Twitterfoto van Omar H. in gevechtstenue
Twitterfoto van Omar H. in gevechtstenue © Twitter

Had de jihadgang van Omar H. voorkomen kunnen worden?

De familie van de tot 1,5 jaar cel veroordeelde jihadist Omar H. (23) verspreidde afgelopen zomer een optimistische boodschap in de Indische buurt in Amsterdam-Oost. Omar is verloofd en gaat een nieuw leven opbouwen.

Niet iedereen geloofde in deze rooskleurige uitleg. Omar was 'islamitisch getrouwd', werd gezegd. Hij is nog altijd doordrongen van het jihadistisch gedachtengoed. Gevreesd werd dat hij met zijn bruid naar Islamitische Staat zou vertrekken.

Volgens bronnen van de Volkskrant vond zijn vrouw Omar uiteindelijk te radicaal. Zij is in Amsterdam gebleven. Omar is alleen vertrokken. Hij heeft zich eind vorig jaar bij IS aangesloten. Het AD meldde dinsdag dat hij zou strijden in Irak in de buurt van Fallujah.

Opmerkelijk was al dat H. op dinsdag 27 januari, bij het hoger beroep in zijn zaak in de extra beveiligde rechtszaal in Amsterdam-Osdorp, niet was komen opdagen. De rechters maakten een opmerking over die onverschillige proceshouding, die zou worden meegewogen in de strafmaat. Hij werd bij verstek veroordeeld tot 1,5 jaar cel. Het hof achtte bewezen dat H. wilde meedoen aan de internationale gewelddadige jihad, had deelgenomen aan een training voor terrorisme en zich schuldig had gemaakt aan opruiing.

Verdwenen

De jihadgang heeft inmiddels een andere dimensie gekregen. Ik denk dat het volgen van teruggekeerden, ronselaars, meisjes en minderjarigen belangrijker wordt gevonden dan het op de hielen zitten van een kleine vis als H

H. , die zijn beroep in vrijheid mocht afwachten, moest nog enkele maanden de cel in. Maar een arrestatiebevel ging niet onmiddellijk de deur uit, omdat H. 'nog een week de tijd had om in cassatie te gaan bij de Hoge Raad', zegt een woordvoerster van het Openbaar Ministerie. Inmiddels blijkt de vogel dus gevlogen. Hoe kan een terreurverdachte zomaar van de radar verdwijnen? Wie is verantwoordelijk?

Volgens Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) is het in de gaten houden van potentiële jihadgangers een gezamenlijke verantwoordelijkheid van politie, inlichtingendiensten en gemeenten. In de Tweede Kamer wilde hij gisteren H.'s jihadgang naar Irak bevestigen noch ontkennen. Hij zei dat politie en justitie al het mogelijke moeite zullen doen om H. weer op te pakken.

De woordvoerders van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en de AIVD zeggen dat diensten alert zijn, maar dat het niet altijd het lukt uitreizen te voorkomen.

'De diensten hebben een beperkte capaciteit. Met de schaarse middelen die ze hebben, kan ik me voorstellen dat H. niet de hoogste prioriteit had', zegt terrorismedeskundige Edwin Bakker.

H.'s Syriëplannen dateerden van 2013, zegt hij. 'De jihadgang heeft inmiddels een andere dimensie gekregen. Ik denk dat het volgen van teruggekeerden, ronselaars, meisjes en minderjarigen belangrijker wordt gevonden dan het op de hielen zitten van een kleine vis als H.'

Dat H. is verdwenen, noemt Bakker 'wel een beetje pijnlijk'. Toch denkt hij dat de diensten er niet echt mee in de maag zitten. 'Morgen is de opwinding daarover weer weggeëbd. Oké, H. is veroordeeld. Maar over een paar maanden zou hij weer vrij komen en wat dan? Hem eindeloos blijven volgen? Nu is hij mogelijk in Irak en zal hij wellicht sneuvelen.' Ethisch gezien vindt Bakker het laten vertrekken van jongeren naar Syrië en Irak wel problematisch. 'Ze gaan daar wel mensen vermoorden.'

Radicalisering

Had de gemeente Amsterdam Omar niet kunnen tegenhouden? Volgens bronnen van de Volkskrant zijn er herhaaldelijk signalen aan de gemeente afgegeven over zijn voortgaande radicalisering. Vorig jaar februari is gemeld dat H. werd omringd door radicale fans. Hij was altijd een stille, teruggetrokken jongen geweest, die in zijn jeugd veel had meegemaakt. Op 12-jarige leeftijd was zijn tante vermoord, waarna zijn moeder zich in een niqab hulde. De rechtszaak had de einzelgänger status gegeven in radicale kringen. Jongeren die dweepten met IS, bewonderden hem. Hij verbleef in het huis van zijn broer, dat een soort hangplek was geworden voor jihadsympathisanten. Afgelopen zomer was Omar een tijdje zoek geweest. Toen al werd aangenomen dat hij naar Syrië was vertrokken. Maar hij bleek enkele weken te hebben doorgebracht in radicale kringen in Den Haag. Hij zou hebben gelogeerd bij terreurverdachte Sabir K., wiens uitlevering aan Amerika twee keer door de rechter is verhinderd. De Amerikanen verdenken de Pakistaanse Nederlander ervan een aanslag te hebben voorbereid op Amerikaanse troepen in Afghanistan.

In algemene zin kunnen wij zeggen dat per casus wordt bekeken wat de mogelijke maatregelen - preventief of repressief- zijn', aldus een woordvoerster

Omar keerde weer naar Amsterdam terug. Zijn paspoort was afgepakt, zijn bankrekening geblokkeerd. Maar in Amsterdam-Oost werd geld voor hem ingezameld, aldus de bronnen. De gemeente zou ook daarover zijn ingelicht. Vermoedelijk heeft hij dat geld gebruikt voor zijn reis naar IS. In een reactie laat de gemeente Amsterdam weten geen mededelingen te doen over individuele gevallen. 'In algemene zin kunnen wij zeggen dat per casus wordt bekeken wat de mogelijke maatregelen - preventief of repressief-  zijn', aldus een woordvoerster. 'Het is uiteraard niet uitgesloten dat ondanks genomen maatregelen een persoon uitreist.'