Vluchtelingen houden zich op bij tentenkamp Heumensoord, de tijdelijke noodopvang van het COA.
Vluchtelingen houden zich op bij tentenkamp Heumensoord, de tijdelijke noodopvang van het COA. © ANP

Nederlands asielbeleid bij strengste van EU-landen

Kans op verblijfsvergunning kleiner dan in veel andere Europese landen

Nederland is binnen de Europese Unie een van de landen met het strengste asielbeleid. De kans dat een asielzoeker een verblijfsvergunning krijgt, is kleiner dan in bijvoorbeeld Duitsland, België en Zweden.

Dit blijkt uit een vergelijkend onderzoek van het WODC, het wetenschappelijk onderzoek- en documentatiecentrum van het ministerie van Justitie. Het is voor het eerst dat de verschillen in het toelatingsbeleid tussen Europese landen zijn onderzocht.

Ondanks een hoog percentage verstrekte verblijfsvergunningen behoort Nederland toch tot de meest restrictieve landen in Europa. Nederland ontvangt namelijk niet veel vluchtelingen die kansloos zijn, zoals uit Oost-Europa en West-Afrika. In plaats daarvan komen er juist veel vluchtelingen die kansrijk zijn, zoals uit Syrië en Eritrea. Maar voor die laatste groep is Nederland strenger dan andere Europese landen.

(Tekst gaat verder onder grafiek.)

'De vrees dat Nederland veel soepeler is dan andere Europese landen, blijkt ongegrond,' zegt onderzoeker Arjen Leerkes van het WODC. 'We zijn dus helemaal niet uitzonderlijk in Europa.'

De Tweede Kamer had in 2014 opheldering gevraagd over de grote verschillen tussen Europese landen in het aantal verstrekte verblijfsvergunningen aan asielzoekers. Al jaren is Nederland een van de koplopers in Europa. Ook het afgelopen jaar verstrekte Nederland verhoudingsgewijs veel verblijfsvergunningen. Van alle asielverzoeken in de eerste negen maanden van 2015 werd 70 procent ingewilligd, tegenover een Europees gemiddelde van 47 procent. In 2014 was dat 67 procent tegenover 45 procent in heel Europa.

Dat Nederland zoveel asielzoekers een verblijfsvergunning verstrekt, komt volgens het WODC doordat hier veel 'kansrijke' vluchtelingen naartoe komen. Zo was vorig jaar 32 procent van de asielaanvragen in Nederland afkomstig van Syriërs, tegenover 19 procent in de gehele Europese Unie. Van alle Syriërs en Eritreeërs die in Nederland aankloppen, krijgt 91 procent een verblijfsvergunning.

West-Afrikanen maken in de meeste EU-landen geen kans op een status, maar in Italië wel

Asielzoekers die weinig kans maken op een verblijfsvergunning, zoals Serviërs, Russen en Macedoniërs, komen amper naar Nederland, maar wel naar andere Europese landen zoals Duitsland.

Bulgarije, Tsjechië, Italië en Finland zijn binnen de Europese Unie het meest genereus met het verlenen van verblijfsvergunningen. Griekenland, Hongarije en Roemenië het minst. Ook zijn er opvallende verschillen tussen Europese landen in kansrijke en kansarme asielzoekers. Zo maken West-Afrikanen in de meeste EU-landen geen kans op een status, maar in Italië wel.

Staatssecretaris Dijkhoff van Justitie schrijft in een brief aan de Tweede Kamer naar aanleiding van dit onderzoek dat Nederland als EU-voorzitter wil zorgen voor harmonisatie van het toelatingsbeleid in de EU. Zo gaat hij voorstellen een netwerk van experts in te zetten dat moet toezien op eensluidende beoordelingen van asielverzoeken van vluchtelingen uit dezelfde landen.

Daarmee moet worden voorkomen dat asielzoekers reizen naar landen waar ze de meeste kans hebben. Het zou voor een asielzoeker niet moeten uitmaken naar welk Europees land hij reist, schrijft de staatssecretaris.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.