Middelbare scholieren beginnen aan hun eindexamen.
Middelbare scholieren beginnen aan hun eindexamen. © ANP

Doorstroming moet makkelijker: vmbo'er met zeven examenvakken mag naar de havo

Een vmbo'er die in zeven vakken eindexamen heeft gedaan, moet altijd naar de havo kunnen. Nu stellen scholen vaak aanvullende eisen, waardoor de doorstroom wordt bemoeilijkt. Staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) gaat dit doorstroomrecht wettelijk vastleggen, zo maakte hij vandaag bekend. Scholen vinden het een slecht plan.

De afgelopen jaren ontstonden zorgen over het aantal 'stapelaars': leerlingen die na het vmbo naar de havo gaan of na de havo naar het vwo. Zo sloeg de Onderwijsinspectie in 2015 alarm omdat er minder gestapeld werd. Laatbloeiers en kinderen uit lagere sociale milieus waren daarvan de dupe, stelde de inspectie destijds.

Aanvullende eisen

Inmiddels lijkt die trend gekeerd. In juni meldde het ministerie dat het aantal stapelaars op alle niveaus toeneemt. Zo steeg aantal vmbo-tl-leerlingen dat verder ging op de havo in het schooljaar 2014-2015 naar 17 procent, 2 procent meer dan het jaar ervoor. Enkele jaren eerder was dat nog ruim 21 procent.

De staatssecretaris wil het doorstromen van vmbo naar havo nu nog makkelijker maken. Hij wil daarom af van de aanvullende eisen, die scholen vaak stellen aan vmbo'ers. Zo moeten ze op veel scholen een eindlijst hebben met gemiddeld een 6,8. Ook zijn er scholen die leerlingen vragen een motivatiebrief te schrijven. Zulke drempels weerhouden leerlingen ervan het beste uit zichzelf te halen, stelt Dekker.

Extra inspanning

Daar hebben scholen overigens wel een reden voor. Het vmbo-programma sluit namelijk niet goed aan op het havo-programma. Zo stroomt een leerling met een vmbo-diploma zorg en welzijn door naar het profiel natuur en gezondheid op de havo. Daar is opeens het vak scheikunde verplicht. Leerlingen moeten dus extra inspanning leveren. Voor een kwart blijkt dat achteraf te veel gevraagd. Zij redden het niet op de havo.

Om dat te ondervangen wil Dekker - in opdracht van een meederheid van de Tweede Kamer - vastleggen dat stapelaars al op het vmbo een extra stap moeten zetten. Ze moeten niet in zes vakken examen doen, zoals op het vmbo gebruikelijk is, maar in zeven, net als op de havo. Leerlingen van de gemengde of theoretische leerweg die in zeven vakken examen doen, kunnen dan zonder verdere voorwaarden doorstromen. De wetswijziging moet gelden vanaf het schooljaar 2019-2020.

Scholen zijn niet te spreken over de wetswijziging, die vanaf het schooljaar 2019-2020 zou moeten gelden. 'Niet iedere vmbo'er is in staat om de havo te halen, leerlingen komen hiermee in de problemen', zegt een woordvoerder van de VO-Raad, de organisatie van schoolbesturen. 'Het klinkt als een sympathiek plan, maar scholen zitten hier niet op te wachten.'

Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) is wel blij met de maatregel. 'Leerlingen met ambitie mogen op geen enkele manier belemmerd worden om het maximale uit zichzelf te halen. Deze plannen zijn absoluut een stap in de goede richting', stelt het LAKS. 

Meer over stapelen in het onderwijs

Segregatie in het onderwijs
Waarom de tweedeling in het onderwijs toeneemt (en wat we daaraan kunnen doen) (+)

Nederlandse leerling is niet lui, maar verstandig
De grootste selectie voor het hoger onderwijs vindt op elfjarige leeftijd plaats. Geen wonder dat de leerlingen zich op de havo en in het vwo op andere zaken richten dan leren, stelt Jonathan Mijs.

Zorg voor gelijke onderwijskansen
Geef kinderen die voor een dubbeltje zijn geboren de kans een kwartje te worden. Daar kan onderwijs voor zorgen. Maar dan moet je doorstroming gemakkelijker maken, zo stellen Loes Ypema en Marjolein Moorman.

Van dubbeltje naar kwartje: drie portretten
Voor kinderen van laagopgeleide ouders wordt het alleen maar moeilijker om hogerop te komen. Deze drie doorzetters is het toch gelukt (+).