Bijzonder hoogleraar mediaopvoeding Peter Nikken: 'Ouders hebben vaak maar weinig idee van wat zich in de onlinewereld van jongeren afspeelt.'
Bijzonder hoogleraar mediaopvoeding Peter Nikken: 'Ouders hebben vaak maar weinig idee van wat zich in de onlinewereld van jongeren afspeelt.' ©

Nu ook in Nederland dode (16) bij extreme online 'challenge', ouders waarschuwen

Een 16-jarige jongen uit Arkel is in mei om het leven gekomen tijdens een 'choking challenge': het bewust afknijpen van zuurstof om in een roes te raken. Het is een van de vele 'spellen' waarmee jongeren elkaar op sociale media uitdagen tot extreem gedrag. Deskundigen denken dat betere voorlichting nodig is.

Het overlijden van de 16-jarige Tim Reynders leek in eerste instantie op een suïcide. Doordat de jongen de videocamera van zijn telefoon op zijn laatste handelingen had gericht, heeft justitie echter kunnen uitsluiten dat sprake was van zelfdoding. Op het filmpje is volgens de politie te zien dat Tim zich verstapte, waarna hij buiten bewustzijn raakte en zichzelf niet meer kon bevrijden uit de badstof ceintuur om zijn nek.

De ouders van het slachtoffer brengen het verhaal naar buiten om anderen te waarschuwen voor de gevaren van internet-challenges.

Lees meer

Dat juist de zachtaardige, voorzichtige Tim op deze manier om het leven is gekomen, is voor zijn ouders niet te begrijpen. 'Dat betekent dat het echt ieder kind kan gebeuren', zegt zijn moeder. Om te waarschuwen voor de gevaren van online 'challenges', treden Tims ouders met zijn verhaal naar buiten (+).

In het buitenland zijn eerder doden gevallen door experimenten met het wurgspel. Zo overleden in België in 2012 kort na elkaar twee jongens van 10 en 15 jaar oud. Ook met de cinnamon challenge, waarbij tieners zichzelf filmen terwijl ze een lepel kaneel in één keer doorslikken, zijn al ernstige ongelukken gebeurd.

Een 13-jarige jongen uit Hilversum verkeerde eind 2015 vijf dagen in coma door zuurstofgebrek na een hap kaneel.

De laatste tijd zijn er ook zorgen ontstaan over de Blue Whale Challenge, een uit Rusland afkomstig 'spel' waarbij deelnemers via internet opdrachten zouden krijgen van een leider die hen uiteindelijk aanzet tot zelfmoord. Niet zeker is of dit fenomeen echt bestaat, of is gebaseerd op nepnieuws.

Structureler beleid sociale media

Het omgaan met media zou een vast onderdeel in het onderwijscurriculum moeten zijn

Bijzonder hoogleraar Peter Nikken

De ouders van Tim Reynders hebben zich er na de dood van hun zoon over verbaasd hoe weinig kennis er is over deelname van jongeren aan gevaarlijke spellen op internet en hoe je voorkomt dat kinderen hierin meegaan.

Peter Nikken, bijzonder hoogleraar mediaopvoeding aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, denkt ook dat een structureler beleid nodig is om kinderen te leren hoe ze met sociale media omgaan. 'Het internet staat vol met voorbeelden van rare gedragingen en het is in de puberfase vanzelfsprekend dat kinderen dingen uitproberen. In de beeldvorming die jongeren tot zich krijgen, is alleen aandacht voor de positieve effecten, bijvoorbeeld de fantastische roes die ontstaat. Maar als je met kinderen de risico's bespreekt, bijvoorbeeld de kans op hersenbeschadiging of een coma, dan kun je dat beeld wel degelijk bijstellen.'

Volgens Nikken gaat het bij deze educatie niet alleen om 'challenges', maar bijvoorbeeld ook om digitaal pesten of het maken en verspreiden van naaktfoto's. 'Op dit moment doen scholen er wel wat tegen, maar het is hapsnap. Het omgaan met media zit niet in de kerndoelen van het onderwijs en is daardoor geen vast onderdeel in het curriculum. Dat zou het wel moeten zijn, daar kunnen we in onze huidige samenleving eigenlijk niet meer onderuit.'

Met kinderen kun je vaak goed praten over hun onlinewereld als je vanuit interesse vragen stelt

Peter Nikken

Ouders, hulpverleners en leerkrachten zijn nu vaak nog 'handelingsverlegen', zegt Nikken. 'Zij hebben vaak maar weinig idee van wat zich in de onlinewereld van jongeren afspeelt. Terwijl je daar met kinderen vaak goed over kunt praten als je vanuit interesse vragen stelt.'

De stichting School en Veiligheid adviseert scholen niet elke 'challenge' afzonderlijk te bespreken in de klas als daar geen aanleiding toe is. 'De kans bestaat dat je jongeren op ideeën brengt of het probleem groter maakt dan het is', zegt een woordvoerster van School en Veiligheid. 'Wij adviseren scholen om met jongeren in gesprek te gaan over hoe je in bredere zin omgaat met groepsdruk op sociale media.'