‘Bespioneren pers moet stoppen’

Volgens NVJ-secretaris Thomas Bruning kan – na het afluisteren door de AIVD van twee Telegraaf-journalisten en de recente ophef over het gluren bij de persdienst GPD door het ministerie van Sociale Zaken – niet meer van incidenten worden gesproken. Het optreden van de overheid is schadelijk voor de rol van de media in een democratische samenleving, stelt de NVJ.

De actie van de journalistenbond volgt op het verhaal van Frénk van der Linden in Nieuwe Revu van deze week, waarin hij zegt jarenlang in de gaten te zijn gehouden door de veiligheidsdienst. De journalist vroeg vijf jaar geleden zijn dossier op. De ongeveer twintig A4’tjes waren grotendeels zwart gemaakt om operationele informatie te verbergen, maar volgens de AIVD (destijds de BVD) kreeg Van der Linden als redacteur van De Tijd in de jaren tachtig ‘radicaliserende opvattingen’ na bezoeken aan het Midden-Oosten. Die informatie was afkomstig van een collega op de redactie.

Omdat hij er niet achter kwam wie dat was, liet Van der Linden de zaak rusten. Toen hij onlangs een interview met verantwoordelijk minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken had en de GPD-affaire speelde, besloot hij de kwestie alsnog aan de orde te stellen. Ter Horst laat weten dat het infiltreren van de media door de AIVD soms noodzakelijk kan zijn. Op het geval van Van der Linden wil ze niet ingaan. ‘Het lijkt me niet dienstig dat ik hierover verder mededelingen doe’, stelt de minister.

Van Gogh
‘Ik snap er geen reet van’, zegt de journalist. ‘Dat ze na de moord op Van Gogh proberen informatie te krijgen op redacties, kan ik begrijpen, want journalisten weten veel. Maar wat moeten ze met mij? Ik ben toch geen Mohammed B. of Osama bin Laden.’ Van der Linden gaat nu zijn dossier bij de AIVD van de afgelopen vijf jaar opvragen. ‘En ik roep alle journalisten op hetzelfde te doen. Het duurt bijna een jaar voor je iets krijgt, maar dan wordt tenminste duidelijk wat de AIVD aan het doen is. Want wie weet wat ze nu uitvreten op de redacties van de Volkskrant, NRC of het NOS Journaal? En weet de Commissie Stiekem van de Tweede Kamer ervan? En keurt het parlement het bespioneren van journalisten goed? Want dat is het: spionage.’

Volgens interim-hoofdredacteur Fred Sengers van Nieuwe Revu blijkt uit het dossier dat ten minste twee redacties zijn bespioneerd, waaronder die van Nieuwe Revu. Hij denkt dat de ‘ongezonde belangstelling’ van de inlichtingendienst niet zozeer Van der Linden betrof, als wel de media waarvoor hij werkte. ‘Ze zouden interesse gehad kunnen hebben voor onze oorlogsverslaggever Arnold Karskens, of voor onze misdaadverslaggevers.’

Niet zeker
Volgens Sengers vond de spionage in 1999 en 2000 plaats. ‘En het vervelende is natuurlijk dat we niet zeker weten of het nog steeds gebeurt. We hebben geen informatie over de identiteit van de informant, en of die nog steeds op de redactie werkt. Maar daar ga ik natuurlijk niet van uit. Ik vertrouw mijn collega’s.’

Volgens de NVJ moet Ter Horst het optreden van de AIVD scherp veroordelen en de dienst duidelijk maken dat de pers een bijzondere positie heeft. Ook zou de inlichtingendienst het verzamelde materiaal moeten vernietigen, aldus de journalistenbond.