Asielzoekers in het AZC Heerhugowaard. De gevangenis wordt omgebouwd tot een asielzoekerscentrum voor ongeveer 600 asielzoekers, foto uit 2015.
Asielzoekers in het AZC Heerhugowaard. De gevangenis wordt omgebouwd tot een asielzoekerscentrum voor ongeveer 600 asielzoekers, foto uit 2015. © ANP

Groep 'nareizigers' groeit fors: asielzoeker haalt gemiddeld drie familieleden naar Nederland

Het aantal asielaanvragen is in 2016 gedaald ten opzichte van 2015 en stabiliseert zich in de eerste maanden van 2017 op zo'n 1.200 per maand. Daarentegen stijgt het aantal 'nareizigers' sterk. In 2016 kregen 31.800 mensen toestemming naar Nederland na te reizen en de verwachting is dat dat aantal in 2017 nog hoog blijft.

Het aantal asielaanvragen daalde van 58.880 in 2015 naar 31.640 in 2016

Op een gezamenlijke persconferentie maakten de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) deze cijfers maandag bekend. Op iedere asielzoeker die een status krijgt, zei IND-directeur Rob van Lint, volgen gemiddeld drie familieleden uit het kerngezin als nareiziger. Dat aantal verschilt per herkomstgroep: Somaliërs bijvoorbeeld hebben gemiddeld grotere gezinnen dan Syriërs.

Tekst gaat verder onder grafiek.

Wie als nareiziger naar Nederland wil komen, moet een machtiging tot voorlopig verblijf aanvragen bij de ambassade in het land van herkomst. Dit soort aanvragen steeg sterk, van 27.960 een jaar eerder tot 36.849 in 2016. Zo'n 80 procent daarvan wordt ingewilligd. Het aantal asielaanvragen daalde juist, van 58.880 in 2015 naar 31.640 in 2016.

Ook de samenstelling van de asielinstroom veranderde. Waren het in 2015 vooral Syriërs die hun toevlucht tot Nederland zochten, in 2016 verschoof het zwaartepunt naar aanvragen uit Noord-Afrika en de Balkan. Van die laatste groepen, vooral Marokkanen en Albanezen, is de asielaanvraag doorgaans kansloos. Hun landen worden als veilig beschouwd.

Lege opvangplekken

Bij het COA staat inmiddels de helft van de opvangplekken leeg. Eerder werd al bekend dat 1.300 medewerkers hun baan verliezen en dat aantal zal nog oplopen. Wel kunnen sommigen van hen aan de slag bij de DT&V, waar de werkdruk juist hoger is geworden. Het COA heeft in samenwerking met de gemeenten 40 duizend mensen gehuisvest, maar nog altijd verblijven 9.500 vergunninghouders in azc's waar zij niet thuishoren. Het COA werkt intussen aan verdere flexibilisering van zijn opvangcapaciteit om ondanks de huidige krimp eventuele toekomstige pieken toch te kunnen opvangen.

Tekst gaat verder onder grafiek.

De Dienst Terugkeer en Vertrek kreeg in 2016 21.560 vreemdelingen overgedragen van de IND, 65 procent meer dan in 2015. Zij kwamen niet voor verblijf in Nederland in aanmerking. Het grootste deel vertrekt zelfstandig, al is dat lang niet altijd onder toezicht. In die gevallen is onbekend waar zij nu verblijven. Daaronder zitten ook enkele honderden criminele asielzoekers, die op sommige plaatsen veel overlast veroorzaken. Een kleiner deel vertrekt na tussenkomst van de vreemdelingenpolitie (2.280) of de Koninklijke Marechaussee (1.270).

De drie diensten werken intensiever samen dan voor de piek van 2015 en betrekken later dit jaar een gezamenlijk pand aan de Rijnstraat in Den Haag.