Voorkeursbehandeling A’dam bij milieudelict

Tot de milieumisdrijven van Amsterdam behoren een illegaal afvaldepot bij de Coentunnel, het opslaan van zwaar vervuilde grond op ongeschikte locaties en onjuiste asbestverwijdering. Bij de aanleg van de Noord-Zuid-metrolijn legde de politie twee keer de bouw stil wegens onjuiste verwerking van vervuilde grond.

De vorig jaar gemaakte overeenkomst houdt in dat milieudelicten snel en zonder juridische bijstand worden afgehandeld. Bij geconstateerde milieudelicten bekent de gemeente Amsterdam meteen schuld. Betrokken ambtenaren worden niet als verdachte aangemerkt, maar als getuigen. Leidinggevenden of bestuurders kunnen onder voorwaarden wel worden beschouwd als verdachten.

Volgens Ronald Kersbergen van de gemeente Amsterdam, die de overeenkomst ontwierp, zijn de gemaakte afspraken legitiem. ‘Als handhaver van milieuregels willen we niet worden geconfronteerd met het verwijt dat de gemeente het zelf ook niet goed doet. Wij hebben een voorbeeldfunctie.’

Strafrechtgeleerden vinden werkafspraken tussen OM en gemeenten niet onoirbaar, mits de afhandeling van strafzaken transparant is. Hoogleraar strafrecht Ybo Buruma heeft bezwaren tegen de afspraak over meteen bekennen en schikken. ‘Het is meten met twee maten. Een gewoon bedrijf krijgt die gelegenheid niet. De politiek wil onderhandelen als het over zichzelf gaat, maar de burger moet wel worden gepakt. Er was zelfs een milieuzaak tegen een burger die een parkeerbon verscheurde en de snippers liet wegwaaien. Daar word ik pissig van.’

Het OM zegt op korte termijn geen statistieken te kunnen geven over het aantal zaken tegen de gemeente Amsterdam en de afhandeling daarvan. Justitie brengt vrijwel nooit uit zichzelf iets naar buiten over de milieudelicten van de gemeente.

De voorkeursbehandeling van de gemeente voorkomt lange juridische procedures. Amsterdam bespaart hoge advocatenkosten en het reguliere werk kan doorgaan. In de toelichting op de afspraken staat dat ook ‘de mate van medewerking mogelijk een positieve invloed heeft op de hoogte van het schikkingsvoorstel.’ Het voordeel voor het OM is dat het veel tijd en capaciteit scheelt.

Het OM en de gemeente hadden in 2005 een convenant dat veel verder ging dan het huidige. Het OM zou strafzaken in beginsel buiten de rechter afdoen. In samenspraak wilden het OM en Amsterdam tot een schikkingsvoorstel komen. De Amsterdamse politie, die in een later stadium bij dit convenant werd betrokken, vond de onderhandelingspositie van de gemeente als verdachte onaanvaardbaar.

Het OM wil geen uitleg geven over het convenant omdat het ‘verouderd’ is. Volgend jaar worden nieuwe afspraken gemaakt, zegt het OM. Volgens Kersbergen is het convenant gewoon van kracht.