‘Langzamerhand wordt het te gek’

Veel scholieren die na hun eindexamen willen gaan studeren, moeten eerst maar eens een jaar goed leren rekenen en schrijven, vindt Doekle Terpstra, voorzitter van de HBO-raad, de vereniging van hogescholen. Hij zegt wel vier, vijf keer in een paar minuten dat het niveau bij veel eerstejaars ‘dramatisch’ is. In diezelfde tijd heeft hij het tevens over de noodklok luiden, de knuppel in het hoenderhok gooien en vaak, heel vaak, over urgentie, over nationale urgentie zelfs.

Betekent dit dat het voortgezet onderwijs faalt?

‘Je kunt op de havo een voldoende voor Nederlands halen als je de teksten goed begrijpt, want daar wordt op ingezoomd. Maar aan gewoon goed schrijven en zinsontleding gebeurt niet veel. Je kunt niet zeggen dat het voortgezet onderwijs in algemene zin faalt. Aan algemene vaardigheden wordt veel gedaan, maar aan specifieke vaardigheden als rekenen en taal niet. En die zijn juist essentieel.’

Dus die auto is best goed, maar de motor is kapot en de wielen ontbreken?

‘Ik wil geen uitspraken doen over wat er in het voortgezet onderwijs mis is. Dan wordt het een soort jij-bak. We vinden dit een probleem van het hele onderwijs.’

Hoe moet een tussenjaar tussen middelbare school en hbo eruitzien?

‘Het is een idee, de finetuning moet nog plaatsvinden. Nu worden al op steeds meer hogescholen bijspijkercursussen gegeven, op universiteiten trouwens ook. Dat gaat ten koste van het bacheloronderwijs. Daarom denken wij aan een apart jaar voor hen die dat nodig hebben. Maar ik vind wel dat de overheid het moet betalen en dat er studiefinanciering voor moet komen.’

Willen die scholieren dat wel?

‘Dat weet ik niet. Voor hen zitten er ook voordelen aan als ze hun zwakke punten kunnen wegwerken. Sommige personen moet je wat langer voorbereiden voor je ze in het avontuur van het hoger onderwijs stort. Tenminste, als je uitval en frustratie wilt voorkomen.

‘Maar langzamerhand wordt het te gek. Voor de pabo-studenten is het nu al de praktijk dat ze vóór de zomer eindexamen doen op de middelbare school en in september toelatingsexamen voor de pabo, want daar komt het op neer met die reken- en taaltoets.’

Dat kan de oplossing toch niet zijn?

‘Het is een noodoplossing. Als iemand een beter idee heeft, hoor ik het wel. Het probleem is dat de politiek niets doet. We hebben twee jaar geleden met minister Van der Hoeven van Onderwijs afspraken gemaakt om de kwaliteit van de lerarenopleidingen te verhogen. Wij hebben ons deel opgepakt. We hebben de rekentoets en de taaltoets ingevoerd op pabo’s. Maar de minister zou maatregelen treffen om het gebrek aan reken- en taalvaardigheden op te lossen. Daarop zitten we nog steeds met smart te wachten.

‘Er is geen gevoel van urgentie. Vorig jaar hebben we voorgesteld om in het havo-profiel cultuur en maatschappij wiskunde verplicht te houden. Juist omdat van die opleiding veel jongeren naar de pabo willen. De minister vond dat niet zo belangrijk en in de Tweede Kamer werden we weggehoond, zo van: haha, die HBO-raad. Maar er is geen enkel initiatief van die kant gekomen. De minister moet ervoor zorgen dat de politiek bij zinnen komt.’

Moet er niet gewoon strenger geselecteerd worden bij de instroom?

‘Selecteren is niet de oplossing, maar misschien moeten we wel iets doen aan de toelaatbaarheid van mbo-leerlingen tot het hbo. Nu is het nog zo dat elke afgestudeerde mbo’er recht heeft op toegang tot het hbo. Als je mbo sociaal werk hebt gedaan, moet je dan worden toegelaten tot het hbo werktuigbouwkunde? Het gevolg van die open toelating is dat er een grote druk staat op de kwaliteit van de bacheloropleidingen. Misschien moeten we daar maar eens mee breken.’