Cavusoglu houdt een toespraak in Berlijn.
Cavusoglu houdt een toespraak in Berlijn. © EPA

Omstreden bezoek Turkse minister aan Rotterdam lijkt van de baan

De kans dat de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlüt Cavusoglu, zaterdag een campagnebezoek brengt aan Rotterdam is kleiner geworden. De exploitant van het zalencentrum waar hij zou spreken, is teruggekrabbeld. De Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb is van mening dat de openbare orde ook in het geding is als de bijeenkomst elders in zijn stad doorgaat.

Onzeker is of het kabinet daarmee is verlost van de Turkse campagne op Nederlandse bodem. Een hooggeplaatste functionaris met wie de Volkskrant woensdag sprak, zei voordat de Aboutaleb de boel afblies nog dat de Turkse minister 'vastbesloten is' om zaterdag in Nederland campagne te voeren voor het aankomende Turkse referendum. Dat moet meer macht geven aan de Turkse president Erdogan.

Voor de Turken is weliswaar duidelijk dat de Nederlandse regering het bezoek niet wenst, maar ze hebben vooralsnog 'geen indicaties' dat minister Cavusoglu op Schiphol zal worden aangehouden of tegengehouden. Turkije beschouwt de campagnebijeenkomsten als een democratisch recht en als vrijheid van meningsuiting.

De vraag is of het überhaupt mogelijk is om Cavusoglu tegen te houden

De Turken kunnen als uitweg nog kiezen voor een andere locatie. Het Turks consulaat op de Westblaak in Rotterdam is bijvoorbeeld Turks grondgebied en wat daar gebeurt, daar heeft een burgemeester niets over te zeggen. Hetzelfde geldt voor de Turkse ambassade in Den Haag. De Turkse minister zou prima vanuit een raam Turkse Nederlanders toe kunnen spreken.

Eenzelfde situatie vond dinsdagavond plaats in het Duitse Hamburg. Daar sprak Cavusoglu een toegestroomde menigte van Turken toe vanaf het balkon van het consulaat-generaal.

Turkse vlaggen

Dit scenario zou het Nederlandse kabinet in een bijzonder lastig parket brengen, middenin een verkiezingscampagne die deels draait om 'behoud van de Nederlandse identiteit'. Zeker voor VVD-premier Rutte - die net als PVV-leider Geert Wilders in de verkiezingscampagne hamert op de eis dat migranten moeten integreren in Nederland - komt de Turkse campagnebijeenkomst hoogst ongelegen. Rutte zit niet te wachten op beelden van honderden Turkse Nederlanders die op de been komen en met Turkse vlaggen zwaaien om campagne te voeren voor meer macht voor de Turkse president, zoals dat wel gebeurde in Hamburg.

Het zou koren op de molen van Wilders zijn. De PVV-leider hield woensdagochtend al een bescheiden demonstratie bij de Turkse ambassade, waar circa twintig aanhangers kwamen opdagen, en eiste daar een tijdelijk inreisverbod voor het Turkse kabinet totdat hun referendumcampagne voorbij is. Wilders wil zo voorkomen dat een 'dictatoriaal regime' kan lobbyen in Nederland.

Rutte en PvdA-minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken hebben de afgelopen dagen duidelijk gesteld dat de regering het Turkse campagnebezoek 'onwenselijk' acht. Maar Wilders vindt die opstelling te zwak en noemt premier Rutte 'laf' dat hij Turkse kabinetsleden niet tot 'persona-non-grata' bestempelt. Wat Wilders betreft worden Turkse ministers aangehouden mochten zij wel voet op Nederlandse bodem zetten tijdens hun referendumperiode. Daarnaast vindt hij dat de Turkse ambassadeur dan tijdelijk moet worden uitgewezen.

Volgens Turkije mist die oproep z'n uitwerking op het Nederlandse kabinet niet. 'Nederland heeft mij gevraagd niet te komen. Anders zou Wilders winnen', aldus Cavusoglu dinsdag. Wie exact die vraag zo had geformuleerd, liet hij in het midden. De VVD en PvdA antwoordden woensdag niet op aanvullende vragen over de Turkse kwestie.

Weinig opties

De vraag is of het überhaupt mogelijk is om Cavusoglu tegen te houden. Heel veel opties zijn er niet. Het kabinet kan een buitenlandse minister wel weigeren zonder opgaaf van redenen door zich te beroepen op het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer uit 1961, zegt bijzonder hoogleraar internationaal recht en politiek Geert-Jan Knoops. 'Maar dat is een zware maatregel die tot nu toe alleen werd ingezet in zeer extreme situaties, zoals spionage.'

D66 en het CDA zijn net als de PVV tegen de campagnebijeenkomst van de Turkse minister. 'Maar ik vind het echt onzin om hiervoor bij een Turkse ambassade te gaan demonstreren en niet naar alle debatten te komen om hierover te discussiëren', wierp CDA-leider Sybrand Buma Wilders woensdag voor de voeten.

Door die opmerking zou het komende dinsdagavond, in het NOS-slotdebat tussen de lijsttrekkers, zomaar ineens over Turkije kunnen gaan.