Een plaatsnaambord in Veen, met een verwijzing naar de Siciliaanse maffia.
Een plaatsnaambord in Veen, met een verwijzing naar de Siciliaanse maffia. © ANP

Brabantse burgemeesters vrezen machtige criminelen

De georganiseerde criminaliteit dreigt de baas te worden op sommige plekken in Nederland. Twee Brabantse burgemeesters waarschuwen in de Volkskrant voor de toenemende ondermijning van het gezag door criminelen.

Hoe onder- en bovenwereld versmelten

Intimidatie door criminelen: heel weinig burgemeesters durven erover te praten. Enkelen doen het toch, in dit artikel van Jan Tromp, omdat ze de ondermijning van de rechtsstaat een halt willen toeroepen.

'Het openbaar bestuur moet de baas blijven in onze gemeenschappen', zegt burgemeester Jan Boelhouwer van Gilze en Rijen. 'Als dat op de tocht komt te staan, en dat dreigt, dat dreigt echt, kunnen we inpakken.'

Boelhouwer is een van de vele burgemeesters in Noord-Brabant die in toenemende mate te kampen hebben met ondermijnende criminaliteit. Criminelen uit de drugsscene en de vrouwenhandel delen de lakens uit in buurten, infiltreren in het openbaar bestuur en zetten het gezag onder druk. Burgemeesters worden stelselmatig bedreigd.

'We hebben hier mensen in het dorp die rondrijden in vreselijk dikke auto's, arm vorstelijk buiten het raam. Ze willen maar één ding laten zien: wij zijn hier de baas, wij hebben het hier voor het zeggen.'

Criminelen proberen, vaak via stromannen, invloed te veroveren in gemeentebesturen. Het is moeilijk voor gemeenten zich hiertegen te wapenen. Burgemeester Jan Hamming van Heusden: 'Gezien de schaal van de drugscriminaliteit moet er wel hulp zijn uit de bovenwereld. We zien dat er lijnen lopen, we kunnen het meestal nog niet hard maken. Maar we wapenen ons. En we waken voor integriteit in de politiek.'

Maffia en motorbendes

Ik zie hoe bang medewerkers soms zijn

Burgemeester Hamming van Heusden

Het probleem beperkt zich niet tot Brabant, maar omdat harde criminaliteit verschuift naar het zuiden van het land doet het verschijnsel zich daar pregnant voor. Met hoofdrollen voor kampers, Turkse maffia en motorbendes. Burgemeester Hamming van Heusden: 'Ze weten elkaar steeds beter te vinden. Ze werken heel goed samen, hun verbindingen zijn stevig.'

De intimidatie zorgt voor angst onder politici en ook ambtenaren. Hamming: 'Ik zie hoe bang medewerkers soms zijn. Er zijn ambtenaren die tegen me zeggen: oké Jan, ik heb je het een en ander verteld, maar ik wil niet dat je het verder brengt. Straks ben jij weg uit deze gemeente, ik weet niet wat hier dan gebeurt.'

Net als Hamming heeft ook Boelhouwer te maken met serieuze bedreiging: 'Ik zeg het thuis ook: ik ben niet bang, ik ben voorzichtig. Maar ik kan het niet maken dat ik doe alsof er niets gebeurt.

'Als we de strijd niet aangaan, en winnen, zal het straks heel slecht gaan met mijn kleinkinderen', vreest Boelhouwer. 'Dan komen we in een land terecht waar het gewone gezag niet meer de baas is, maar waar het crimineel verworven geld de dominante factor is.'

Boelhouwer probeert zich schrap te zetten. Hij zegt: 'De helft van de burgemeesters van Brabant komt mij vragen hoe ik het doe, het opjagen van criminelen. De andere helft zegt: wij hebben geen wietkwekerijen, wij kennen geen intimidatie. Hoe kan dat nou? Hier rollen we elke twee weken drie wietkwekerijen op. Moet ik dan geloven... ach, kom nou toch.'