© AP
1457127
© AP

Eurotop dag 1 - 'Geen aparte begroting eurozone'

De regeringsleiders en staatshoofden van de Europese Unie spraken vandaag in Brussel over de toekomst van Europa. Volkskrant.nl deed live verslag.

Nabeschouwing

De Europese leiders spraken vandaag in Brussel over de plannen voor verdere economische integratie van EU-president Herman Van Rompuy. Gisteren hadden de ministers van Financiën de zwaarste klus al geklaard met het akkoord over het Europees bankentoezicht.

De opluchting over dit akkoord was groot. Premier Rutte zei tevreden te zijn, de voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz meldde 'blij te zijn met de principes van de bankenunie' en Van Rompuy noemde het een 'mijlpaal'. 'We hebben het ergste van de eurocrisis achter de rug', concludeerde de voorzitter van de Europese Raad.

De regeringsleiders moesten echter nog wel een paar details uitwerken van het bankentoezicht. Zo besloten ze dat er ook een Europese stroppenpot komt voor het geval een bank omvalt. De Europese Commissie komt begin 2013 met een voorstel. Een van de voorwaarden is dat de banken - en hun aandeelhouders - als eerste bloeden als er iets mis is met een bank. De Europese leiders willen voorkomen dat de belastingbetaler daar voor opdraait.

De onderhandelaars spraken daarna lang over extra stimuleringsmaatregelen voor de eurozone, maar ze konden het niet eens worden. Het plan van Van Rompuy voor een aparte pot voor de eurozone om landen te helpen in het geval van 'economische schokken' verdween van de agenda. Het voorstel voor bilaterale contracten waarmee de eurolanden zich committeren aan hervormingen haalde het wel, maar moet nog wel helemaal worden uitgewerkt.

Van Rompuy komt in juni 2013 met een nieuwe voorstel. Wel is duidelijk dat landen die hun contracten nakomen een bonus zullen krijgen. Het is nog niet duidelijk waar het bonusgeld vandaan zal komen. Premier Rutte benadrukte dat de financiering ervan uit de bestaande 'kaders' moet komen.

Live

  1. Van Rompuy zei: ‘Het was een goede week voor Europa. Dinsdag de Nobelprijs, vandaag het Europees banktoezicht, de hulp voor Griekenland en ’s avonds een goed debat over de verdere toekomst van de EU.’

    Met de opmerking van Van Rompuy sluiten we dit liveblog.

  2. Volgens premier Rutte zijn er behoudens de instelling van het Europees bankentoezicht geen grote besluiten genomen tijdens dag 1 van de eurotop. Van Rompuy zal in juni 2013 met een nadere uitwerking komen van de bilaterale hervormingscontracten. 'De conclusies zijn nogal vaag', aldus Rutte.

    De aparte begroting voor de eurozone is volgens Rutte 'verdwenen uit de stukken'. Van Rompuy gaat wel nadenken hoe hij landen kan helpen met hervormingen door middel van een fonds (het belonen van het uitvoeren van bilaterale contracten), maar volgens Rutte moet dat uit de bestaande financiële kaders komen.

  3.  Angela Merkel tijdens haar persconferentie.
    Angela Merkel tijdens haar persconferentie.

    De Duitse bondskanselier Angela Merkel betoogde tijdens haar persconferentie dat er nog een lange weg te gaan is om de Economische en Monetaire Unie te versterken. Het toezicht op banken, waartoe de ministers van Financiën eerder deze week besloten, is nog maar het begin. ‘Het is een ingewikkelde opgave.’

    Over deze een andere stappen zal de komende maanden ook binnen de lidstaten nog veel gesproken moeten worden. Niettemin bestempelt ze de top, die vandaag afloopt, als ‘succesvol’.

  4. Premier Rutte is op dit moment bezig met zijn persconferentie. Hij zegt dat er geen nieuwe besluiten zijn genomen.

  5. EU-president Van Rompuy zal over enkele minuten een persconferentie geven.

  6. De eerste concrete resultaten komen nu door uit de vergaderzaal:
    Van Rompuy gaat de bilaterale contracten voor hervormingen uitwerken. In juni 2013 moet het plan duidelijk zijn.
    Landen die goed presteren ten aanzien van hun hervormingscontract kunnen een bonus krijgen.
    Een aparte begroting voor de eurozone - om landen te helpen om economische schokken op te vangen - is van de baan.

  7. Bericht uit de vergaderzaal: de onderhandelingen zijn klaar! Het is afwachten op de aankondiging van de persconferentie.

  8.  Angela Merkel en Mario Monti hebben een onderonsje.
    Angela Merkel en Mario Monti hebben een onderonsje.

    Persbureau Reuters bericht ondertussen over de onderhandelingen. De regeringsleiders discussieerden lang over de uitwerking van het Europees bankentoezicht. De Noord-Europese landen onder leiding van Angela Merkel wilden koste wat kost voorkomen dat ze straks moeten gaan betalen voor het falen van Europese banken. Van Rompuy maande de regeringsleiders tot overeenstemming, omdat het bankentoezicht niet effectief kan zijn zonder een oplossing voor falende banken.

    Ook was er grote onenigheid over de voorgestelde aparte EU-begroting om in de toekomst landen te helpen tegen economische schokken. 'We hebben het dan over 80 tot 100 miljard euro. Hoe komen we aan dat geld?', zou Merkel gevraagd hebben.

    De Franse president Hollande stelde voor om investeringen niet mee te laten tellen voor het begrotingstekort van landen, zodat landen meer ademruimte zouden krijgen.

    Van Rompuy waarschuwde de regeringsleiders nog een keer: 'De economische en monetaire unie is tweedeklas. Zolang we dan niet oplossen blijven we kwetsbaar.'

  9. De onderhandelaars buigen zich nu over de laatste twee paragrafen van de concepttekst. Het kan dus nog even duren.

  10.  De Britse premier David Cameron samen met de Duitse Bondskanselier Angela Merkel.
    De Britse premier David Cameron samen met de Duitse Bondskanselier Angela Merkel.

    Nieuw bericht uit de vergaderzaal; het lijkt erop alsof de vergadering bijna ten einde is.

    Straks volgt dan een persconferentie van Van Rompuy en een aparte van premier Rutte.

  11.  De pershal in het gebouw van de Europese Raad.
    De pershal in het gebouw van de Europese Raad. © Redactie

    Bijna middernacht en geen nieuw bericht van de onderhandelaars. Tal van journalisten wachten in de grote pershal op nieuws. Er zijn zo'n 1500 journalisten aanwezig.

    In totaal zijn ruim 5000 mensen betrokken bij de top. De landendelegaties bestaan uit gemiddeld 20 man per land, inclusief de delegaties van het Europees Parlement en van de Europese Commissie zijn dat zo'n 600 afgevaardigen. Daarnaast zijn er nog circa 2500 mensen in de weer om het geheel op rolletjes te laten verlopen: persvoorlichting, catering, audio en videoregistratie, tolken, beveiliging, politie. Tel daar de journalisten bij op en je komt uit op meer dan 5000 man.

  12. De regeringsleiders zullen in juni 2013 het voorstel van de bilaterale contracten verder uitwerken. Eerder werd nog gesproken over maart volgend jaar.

  13. Alhoewel de regeringsleiders nog lang geen overeenstemming hebben bereikt, is al wel duidelijk dat het voorstel van Van Rompuy in sterk afgezwakte en uitgeklede vorm uit de besprekingen zal komen. Zijn idee voor een aparte begroting voor de eurozone is bijvoorbeeld ver weg, hoewel het waarschijnlijk niet uit de tekst zal verdwijnen. Het plan wordt op de lange baan geschoven.

    Een woordvoerder spreekt over sterk 'ingedikte' voorstellen, met als absoluut belangrijkste punt de bankenunie, oftewel het Europees bankentoezicht. De bilaterale hervormingscontracten - een ander voorstel dat op tafel ligt - komen er, maar er wordt geen groot politiek belang aan gehecht. Nederland ziet dit bijvoorbeeld niet als nieuw instrument.

  14.  Na het nemen van de groepsfoto wordt direct verder gesproken, Premier Rutte staat op de achtergrond.
    Na het nemen van de groepsfoto wordt direct verder gesproken, Premier Rutte staat op de achtergrond.

    Insiders laten intussen weten dat het vandaag - tegen alle verwachtingen eerder dit jaar in, de decembertop zou de absolute top der toppen worden - een rustige top is. Een 'nikstop', zo wordt zelfs gezegd. Dat komt omdat de belangrijkste horde, een besluit over de bankenunie, gisteren al is genomen.

    Ondertussen steggelen de regeringsleiders over de definitieve teksten. Volgens een woordvoerder is het juist nu belangrijk op te letten wat er in de eindtekst komt te staan, omdat je niet later nog vast wilt komen te zitten aan een ongewenste formulering.

  15. Ondertussen is het menu van de Europese leiders onderschept! Premier Rutte eet vanavond:
    Gemarineerde zalm met romige kruidenkaas
    Gebakken lendenen van tarbot met een pompoenbouillon
    Chocoladetaart met geraspte sinaasappelschil

  16. Nieuws van de onderhandelingstafel: de Europese leiders hebben nog zeker twee uur nodig om tot een akkoord te komen. Volgens het originele schema zouden ze er om 22.00 uur uit zijn.

  17. Niet onbelangrijk: ook Angela Merkel toonde zich positief vanavond. Ze zei eerder dat het een 'arbeidsintensief' jaar is geweest maar dat er veel bereikt is, 'zoals het solidariteitsfonds ESM en nu ook de bankenunie (het Europees bankentoezicht, red.).'
    Merkel zei verder dat de top van vandaag en morgen onder meer bedoeld is om een 'Fahrplan' voor de komende maanden af te spreken.

    Vandaag worden er dus concrete maatregelen afgesproken (zoals de bilaterale contracten), maar er worden ook afspraken gemaakt over wanneer er waarover verder wordt gesproken. Volgt u het nog?

  18. Het andere onderwerp van discussie is een aparte begroting voor de EU, na 2014. Zo’n budget zou onder meer nodig zijn om landen te helpen hun hervormingsverplichtingen na te komen. Ook zou het op termijn kunnen helpen om ‘economische schokken’ op te vangen. Het is nog onduidelijk waar het geld voor de EU-begroting vandaan moet komen. Het voorstel van Van Rompuy houdt dit nog open. Nederland ziet een aparte begroting niet zitten. Het kabinet is bang dat het Nederland extra geld zal kosten en ziet de meerwaarde van het budget niet. Ook denkt het kabinet dat de druk om hervormingen uit te voeren minder wordt als er een extra hulpfonds komt.

  19. Omdat het punt van het Europees bankentoezicht is beslecht, liggen er nog twee grote onderhandelingspunten op tafel. Het eerste is de hervormingscontracten die Van Rompuy heeft voorgesteld. Met deze bindende afspraken verplichten landen zich om bepaalde hervormingen door te voeren, op straffe van een boete.

    Zoals premier Rutte eerder vanavond zei staat Nederland redelijk ambigue tegenover dit voorstel. Volgens het kabinet zijn er al voldoende instrumenten beschikbaar om hervormingen af te dwingen. Rutte zal de invoering ervan echter niet tegenhouden, maar hij wil wel de garantie dat Nederland zijn beleidsvrijheid behoudt. Ook wil het kabinet weten wat precies de juridische status is van de contracten.

  20. Bijna twee uur later dan gepland kan het 'working dinner' dan echt beginnen, zo twittert EU-president Van Rompuy.

  21. Gedurende de onderhandelingen hadden Angela Merkel en Francois Holland vanavond even een 'bilateraaltje'. Voor het gesprek kon beginnen mochten fotografen en cameramensen opnames maken. De twee regeringsleiders zaten er ietwat ongemakkelijk bij.

  22.  Herman Van Rompuy samen met de Deense premier Helle Thorning-Schmidt.
    Herman Van Rompuy samen met de Deense premier Helle Thorning-Schmidt.

    De sfeer op deze top lijkt beter dan op eerdere vergaderingen dit jaar. Dat komt omdat gisteren al een zware horde werd genomen: het instellen van het Europees bankentoezicht. Premier Rutte zei eerder vanavond er tevreden over te zijn, de voorzitter van het Europees Parlement Schulz is er blij mee en Van Rompuy noemde het een mijlpaal. Van Rompuy zei vanavond zelfs: 'We hebben het ergste van de eurocrisis achter de rug.'

  23. Van Rompuy zei eerder vanavond in zijn welkomswoord het volgende:

    'Het bankentoezicht is een mijlpaal in de versterking van de Economische en Monetaire Unie. Het zorgt voor meer stabiliteit en daarmee draagt het bij aan ons gevecht voor groei en banen. Ons doel vandaag is om de volgende stappen naar een echte Economische en Monetaire Unie te plannen. Eerder deze week citeerde ik Jean Monnet: 'Het is beter aan tafel te vechten dan op het slagveld. Maar het is nog beter aan tafel overeenstemming te bereiken, en dat stel ik dan ook voor voor vandaag en morgen.'

  24. De Europese leiders zijn bijna klaar voor het diner. Het eten is echter vooral voor de vorm; er wordt ondertussen druk onderhandeld. De regeringsleiders zullen alleen, dus zonder assistenten, aan tafel zitten. De hoop is dat dit het onderhandelen zal bespoedigen.

    Raadsvoorzitter Herman Van Rompuy heeft tijd voor een tweet (zie rechts). Hij stuurt een link naar zijn openingstoespraakje bij aanvang van de vergadering.

  25. Terwijl parlementsvoorzitter Schulz nog bezig is met zijn persconferentie, zijn de regeringsleiders begonnen aan hun eerste vergadersessie. Alle delegaties krijgen vier minuten de tijd voor hun bijdrage.

  26. Schulz: 'De Europese Raad is een Europees instituut, niet een multilaterale bijeenkomst. De Raad en het Europees Parlement moeten dus beter samenwerken, want het parlement is een soort Tweede Kamer van Europa. Wij vertegenwoordigen Europa.'

    Volgens de parlementsvoorzitter moet de Raad af van het unanimiteitsprincipe, omdat dit leidt tot stagnatie binnen Europa.

  27.  Martin Schulz.
    Martin Schulz.

    De voorzitter van het Europees Parlement (EP) Martin Schulz geeft nu een persconferentie. Hij zegt dat het parlement belangrijk is om besluiten in Europa legitimiteit te verschaffen.

    Schulz zegt over het gisteren afgesproken Europees bankentoezicht dat hij de details nog niet kent, maar dat hij instemt met de belangrijkste principes. Volgens Schulz is met het bankentoezicht meteen het belangrijkste besluit van deze week genomen. Hij verwacht 'weinig concrete besluiten' in deze top.

  28. Het is tijd voor het traditionele groepsportret van de Europese Raad. Premier Rutte staat op de eerste rij, aan de rechter buitenkant. EU-president Van Rompuy staat in het midden, met onder meer Commissie-voorzitter Barosso en de Franse president Hollande.

     De groepsfoto tijdens de eurotop.
    De groepsfoto tijdens de eurotop.
  29. De voorzitter van het Europees Parlement (EP) Martin Schulz mocht vanavond de Europese Raad toespreken. In zijn toespraak beklaagt Schulz zich dat het EP niet genoeg betrokken is geweest bij de voorstellen van EU-president Van Rompuy voor verdere Europese integratie. 'Het negeren van het Europees parlement is onacceptabel', aldus de Duitser.

    Schulz roept de Europese leiders op om tot een sociaal pact te komen, om ' te zorgen dat de EU werkgelegenheid en sociale bescherming kan bieden aan haar burgers'. 'We moeten net zoveel aandacht besteden aan werkgelegenheid als aan de begroting.'

  30.  De president van de Europese Raad, Herman Van Rompuy, eerder vandaag in Brussel.
    De president van de Europese Raad, Herman Van Rompuy, eerder vandaag in Brussel.

    De Europese Raad heeft intussen al een video geplaatst van de aankomst van de delegaties in de vergaderzaal. Op het filmpje is te zien hoe de regeringsleiders de kans benutten om snel wat dingen met elkaar te bespreken. Voorzitter Herman Van Rompuy begroet alle regeringsleiders en staatshoofden bij de ingang. We zien de Britse premier Cameron in gesprek met de voorzitter van de Europese Commissie, José Manuel Barroso; terwijl Van Rompuy en de voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz een grapje maken. Angela Merkel en de Franse president Hollande komen samen binnen.

  31. De eerste vergadersessie is begonnen. De regeringsleiders en staatshoofden bespreken vanavond plannen van EU-president Herman Van Rompuy voor verdere economische integratie. Gisteren werden de ministers van Financiën het al eens over het Europees bankentoezicht. Vanavond wordt er onder meer gesproken het afsluiten van hervormingscontracten en het instellen van een 'begrotingscapaciteit' binnen Europa.

  32. Elke delegatie krijgt straks vier minuten de tijd om zijn of haar standpunt te verwoorden. Eerst begroeten de regeringsleiders elkaar. Premier Rutte besluipt de Luxemburgse premier Jean-Claude Juncker en legt twee handen op zijn schouders. Juncker moet lachen. Angela Merkel en David Cameron zijn druk in gesprek.

  33.  Premier Rutte bij aankomst.
    Premier Rutte bij aankomst. © Redactie

    Rutte bestempelde het gisteren bereikte akkoord over het Europees bankentoezicht als 'ontzettend belangrijk' voor de gemiddelde Nederlander. 'Simpelweg omdat het een risico is dat banken en staten vervlochten zijn zoals ze dat op dit moment zijn.'

     Premier Rutte bij aankomst in Brussel.
    Premier Rutte bij aankomst in Brussel. © ANP
  34.  Premier Rutte bij aankomst bij het gebouw van de Europese Raad.
    Premier Rutte bij aankomst bij het gebouw van de Europese Raad. © Redactie

    Premier Rutte is zojuist aangekomen. Tegen de verzamelde Nederlandse pers zegt hij blij te zijn dat de ministers van Financiën vannacht afspraken hebben gemaakt over het Europees bankentoezicht. De boodschap van Nederland zal zijn om 'stap voor stap maatregelen te nemen om de problemen in de eurozone op te lossen', aldus Rutte. Verder benadrukte hij dat er tijdens deze top weer afspraken moeten worden gemaakt over het versterken van het toezicht op de afspraken die de Europese landen met elkaar hebben gemaakt.

    Rutte liet weten tevreden te zijn dat de voorstellen voor een aparte Europese begroting van de agenda zijn gehaald. Nederland was daar niet gelukkig mee.

    Een andere belangrijk onderwerp dat vanavond besproken wordt, is of de landen binnen de Eurozone contracten over hervormingen moeten afsluiten met Europese instituties. Volgens Rutte voegen dergelijke contracten weinig toe aan de bestaande instrumenten. Nederland is echter niet perse tegen, zei Rutte. 'Maar wat we niet willen is de inperking van de beleidsvrijheid.'

    Over de contracten zei Rutte verder dat er nog veel onduidelijk is. 'Maar het is wel zo dat als u en ik een contract afsluiten we het allebei eens moeten zijn over de inhoud.'

    Rutte verwacht niet dat het heel laat wordt vandaag, omdat er geen 'hele zware besluiten' hoeven te worden genomen.

  35. De eurotop staat op het punt van beginnen. De regeringsleiders en staatshoofden komen een voor een aan bij de VIP-ingang, waar ze worden opgewacht door tientallen journalisten. De eerste regeringsleiders die hun opwachting maken zijn de Italiaanse premier Monti en de Franse president Hollande. Na een gesprekje met de pers lopen ze samen naar binnen, gezellig pratend.

Voorbeschouwing

De regeringsleiders en staatshoofden van de Europese Unie zijn donderdag en vrijdag weer in Brussel voor overleg. Premier Mark Rutte en zijn collega's praten onder meer over de toekomst van de Europese economische en monetaire unie.

Iedere leider krijgt 4 minuten spreektijd om zijn of haar visie op die toekomst uit de doeken te doen, zo stelde EU-president en voorzitter van het overleg Herman Van Rompuy voor in zijn uitnodigingsbrief.

Uit de jongste ontwerpconclusies is gebleken dat een besluit over een aparte begroting voor de eurozone op de lange baan wordt geschoven. Contracten tussen lidstaten en Brussel over economische hervormingen lijken er wel te komen, maar onder welke voorwaarden?

Verder wordt gesproken over het Europees bankentoezicht. Gisteren kwamen de Europese ministers van Financiën al tot een akkoord hierover. De Europese toezichthouder op de bankensector moet in 2013 operationeel zijn. Volgend jaar moet dan de bankenunie verder uitgewerkt worden.