Een meisje tussen twee zwarte pieten.
Een meisje tussen twee zwarte pieten. © ANP

Jong kind associeert Zwarte Piet meer met clown dan met donkere man

Jonge kinderen associëren Zwarte Piet meer met een clown dan met zwarte mensen. Naarmate ze ouder worden leggen kinderen vaker de link met een zwart persoon. Het beeld dat de kleintjes hebben van Zwarte Piet, is positief. Ze vinden hem slim, aardig en belangrijk. Dat blijkt uit de eerste resultaten van de studie 'Zwarte Piet door ogen van kinderen' van de Universiteit Leiden. Er deden 200 overwegend blanke kinderen van 5 tot 7 jaar aan mee.

Dat de figuur Zwarte Piet de mening van kinderen over zwarte mensen niet negatief beïnvloedt, betekent volgens de onderzoekers niet dat we het hulpje van Sint moeten laten zoals hij is. 'Er spelen ook andere argumenten in het Zwarte Pieten-debat, zoals het niet willen kwetsen van anderen en de dubieuze geschiedenis van de figuur Zwarte Piet', aldus onderzoeksleider Judi Mesman. Zij doet als hoogleraar in Diversiteit in opvoeding en ontwikkeling onderzoek naar de manier waarop kinderen - bedoeld en onbedoeld - worden opgezadeld met vooroordelen en stereotypen. Vier op de tien kinderen noemen als eerste de huidskleur van Piet als gevraagd wordt wie Zwarte Piet is. Twee van de tien kinderen denken als eerste aan de cadeautjes die hij bij zich heeft. Eén op de tien vindt het feit dat hij het hulpje van Sint is, het meest kenmerkend.  

Om te achterhalen in hoeverre ze Zwarte Piet associëren met zwarte mensen, moesten de kinderen plaatjes van clowns, Zwarte Pieten, blanke en zwarte mensen sorteren door ze over twee stapeltjes te verdelen. Van de 5-jarigen sorteerde 3 procent op huidskleur. Van de 6-jarigen legde 11 procent wit bij wit en zwart bij zwart. Van de 7-jarigen was dat 20 procent. Vooral kinderen die veel in aanraking komen met andere culturen en huidskleuren, lijken geneigd om een indeling te maken op huidskleur. De grootste groep kinderen (35 procent) deelde Zwarte Piet in bij de clowns. De manier waarop kinderen Zwarte Piet beleven, weerspiegelt niet de opvattingen van de ouders. Volgens de onderzoekers is dat logisch omdat er sowieso veel gelogen wordt rond het Sinterklaasfeest. 'Een open gesprek over Zwarte Piet ligt niet voor de hand', aldus Mesman. Eén derde van de (overwegend hoogopgeleide) ouders in dit onderzoek steunt veranderingen in het uiterlijk van Piet.

Gekwetst door Zwarte Piet

Waar het om gaat is dat zwarte kinderen zich massaal gekwetst voelen door de figuur Zwarte Piet

Roger Williams, maker van de CNN-documentaire Blackface

Roger Williams, de maker van de CNN-documentaire Blackface hoont de studie weg omdat die voorbij gaat aan de kern van het probleem. 'Waar het om gaat is dat zwarte kinderen zich massaal gekwetst voelen door de figuur Zwarte Piet. Massa's leerlingen van Surinaamse afkomst willen niet naar school in de Sinterklaastijd omdat ze dan gepest worden. Waarom feestvieren ten koste van anderen?'  

Een op de drie basisscholen is afgestapt van de traditionele Zwarte Piet. 'De verandering is in gang gezet en niet meer te stoppen', aldus Mesman. Hoogleraar sociale psychologie van de VU, Paul van Lange, ziet de studie als een 'voorlopige' aanwijzing dat jonge kinderen Zwarte Piet niet zozeer zien als een zwarte man. Associaties van kinderen onderzoeken is een lastig terrein, aldus Van Lange die zijn definitieve oordeel opschort tot het hele onderzoek is gepubliceerd.

Is uw standpunt over Zwarte Piet door alle media-aandacht en discussies het afgelopen jaar veranderd?

  • 34% (2048)

    Ja

  • 66% (4001)

    Nee

6049 stemmen