Wat begrijp je over leven en dood als je 12 jaar oud bent.
Wat begrijp je over leven en dood als je 12 jaar oud bent. © Colourbox

Rechter: doodzieke David (12) hoeft geen chemokuur te ondergaan als hij dit niet wil

De 12-jarige David is volgens de voorzieningsrechter in Alkmaar bevoegd om de behandeling van zijn hersentumor stop te zetten, zoals hij eerder dit jaar deed. Zijn vader spande een zaak aan tegen de stichting die toezicht houdt op de jongen, omdat die respecteerde dat zijn doodzieke zoon chemotherapie weigerde. De rechter is het oneens met de vader van David, die zegt dat zijn zoon wilsonbekwaam is.

Het is het antwoord op de complexe vraag: wat begrijp je van leven en dood als je 12 bent? In het geval van David gaat de rechter mee in het eerdere oordeel van een psychiater, die vaststelde dat de jongen in staat is om zijn wil te bepalen. De uitkomst was geen uitgemaakte zaak; in vergelijkbare zaken kwamen rechters meermalen tot andere conclusies.

In het vonnis staat dat de rechter geen ruimte ziet de afweging van de '100 procent wilsbekwame' David niet te respecteren. 'In de door de wetgever gemaakte keuze om wilsbekwame patiënten van 12 jaar en ouder het recht toe te kennen om ook in levensbedreigende situaties over hun behandeling te beslissen ligt besloten dat dan ook moet worden gerespecteerd dat die beslissing door een kind wordt genomen.' De rechter voegt er aan toe dat de uitoefening van dit zelfbeschikkingsrecht 'voor ouders een hard gelag kan zijn'.

Onder invloed ex-vrouw

Meer lezen?

Kan een kind beslissen dat hij niet meer wil worden behandeld aan een levensbedreigende ziekte?

David heeft moeite om de gevolgen van zijn ziekte te dragen en weet dat hij van de chemo erg ziek kan worden, staat in de dagvaarding. De vader van David denkt dat zijn zoon onder invloed staat van zijn ex-vrouw, die meer heil verwacht van alternatieve geneeswijzen. Bovendien zou de jongen volgens de vader tegenstrijdige signalen afgeven: hij wil niet meer, maar maakt ook nog plannen voor de toekomst.

De vader spande de zaak aan tegen stichting De Jeugd- & Gezinsbeschermers, die de jongen eind 2016 uit huis plaatste vanwege de onenigheid tussen de ouders over de behandeling. Behalve de stichting respecteerde ook de behandelend arts de keuze van de jongen om te stoppen met de behandeling.

Overlevingskans is nu 50 procent

In november 2016 is bij David de hersentumor geconstateerd en operatief verwijderd. Eerder dit jaar werd hij zes weken lang iedere dag bestraald. In aanvulling op deze behandeling had hij vanaf eind maart vijf weken een chemokuur moeten ondergaan. Zonder deze vervolgbehandeling is zijn overlevingskans 50 procent. Met de behandeling 75 tot 80 procent.

'Een ouder wil het beste voor zijn kind, en volgens de artsen is een chemokuur het beste voor David', zegt de advocaat van de vader. 'De uitspraak was, gezien de duidelijke wetgeving, te verwachten, maar de vader van David wilde zeker weten dat hij er alles aan heeft gedaan om zijn zoon de beste vooruitzichten te geven.' Ze gaan het vonnis bestuderen op juridische aanknopingspunten voor hoger beroep.

Vergelijkbare rechtszaken

Hersentumor
Een 15-jarige jongen met een uitgezaaide hersentumor weigert de noodzakelijke bloedtransfusies omdat hij Jehova's getuige is. De kinder- en jeugdpsychiater die in hoger beroep wordt geraadpleegd concludeert dat de jongen 'ten volle en zelfstandig' in staat is om de gevolgen van zijn standpunt te overzien, waarop het hof beslist dat hij niet hoeft te worden behandeld.

Niertransplantatie
De rechtbank Utrecht geeft in augustus 2010 een 11-jarige jongen gelijk die lijdt aan ernstig nierfalen maar niet instemt met een niertransplantatie. De jongen vreest voor de risico's van de ingreep. De rechter acht een transplantatie niet noodzakelijk om gevaar voor zijn gezondheid te voorkomen.

Seksueel misbruik
Een meisje van 15 dat na huiselijk geweld en seksueel misbruik is getraumatiseerd, wordt door de rechtbank Noord-Nederland verplicht tot een behandeling. Ze is volgens de rechter niet in staat tot een redelijke waardering van haar belangen omdat haar probleeminzicht onvoldoende is en ze wordt beïnvloed door haar vader, die een behandeling niet nodig vindt.

Kankergezwel
Een jongen van 12 met een kankergezwel in de bovenarm, moet van de rechtbank Den Haag een levensreddende operatie ondergaan. Een kinderpsycholoog heeft vastgesteld dat de jongen geen weloverwogen besluit kan nemen omdat hij niet durft in te gaan tegen de wil van zijn moeder die onder invloed staat van een paragnost.

Ziekte van Lyme
Een 14-jarige jongen met een ernstige vorm van Lyme mag van het hof in Amsterdam tegen de wens van bureau jeugdzorg in een Duitse privékliniek blijven. Volgens de kinderpsychiater is de jongen goed in staat om zelfstandig een keuze te maken. (Ellen de Visser)