Een meisje bekijkt berichten op haar smartphone.
Een meisje bekijkt berichten op haar smartphone. © ANP

Nederlandse jongeren delen nauwelijks seksueel getinte foto's via sociale media

'Sexting' komt nauwelijks voor onder Nederlandse jongeren. Ze beoordelen het versturen van seksueel getinte afbeeldingen via sociale media als abnormaal gedrag en zien de risico's ervan in.

Van de middelbare scholieren heeft 2,6 procent weleens een 'naaktfoto of een foto van zichzelf in ondergoed' verstuurd of op internet geplaatst. 'Nogal braaf', staat in het maandag gepresenteerde onderzoek van de Universiteit van Amsterdam, gedaan in opdracht van de 'veilige' internetprovider Kliksafe. Negen van de tien jongeren denken dat niemand of bijna niemand van hun leeftijdsgenoten aan sexting doet. Zij die dit wel doen worden minder aantrekkelijk, niet zo slim en niet zo populair gevonden.

We zien op allerlei vlakken dat kinderen braaf de normen van hun ouders reproduceren

Mediaonderzoeker Linda Duits

Voor het onderzoek Jongeren en online veiligheid hebben 1.252 jongeren tussen de 12 en 17 jaar online vragen beantwoord. De onderzoekers verbazen zich over hun eigen bevindingen. 'Dat is erg weinig', schrijven ze over de 2,6 procent. 'Zeker in relatie tot de visie van deskundigen dat sexting inmiddels een normaal onderdeel van de seksuele ontwikkeling is', iets 'waar jongeren gewoon plezier aan kunnen beleven in een (prille) liefdesrelatie'.

Linda Duits, mediaonderzoeker van de Universiteit Utrecht en niet betrokken bij het onderzoek, is juist niet verbaasd over de uitkomsten. 'We zien op allerlei vlakken dat kinderen braaf de normen van hun ouders reproduceren en risico's goed weten in te schatten.' Volgens haar stabiliseert het aantal jongeren dat zich laat verleiden tot sexting en is het nu vooral nuttig te kijken naar de kwetsbaarste groepen. 'Een laag schoolniveau en een slechte band met ouders zijn belangrijke risicofactoren.'

Gevolgen

Doorsturen wordt niet gedaan uit slechte bedoelingen, maar is klassiek pubergedrag met als doel bij een groep te horen

Justine Pardoen, specialist mediaopvoeding

De sexting-groep mag dan klein zijn, zij loopt wel een groot gevaar. Justine Pardoen, specialist mediaopvoeding bij Bureau Jeugd & Media en betrokken bij het onderzoeksrapport, waarschuwt voor de grote gevolgen die het doorsturen van een foto kan hebben. 'Als iemand de foto deelt in een WhatsApp groep, stijgt het aantal ontvangers razendsnel', zegt Pardoen. 'Ook als het gezicht niet in beeld is, kan dit leiden tot grote schade. Alleen al het gerucht in eigen kring dat het om jou gaat is genoeg reden voor grote schaamte onder jongeren.'

Als jongeren zelf een foto ontvangen, zeggen ze die liever niet door te sturen en snel te wissen. Voorlichting zou zich volgens Pardoen hierop moeten richten. 'Doorsturen wordt niet gedaan uit slechte bedoelingen, maar is klassiek pubergedrag met als doel bij een groep te horen', zegt Pardoen. 'Dit ontmoedigen door de schadelijke gevolgen te benadrukken werkt veel beter dan een preek van een vader waarin kinderen wordt verboden expliciete foto's te delen.'

Cyberstalker

Aydin C.

Aydin C. wordt ervan verdacht tientallen minderjarige meisjes in meerdere landen te hebben gedwongen seksuele handelingen voor de webcam te verrichten. Het bewijs tegen hem is groot. Voor de rechter zwijgt hij.

Het UvA-onderzoek wijkt iets af van ander sexting-onderzoek. Uit een in januari verschenen rapportage van het Safer Internet Centre Nederland blijkt dat 6,4 procent van de jongeren weleens 'een naaktfoto of foto in ondergoed naar iemand anders heeft gestuurd'. Vorig jaar werden nogal wat onderzoeksvraagtekens gezet bij hun rapport in het kader van de Safer Internet Day, die vandaag in 100 landen aandacht vraagt voor veilig internetgebruik door jongeren.

Toen werd niet gevraagd naar het versturen van naakt- of ondergoedfoto's, maar naar 'sexy' foto's en liet men de interpretatie ervan over aan de ondervraagde. Zo werden selfie's met getuite lippen (duckface) ook goedgekeurd en bleek 12,5 procent van de ondervraagden weleens 'sexy' foto's te versturen. Het onderzoek en persbericht - met kop '1 op de 8 Nederlandse jongeren deelt naaktbeeld van zichzelf' - staat inmiddels niet meer online.

Sexting kwam in 2013 groot in het nieuws toen de Canadese tiener Amanda Todd, zo in het nauw gedreven door haar cyberstalker, zelfmoord pleegde. De Nederlander Aydin C. staat hiervoor nu terecht omdat hij ervan wordt verdacht haar en tientallen andere minderjarige meisjes in meerdere landen te hebben gedwongen seksuele handelingen voor de webcam te verrichten.