Niets is zo deprimerend als een studie die je alleen doet omdat het goed verdient
© ANP

Niets is zo deprimerend als een studie die je alleen doet omdat het goed verdient

In de binnentuinen hoor ik overal opgewonden stemmen en knallen van champagnekurken. Overal zijn er examenfeestjes dit weekend. Een vrolijk gezicht, al die vlaggen met rugzakken eraan. Het geeft mij altijd een nu misplaatst gevoel van opluchting: dat de conrector níét gebeld heeft met slecht nieuws. Dat je verlost bent van de gevangenis die school heet. Dat de grootste horde nu eigenlijk genomen is en je leven nu eindelijk eens gaat beginnen.

Maar ja, wat dan. Op 1 mei hadden studenten zich al moeten inschrijven voor hogeschool of universiteit. Maar je kunt nog altijd switchen of je last minute aanmelden. Een tussenjaar is alleen maar leuk als je echt weet wat je ermee wilt doen. Welke van de honderden studies kies je? De vele studiekeuzetests op internet leveren honderden adviezen op, althans als ik ze invul. En kijk uit: zeg één keer dat je van buitenlucht houdt en je bent een toekomstig hovenier; vul in dat je best goed kunt rekenen en de tip is economie of wiskunde.

Laat niemand zeggen dat deze generatie verwend is

Kies je met het hoofd of met het hart? Het oude dilemma. Een studie die je leuk lijkt, een toekomst waarvan je droomt maar die onrealistisch is? Of kijk je naar je kansen op de arbeidsmarkt? Goed nieuws: die is niet meer zo dramatisch slecht. De jeugdwerkloosheid is het laagst in acht jaar, meldt het CBS.

Heel florissant is het trouwens nog niet: vaak gaat het om flexwerk of zzp-klusjes met weinig uren: 45 procent van de werkende jongeren werkt minder dan 12 uur per week - dat is geen baan maar een baantje. En de beloning is ook al niet feestelijk: in de afgelopen tien jaar zijn twintigers er 800 euro per jaar op achteruitgegaan. De studenten van nu moeten ook nog eens hun studielening afbetalen en de huizenprijzen stijgen met de maand. Laat niemand zeggen dat deze generatie verwend is en in de watten wordt gelegd.

Kennis kun je altijd nog vergaren

Naar wie moet je luisteren als je twijfelt over een studie? Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt beweert op zijn website dat 'inhoudelijke kennis over je vakgebied steeds belangrijker wordt' - kies dus een écht vak, geen vage, brede studie. Maar ondernemersorganisatie ONL beweert het tegenovergestelde. Mensen moeten ondernemende vaardigheden leren, zegt voorzitter Hans Biesheuvel in Trouw, zodat ze 'zelfredzaam' en 'self-employable' blijven op de continu veranderende arbeidsmarkt'. Kennis kun je altijd nog vergaren, eigenschappen als daadkracht en kunnen samenwerken moet je hebben. Niks degelijke vakmensen.

Je bent niet op aarde om je werkgever te plezieren

Natuurlijk, een werkgever heeft graag een kneedbaar en inzetbaar type. Wil je zo iemand zijn? Je bent niet op aarde om je werkgever te plezieren, of de economie draaiende te houden. Maar wie zit te wachten op een acteur die niet acteert, een archeoloog die niets opgraaft of een topkok zonder restaurant?

Al die verwarring biedt ook vrijheid. Als de arbeidsmarkt toch niet te voorspellen is, als we niet weten welke vakkennis straks nodig blijft en als je tóch eeuwig flexwerker en zzp'er zult blijven, kun je net zo goed iets kiezen wat je nu leuk vindt. In het ergste geval moet je er een baantje bij nemen, in de horeca of thuiszorg, of als klusjesman. Wie weet blijkt dáár je hart te liggen. Of weer ergens anders. Niets is definitief. En niets zo deprimerend als een studie die je alleen doet omdat het later geweldig verdient. Wie nu jong is, moet nog vijftig jaar werken; veel te lang om in chagrijn uit te zitten.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe. Reageren? opinie@volkskrant.nl