgen', zegt raadsheer Marianne Wagner, een van de opstellers van het manifest. Burgers kunnen dan wel in cassatie bij de Hoge Raad, 'maar daar komen de feiten van de zaak niet meer aan de orde. Daardoor kan bijvoorbeeld een ongelijke behandeling bij de verstrekking van bijstand of een pgb niet worden gerepareerd.'