Spermadonor eist vaderrol op

Komt het tot een rechtszaak, dan krijgen de donoren vrijwel altijd een omgangsregeling met het kind.

Dat signaleert (kinder)rechter en hoogleraar familierecht aan de universiteit van Tilburg Paul Vlaardingerbroek, die alle rechtbankuitspraken op dit terrein bijhoudt. ‘De rechters worden soepeler’, zegt hij.

Volgens Vlaardingerbroek gebeurt het inmiddels zeker zo’n tien keer per jaar dat een spermadonor via de rechter een actieve vaderrol opeist. En de laatste jaren vrijwel steeds met succes.

Er is zelfs al een donor die van de Hoge Raad een omgangsregeling heeft gekregen terwijl hij de 7-jarige dochter die uit zijn zaad is voortgekomen, slechts één keer heeft gezien. ‘De biologische band lijkt al voldoende reden om een omgangsregeling af te dwingen’, aldus de hoogleraar.

Tot een paar jaar geleden was de Hoge Raad zeer terughoudend met het gunnen van omgangsregelingen aan spermadonoren, zegt Vlaardingerbroek. Dat veranderde toen in 2004 een spermadonor bij de Hoge Raad een omgangsregeling eiste, en zich daarbij met succes beriep op artikel 8 van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM). Artikel 8 voorziet in een grondrecht: het recht op omgang als er sprake is van gezinsleven, oftewel als er als er sprake is van een nauwe persoonlijke band.

‘Het EVRM is een heel belangrijk verdrag voor Nederland’, aldus Vlaardingerbroek. ‘Anders gezegd: de Europese wetgeving dwingt de rechters een omgangsregeling toe te staan als er sprake is van een nauwe persoonlijke band.’

Maar wat is een nauwe persoonlijke band? In vrijwel alle vonnissen wordt geturfd hoe vaak de donor het kind heeft gezien en hoe intens het contact is geweest. Daarbij wordt de Hoge Raad steeds soepeler voor de spermadonoren, signaleert de hoogleraar. ‘Internationale grondrechten hebben nu eenmaal de neiging steeds verder opgerekt te worden. Dat zie je op alle vlakken.’