Taliban veel sterker dan gedacht

Dat kan zo niet voortduren, vindt Defensie. Er gaat geen briefing over Uruzgan voorbij zonder de mededeling dat de Taliban uit dit gebied moeten worden verjaagd om de veiligheid op een acceptabeler niveau te krijgen. De vraag is alleen hoe.

De operatie die afgelopen weekeinde het leven kostte aan twee Nederlandse en twee Afghaanse militairen was een eerste stap. Zaterdag trokken twee compagnieën infanterie, versterkt met een Afghaanse eenheid, noordwaarts de Luyltohl-brug over,voor een meerdaagse patrouille. Hun opdracht: het testen van de Taliban-sterkte.

Die is behoorlijk, blijkt nu. Aanvankelijk verliep de patrouille voorspoedig. Er werden wapens en propagandamateriaal gevonden, terwijl de weerstand beperkt bleef tot één vuurgevecht. Omdat het een relatief grote operatie was, waarbij enkele honderden militairen over twee assen voorwaarts gingen, was Battlegroup-commandant Tjerk Hogeveen zelf naar Camp Hadrian gekomen om leiding te geven.

Na het oversteken van de Teri Rud-rivier besloten de compagnieën halt te houden voor de nacht ten zuiden van een kale grafheuvel. Zij zetten een kilometer van elkaar hun voertuigen neer tussen huizen en boomgaarden. Om negen uur ’s avonds openden Taliban-strijders het vuur op beide eenheden, van meerdere kanten.

In de eerste momenten van dat omvangrijke vuurgevecht sneuvelden Wesley Schol en Aldert Poortema, naar later blijkt door eigen vuur. Verderop werd Marc van de Kuilen door Taliban-kogels of granaatfragmenten in beide benen geraakt. Tijdens het urenlange vuurgevecht moest onder meer deze gewonde worden afgevoerd.

In die hectiek werden de Afghaanse soldaten Abdal Qodos en Boman Haider aangezien voor Taliban en neergeschoten. Zij droegen om nog onbekende redenen geen uniform. Zondagmiddag werd de meerdaagse operatie beëindigd.

Defensie en marechaussee onderzoeken hoe de militairen door eigen vuur konden omkomen. Vast staat dat de ongelukken plaatsvonden in het donker, bij slecht weer en in een onoverzichtelijk gebied waar veel Nederlandse eenheden waren samengetrokken. Ook doken Taliban-strijders op tussen Nederlandse eenheden.

De vraag dringt zich op waarom de commandant in Uruzgan koos voor een dergelijke opzet. Bij eerdere operaties om Taliban-strijder uit een dergelijk gebied te verdrijven, werden vier keer zoveel troepen ingezet, werd hun komst aangekondigd en werden Afghaanse eenheden achtergelaten om terreinwinst te kunnen vasthouden.

Deze operatie was in feite een grote versie van de standaardpatrouille door Deh Rawod om inzicht te krijgen, wellicht ter voorbereiding van vervolgacties. Dat de Taliban zo’n stevige strijdmacht durfden aan te vallen, en dat urenlang volhielden, zegt veel over de kracht en het zelfvertrouwen van de tegenstander in Deh Rawod.