900 van de 2.700 werknemers van de Octrooiorganisatie in Rijswijk demonstreren eind vorige maand in Den Haag tegen de leiding.
900 van de 2.700 werknemers van de Octrooiorganisatie in Rijswijk demonstreren eind vorige maand in Den Haag tegen de leiding. © Freek van den Bergh

Lidstaten keren zich tegen 'tirannieke' topman Europees octrooibureau

De dagen van de omstreden president van de Europese Octrooi Organisatie, Benoît Battistelli, lijken geteld. Medewerkers klagen al langer dat Battistelli zich als een tiran en een zonnekoning gedraagt. Maar nu keren voor het eerst ook de lidstaten zich tegen de Fransman.

De Europese Octrooi Organisatie (EOO) geeft patenten af voor alle denkbare uitvindingen, van thermosfles tot computerchip. In Rijswijk staat een van de vijf kantoren, waar 2.700 personen werken. De 38 deelnemende landen fungeren als opdrachtgevers en toezichthouders van de EOO.

Zij steunden tot nog toe steeds het bewind van de in 2010 aangetreden president Battistelli. Die is zeer omstreden bij het personeel, omdat hij op eigen houtje allerlei arbeidsvoorwaarden verslechterde en zware represailles instelde tegen vakbondsvertegenwoordigers die zich kritisch uitlaten. Inmiddels zijn op het hoofdkantoor in München twee vakbondsbestuurders ontslagen. In Rijswijk zitten twee vakbondsvertegenwoordigers ziek thuis nadat zij werden onderworpen aan volgens hen intimiderende integriteitsonderzoeken. Collega's richtten afgelopen maand een 'broodfonds' op om een van hen van inkomsten te voorzien, nu het management zijn salaris heeft opgeschort.

De top van de EOO noemt het puur toeval dat de gestrafte medewerkers allemaal vakbondsmensen zijn. De lidstaten lieten Battistelli tot nog toe zijn gang gaan. Nu is de maat vol, blijkt uit een brief van Jesper Kongstad, de Deense voorzitter van de Administrative Council, een soort raad van toezicht waarin de 38 deelnemende EOO-landen zijn vertegenwoordigd.

Kongstad verzoekt Battistelli alle disciplinaire maatregelen tegen leden van de vakbond te laten onderzoeken door een onafhankelijke externe commissie. De ontslagen en andere strafmaatregelen moeten worden opgeschort tot de uitslag van dit onderzoek bekend is.

'Helaas hebben we geen gesprek van enige betekenis kunnen voeren met de president', schrijft Kongstad in zijn brief. Battistelli heeft het onderzoeksvoorstel meteen afgewezen en de wettelijke grondslag ervan in twijfel getrokken. 'Er is geen enkele wettelijke belemmering voor de Council om verzoeken te doen bij de EOO-president', schrijft Kongstad echter. 'Het is dan aan de president om positief op zulke verzoeken te reageren.'

De draai van Kongstad is opmerkelijk, omdat hij werd beschouwd als een van de 'vriendjes' van Battistelli. Hun persoonlijke connectie is er volgens vakbond Suepo mede de oorzaak van dat de conflicten binnen de organisatie zolang konden dooretteren.

Gezonde organisatie

Lees ook

Vijf zelfmoorden in drie jaar tijd, collega's die instorten: medewerkers van de Europese Octrooi Organisatie zijn de tirannieke leiding beu - 'Ze hebben geen compassie' - en gaan de straat op. Lees hier de reportage terug. (+)

Op de eerstvolgende vergadering van de Administrative Council op 16 maart, stemmen afgevaardigden van de 38 deelnemende landen officieel over de voorstellen van Kongstad. Battistelli voert nu een lobby bij de lidstaten om hen te bewegen het onafhankelijk onderzoek af te schieten. Volgens een brief van Battistelli is zijn organisatie 'gezonder dan ooit'.

Het is niet erg aannemelijk dat de toezichthoudende landen tegen de voorstellen van hun eigen voorzitter Kongstad stemmen. Dan blijven er voor Battistelli twee smaken over: opstappen of alsnog zijn omstreden maatregelen laten onderzoeken door een onafhankelijke commissie. 'Het is niet zozeer de vraag of Battistelli vertrekt, maar hoeveel miljoen hij meekrijgt', concludeert advocate Liesbeth Zegveld van vakbond Suepo.

Zij boekte vorig jaar succes bij het Gerechtshof Den Haag, dat concludeerde dat de EOO mensenrechten schendt omdat zij het werk van de vakbond belemmert. Een bijzondere uitspraak, omdat de EOO als internationale organisatie juridische immuniteit geniet. Het hof oordeelde echter dat mensenrechten in dit geval zwaarder wegen dan die juridische onschendbaarheid. De EOO legde de uitspraak niettemin naast zich neer en kreeg daarin bijval van de Nederlandse regering. Op dit moment ligt de zaak bij de Hoge Raad.