Voor het derde jaar op rij is Hans Wijers de invloedrijkste Nederlander.
Voor het derde jaar op rij is Hans Wijers de invloedrijkste Nederlander. © Guus Dubbelman / de Volkskrant

Hans Wijers opnieuw invloedrijkste Nederlander, minder vrouwen op de lijst dan vorig jaar

De Volkskrant Top 200 invloedrijkste Nederlanders 2016

Hans Wijers (65) is voor het derde jaar op rij de invloedrijkste Nederlander. De voormalig D66-minister en oud-topman van AkzoNobel stopte dit jaar als commissaris van de Britse farmaceut GSK, maar heeft nog tal van andere prominente posten over, bij onder meer oliebedrijf Shell, bierbrouwer Heineken en bij het Concertgebouw.

Dat blijkt uit de elfde Volkskrant Top 200, een onderzoeksproject waarbij jaarlijks de posities en netwerken van de 'bestuurlijke elite' in kaart worden gebracht. Wijers wordt gevolgd door Paul Polman, de topman van voedingsmultinational Unilever, die onlangs op de klimaattop van Marrakech werd genoemd als een van de groene 'business leaders' die misschien met succes kan inpraten op de klimaatsceptische Amerikaanse president-elect Donald Trump. Nummer drie is Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank en prominent criticus van het stimuleringsbeleid van ECB-president Mario Draghi.

De top vijf wordt gecompleteerd door topman Ben van Beurden van Shell, ondanks de toenemende kritiek nog altijd het machtigste bedrijf van Nederland en de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan, die zich onlangs nog hoogstpersoonlijk uitliet in de discussie over de overvolle binnenstad.

De top 10

1. Hans Wijers, commissaris en bestuurder
2. Paul Polman, bestuursvoorzitter Unilever
3. Klaas Knot, president De Nederlandse Bank
4. Ben van Beurden, bestuursvoorzitter Shell
5. Eberhard van der Laan, burgemeester van Amsterdam
6. Feike Sijbesma, bestuursvoorzitter DSM
7. Hans de Boer, voorzitter VNO-NCW
8. Jeroen van der Veer, president-commissaris ING, Philips
9. Kim Putters, directeur Sociaal en Cultureel Planbureau
10. Marjan van Loon, president-directeur Shell Nederland

Bekijk de gehele top 200 hier.

De nieuwe hoogste vrouw van de Volkskrant Top 200 is Marjan van Loon, de president-directeur van Shell Nederland, op plek tien. Ze wordt gevolgd door CPB-directeur Laura van Geest en Louise Fresco, de bestuursvoorzitter van de Universiteit Wageningen. Na een jarenlange gestage stijging van het aantal vrouwen is er dit jaar een knik. De lijst telt 53 vrouwen, ruim een kwart van het totaal, maar zes minder dan vorig jaar. De vrouwen staan gemiddeld wel op hogere posities dan in 2015. De kans is ook groot dat het een tijdelijke dip betreft. Diverse onderzoeken wijzen op een stijgend aantal topvrouwen, zij het dat het tergend traag gaat.

Het aantal Nederlanders in de Volkskrant Top 200 met een niet-westerse achtergrond zakte van zes naar vijf. Dit doordat de bij de Raad van State afgezwaaide Lilian Goncalves-Ho Kang You niet meer in de lijst staat, en er geen nieuwe kandidaten bij kwamen. De hoogst genoteerde met een niet-westerse achtergrond is de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb, op nummer 45.

De lijst telt 22 nieuwelingen, van wie Cees Oudshoorn (56) op nummer dertien de hoogste is. Oudshoorn is de nieuwe directeur van werkgeversvereniging  VNO-NCW, de beste en machtigste lobby van Den Haag. Een andere nieuwkomer is Frits Goldschmeding. De Randstad-oprichter en rijkste Nederlander (geschat vermogen volgens Quote: 3,5 miljard euro) werd dit jaar bestuurlijk actief met zijn eigen Goldschmeding Foundation voor Mens, Werk en Economie. Bij deze goede doelen-stichting, die de economie moet gaan verbinden met de liefde, zitten onder anderen oud-premier Jan Peter Balkenende en PostNL-topvrouw Herna Verhagen in het bestuur.

Goldschmeding is net als Frits Bolkestein 83, maar de oud-Eurocommissaris is een paar maanden ouder en blijft daarmee de nestor van de Volkskrant Top 200. De jongste is trendwatcher Farid Tabarki (39), net voor Rianne Letschert (40), de nieuwe rector magnificus van de Universiteit Maastricht. De gemiddelde leeftijd van de bestuurlijke elite is 58,5 jaar.

Bestuurlijke elite

De term bestuurlijke elite verwijst naar de 'gevestigde orde' van bestuurders, CEO's, commissarissen, bankiers, burgemeesters, topambtenaren en hoogleraren die invloed uitoefenen op het regeringsbeleid. Het gaat dus niet om democratisch gekozen politici.

De bestuurlijke elite is geen vastomlijnde groep, maar een conglomeraat van deelelites uit bedrijfsleven, publieke sector, wetenschap en cultuur.

De grootste daler is Wim Pijbes. De oud-Rijksmuseum-directeur vertrok al snel weer bij het nieuwe Museum Voorlinden in Wassenaar. Niet meer in de Volkskrant Top 200 staan onder anderen IOC-bestuurder Camiel Eurlings en voormalig NS-topman Timo Huges, die werd ontslagen vanwege betrokkenheid bij een schandaal rond de aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg.

Ook VVD-prominent Loek Hermans staat niet meer in  de lijst. Hij stapte eind vorig jaar op als fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer. Dit nadat de Ondernemingskamer wanbeleid had vastgesteld bij het zorgconcern Meavita, waarvan Hermans president-commissaris was.

Aanvullingen en verbeteringen: In een eerdere versie van dit artikel stond dat burgemeester Eberhard van der Laan het probleemdossier van de overvolle binnenstad overnam van D66-locoburgemeester Kajsa Ollongren. Van der Laan liet zich wel uit over de kwestie, maar het dossier is nog steeds in handen van Ollongren.

Verantwoording Volkskrant Top 200

De Volkskrant Top 200 van invloedrijkste Nederlanders is een ranglijst die de belangrijkste bestuurders, toezichthouders en beïnvloeders van Nederland in kaart brengt. Dit gebeurt op basis van een netwerkanalyse en een geactualiseerde database van 23 duizend personen en functies.

De uitkomsten van het computermodel (in de vorm van persoonlijke 'invloedscores') worden bijgesteld na een jounalistieke 'reality check' via vetrouwelijke gesprekken met prominenten uit de elite. Koning en koningin, kabinetsleden, leden van de Tweede Kamer, buitenlandse bestuurder en niet bestuurlijk actieve rijke ondernemers en opinieleiders.

Het onderzoek werd uitgevoerd door Jeroen Hendriks.

Lees verder: Zes vragen over de top 200.