Formatie - dag 28: Henk Kamp weet het zeker: het is nu menens met GroenLinks

De formatie - dag 28

De oud-informateurs Henk Kamp en Uri Rosenthal van de VVD bekijken het schouwspel rond de formatie en concluderen: er wordt wel degelijk serieus onderhandeld met GroenLinks.

We zitten niet naar een toneelstuk voor zeven heren en twee dames te kijken, bezweert Henk Kamp. 'Ze hebben echt de intentie er wat van te maken. Dan kun je niet doen alsof, en tegelijk een andere agenda hebben. Je hebt het vertrouwen van de mensen gekregen.'

Een typisch Kampiaans argument. De elder statesman van de VVD, minister van van alles en nu van Economische Zaken, maar bovenal informateur van het kabinet Rutte II, balanceert graag op het snijvlak van moraal en pragmatisme. Zo vindt hij een zakenkabinet met niet-partijgebonden vakministers - waarover nu soms wordt gesproken - een brevet van onvermogen. Ook daarmee schend je het mandaat van de kiezer.

Ze hebben echt de intentie er wat van te maken

Henk Kamp

Kamp heeft nog een extra reden om de onderhandelingen met GroenLinks serieus te nemen: zo'n kabinet zou 85 Kamerzetels hebben. Een regering met steun van 76 Kamerzetels (de variant met de ChristenUnie) vindt hij te wankel. 'Afsplitsingen zijn deel van de politieke cultuur geworden.'

Henk Kamp en Uri Rosenthal, informateur in 2010, deelden hun inzichten bij het Haagse politiek informatiecentrum ProDemos. Nu het heden schuilgaat achter het cellofaan op de ramen van de Stadhouderskamer waar informateur Schippers dagelijks de onderhandelaars ontvangt, is terugkijken het enige wat er op zit.

Kamp minimaliseert net als informateur Schippers de rol van de informateur. 'Het zijn de onderhandelaars die het tempo bepalen. Argumenteren, varianten aandragen, concepten opstellen, een nachtje slapen en dan vind je elkaar.' Pijn lijden hoort daarbij: 'Je zit niet aan tafel om de volgende verkiezingen te winnen.' Bruggen slaan werd de titel van het regeerakkoord. Die brug-metafoor, dat wilde Kamp even kwijt, kwam voor zijn rekening.

Rosenthals idee van formeren was: changeren, faseren, elimineren

Met dat tempo zat het in 2012 wel goed. Na 47 dagen was er een regering. Een snelheid die volgens Kamp werd afgedwongen door de slechte economische omstandigheden, en door het gegeven dat er geen alternatief was voor VVD en PvdA. D66 wilde niet meedoen, en de PVV beschikte volgens Kamp niet over mensen met de capaciteiten om deel uit te maken van een regering: 'Toen niet en nu niet.'

Moest hij het overdoen, dan zou hij niks veranderen. Dat VVD en PvdA in de Eerste Kamer een minderheid vormden, was volgens hem geen weeffout. 'De wereld is niet altijd ideaal. We dachten dat het mogelijk zou zijn steun te verwerven. Dat bleek te kloppen.'

Dan had Uri Rosenthal het in 2010 moeilijker. De grootste partij, zijn eigen VVD, was met 31 zetels nog nooit zo klein geweest. De PVV was de grote winnaar: 'Het politieke landschap was verpulverd.' Er zouden zeven changementen van informateurs nodig blijken om uiteindelijk bij VVD en CDA met gedoogsteun van PVV uit te komen. Rosenthals idee van formeren was: changeren, faseren, elimineren.

Cruciaal in die formatie: de gedoogvariant met steun van de PVV verdween nooit formeel van tafel. De les die dat voor de huidige formatie oplevert: de ChristenUnie doet er goed aan niet aan te schuiven zolang de onderhandelingen met GroenLinks niet officieel zijn beëindigd.

In de Stadhouderskamer is deze week de frequentie opgevoerd. Er wordt nu driemaal per dag onderhandeld, ook 's avonds van zes tot acht uur. De fase van de 'foto van Nederland' - hoe ligt het land er bij, welke problemen moeten aangepakt - lijkt achter de rug. Er wordt door de onderhandelaars over deelthema's gesproken.

Voor liefhebbers van Binnenhofrecords heeft ook een lange formatie zijn charme

Deze week stonden in elk geval veiligheid en internationale samenwerking op de agenda van de informateur. Dinsdagavond spraken de onderhandelaars daarover onderling. Woensdagochtend werden ze bijgepraat door Commandant der Strijdkrachten Tom Middendorp, Rob Bertholee van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, Onno Eichelsheim van de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst en Christiaan Rebergen, directeur-generaal Internationale Samenwerking.

Vandaag zijn er geen besprekingen, omdat de moeder van GroenLinks-fractieleider Jesse Klaver met spoed in het ziekenhuis is opgenomen. GL-nestor Bram van Ojik, die Klaver woensdag verving, bleek nog niet helemaal ingewerkt. Hij droeg zijn paperassen open en bloot onder de arm. De titel - 'Dreigingsbeeld Defensie' - was goed te lezen. Van Ojik hintte dat alle partijen aan tafel meer geld voor defensie willen.

Voor liefhebbers van Binnenhofrecords heeft ook een lange formatie zijn charme. Is Rutte II in augustus nog niet afgetreden, dan is dit het langst zittende kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog. Anders dan in 2012 noopt de stand van de economie alvast niet tot grote spoed.