Asscher is tijdens het eerste debat opmerkelijk hard over Samsom

Eerste debat lijsttrekkerschap PvdA

Vicepremier Lodewijk Asscher uitte tijdens het eerste interne verkiezingsdebat bij de PvdA opmerkelijk harde kritiek op Diederik Samsom. Die reageerde verrast. 'Nou wordt het nasty.'

Lodewijk Asscher toonde zich tijdens het eerste lijsttrekkersdebat in Den Haag veel minder terughoudend dan vooraf verwacht. De vicepremier uitte onderkoelde, maar onverholen kritiek op het leiderschap van Diederik Samsom, zijn enige rivaal om het lijsttrekkerschap van de PvdA.

Meerdere keren hintte Asscher er in het kleine theater Vaillant in de Schilderswijk op dat Samsom te eigengereid opereert. 'Het helpt niet als mensen het gevoel hebben dat je niet echt luistert, dat je alleen maar aan het zenden bent, dat je het weer eens aan het uitleggen bent.'

Asscher had ook kritiek op de formatie. 'Je hebt ons niet meegenomen. Je hebt ons het gevoel gegeven dat er werd gekwartet met onze waarden. We moeten erkennen dat er iets niet goed is gegaan.' Volgens de vicepremier doet Samsom dat niet. 'Als ik je vraag wat je anders zou doen, is jouw antwoord: Eigenlijk niets.' Die sneer kwam Asscher op enig gejoel uit de zaal te staan. 'Dat zou ik nou niet doen,' zei Samsom hoofdschuddend.

We moeten samen de koers bepalen en niet alleen een leider in Den Haag

De vicepremier gaf de PvdA-leden een duidelijk keus: 'Als u vindt dat het goed gaat, moet u niet veranderen. Maar het gaat niet goed. We kunnen beter, we moeten beter. We moeten samen de koers bepalen en niet alleen een leider in Den Haag. In maart staat onze toekomst op het spel. Wilders en Rutte gaan niet op ons wachten.'

Samsom leek verrast door het offensieve optreden van Asscher. Toen hij van presentator Ferry Mingelen de kans kreeg om te reageren, liet hij die lopen. 'Nu wil u dat ik ook iets vileins over Lodewijk ga zeggen, maar dat doe ik niet.' Toen Asscher later weer kritiek uitte op zijn leiderschap zei Samsom: 'Nou wordt het nasty.'

De partijleider werd door Asscher weer in het nauw gebracht toen hij herhaalde dat een vrouw straks vicepremier of fractievoorzitter wordt als de PvdA in het kabinet komt. Asscher noemde dat 'ongeloofwaardig', 'een late bekering' en 'bijna denigrerend voor vrouwen'. 'Het moet om kwaliteiten gaan en niet om de vraag welke vrouw straks Diederik mag helpen.'

Ik heb alles gegeven en iedere dag geknokt voor onze idealen

Samsom en Asscher botsten ook over het vrije verkeer van werknemers in Europa. De vicepremier wil een scherpere koers gaan varen om de verdringing op de arbeidsmarkt tegen te gaan. Als er geen inperking komt van het vrije verkeer wil hij weglopen bij de onderhandelingen. Samsom noemde dat 'een loze belofte' die niet waar te maken is. 'We zijn nog nooit weggelopen. We hebben Europa nodig.'

Met zijn venijnige kritiek op Samsom neemt Asscher een risico. Ook vanuit de zaal werd opgemerkt dat hij het beleid van de afgelopen vier jaar altijd heeft gesteund. 'Wat is dan uw geloofwaardigheid?', wilde een PvdA'er weten.

Samsom geniet bovendien bij veel leden nog steeds respect, omdat hij de partij in 2012 aan een grote verkiezingswinst hielp en de afgelopen jaren tegen de klippen op het kabinet overeind hield. 'De leden gunnen het hem,' zo valt bij het campagneteam van Samsom te horen. 'Ik heb alles gegeven en iedere dag geknokt voor onze idealen', zei hij zelf.

In de peilingen staat de PvdA al tijden op zwaar verlies

Samsom benadrukte dat hij de afgelopen jaren heeft samengewerkt met Asscher. Hij toonde zich ook zelfkritisch. 'Ik heb veel bijgeleerd. Ook dat kan van pas komen. We hebben een beetje te veel als ingenieurskabinet geregeerd. We hebben de auto gerepareerd. Maar mensen moeten ook het gevoel krijgen dat de partij er voor hen is en dat gevoel hebben we de afgelopen jaren misschien iets te weinig gegeven.'

Asscher pareert met zijn aanvalslust tijdens het eerste debat wel de latente angst binnen de PvdA dat hij te netjes is om tijdens een campagne overeind te blijven. De vrees bij enkele prominente PvdA'ers was dat hij zich straks laat overvleugelen door Wilders en Rutte. De PvdA hoopt dat de interne strijd om het leiderschap de partij weer nieuw elan geeft. In de peilingen staat de partij al tijden op zwaar verlies. Er zijn ook leden die vrezen dat Samsom en Asscher elkaar onnodig beschadigen.