Ton Elias.
Ton Elias. © ANP

Harde kritiek vertrekkend Kamerlid Elias: 'VVD gaat gebukt onder ja en amen-cultuur'

De VVD is onder Mark Rutte een te eenvormige partij van jaknikkers geworden. Onafhankelijkheid wordt niet op prijs gesteld. Dat zegt afzwaaiend Kamerlid Ton Elias vandaag in een interview met de Volkskrant.

Elias was sinds 2012 fractiesecretaris. Hij werd, tegen zijn zin, door de partij niet opnieuw verkiesbaar gesteld voor de Tweede Kamer.

De verkiezingsuitslag - de VVD verloor acht zetels, maar werd veruit de grootste partij - noemt Elias goed voor Nederland, maar slecht voor de VVD. 'De discussie over de ja en amen cultuur blijft daardoor uit.' Elias laakt de eenvormigheid van de nieuwe fractie. 'Hoeveel ondernemers staan er op de lijst, hoeveel verpleegsters, agenten? Het is allemaal ambtenarij en onderwijs en mensen met een politiek baantje. Dat is niet gezond. Ik zeg niet dat die mensen niet deugen, maar de optelsom is koekoek eenzang.'

Ik kreeg mailtjes over hoe we ons de laatste dagen van de campagne moeten gedragen

Ton Elias

Elias stond te boek als een uitgesproken maar loyaal Kamerlid. Hij vervulde veel nevenfuncties in de Kamer, was voorzitter van de tijdelijke onderzoekscommissie ICT, lid van de onderzoekscommissie Fyra, ondervoorzitter van de Tweede Kamer en lid van het presidium - het dagelijks bestuur van de Kamer.

Volgens Elias is de VVD ten prooi gevallen aan controledwang. 'Ik kreeg mailtjes over hoe we ons de laatste dagen van de campagne moeten gedragen: drink niet te veel alcohol op de uitslagenavond! Of de waarschuwing dat iedereen die je aanspreekt een journalist kan zijn. Dat is kleuterschool.'

Ton Elias:

'Kijk naar de nieuwe VVD-lijst: de optelsom is koekoek eenzang. Dat is niet gezond.'

Vandaag neemt de Tweede Kamer afscheid van de niet-herkozen leden. Twee oude rotten speelden een cruciale rol in het bij elkaar houden van de coalitie. Ton Elias (62) en Roos Vermeij (48), beiden fractiesecretaris, regelden in de Kamer het dagelijkse verkeer tussen VVD en PvdA. Lees hier het dubbelinterview met Ton Elias (VVD) en Roos Vermeij (PvdA).

Ook op de verkiezingscampagne van de VVD heeft hij kritiek. 'De verkiezingen gingen voor de VVD over een onheldere waaier van fatsoen, moraal, niet regeren met de PVV, vertrouwen. De analyse van VVD-campagneleider Bas Erlings dat de verkiezingen om leiderschap draaiden, deelt hij niet. 'Leiderschap speelde pas op het eind een rol, door Erdogan en de rellen in Rotterdam.' Elias werkte in het verleden vaak mee aan VVD-campagnes. Hij had in juli zijn diensten aangeboden, daar was dit keer geen behoefte aan.

Een lage plek op de lijst had Elias de mogelijkheid gegeven met voorkeurstemmen in de Kamer te komen. Die kans werd hem geweigerd. Elias: 'De partij liet me weten dat ik vijanden had gemaakt, ook daarom kon ik niet op de lijst. Een onheus argument. Een politicus zonder vijanden is een weekdier.'

Kritiek heeft hij ook op de functioneringsgesprekken die in de VVD-fractie worden gehouden. 'We worden zonder last of ruggespraak gekozen. Nog vreemder dat daar de partijvoorzitter bij zit. Die heeft daar geen moer mee te maken.'

Elias zegt pas nu met zijn kritiek naar buiten te komen omdat hij de partij niet wilde beschadigen. Hij is vanwege een heupoperatie vanmiddag niet aanwezig bij het afscheid van de vertrekkende Kamerleden.