Verdonk en Hirsi Ali komen terug van dwalingen

Dat is de ontknoping van een netelige zaak, die de top van het kabinet in verlegenheid bracht en de internationale reputatie van Nederland geen goed deed. Zes weken zocht Verdonk naar een juridische uitweg. Dat moest van de Kamer. Die vond dat Hirsi Ali, met haar leven bedreigd vanwege haar kritiek op de islam, koste wat het kost het Nederlanderschap diende te behouden. Het kabinet wilde een oplossing die zo min mogelijk politieke schade zou opleveren.

De advocaten van Hirsi Ali hebben die aangedragen. Er zijn getuigenverklaringen van familieleden gestuurd, dat de grootvader van Ayaan bij zijn geboorte Ali in zijn naam had staan. Volgens Somalisch namenrecht is zijn kleindochter dan gerechtigd hetzelfde te doen. Dat Ayaan verklaarde niet de juiste achternaam te hebben opgegeven, berustte op een ‘dwaling’, zei haar raadsvrouw Britta Böhler gisteren. Ayaan zelf oordeelde vanuit de Verenigde Staten dat ze ‘dom is geweest’.

Verdonk ging met deze constructie akkoord onder druk van premier Balkenende en vice-premier Zalm. Maar ze eiste volgens Haagse bronnen wel een verklaring op schrift van Hirsi Ali, waarin deze de schuld van de affaire op zich nam. Dat was ook het eerste commentaar van Verdonk gisteren: ‘De enige die dit heeft aangesticht, is Ayaan Hirsi Ali zelf geweest.’

Böhler stelde dat de verlossende brief van Verdonk er waarschijnlijk niet was gekomen als haar cliënt niet de verklaring had getekend. Hirsi Ali: ‘Als ik zou ondertekenen, zou het opgelost worden. Het is een politiek compromis.’

De kou is nu uit de lucht voor de minister. Zij kan met vertrouwen de confrontatie met de Kamer vanavond tegemoet zien. Verdonk heeft precies gedaan wat vrijwel alle partijen haar hadden opgedragen. De oppositie kondigt ‘zwaar weer’ aan en zal amok maken over de afgedwongen verklaring van Hirsi Ali. Maar de regeringspartijen houden de gelederen gesloten, bleek uit hun tevreden reacties.

De VVD hoopt dat de kwestie nu zonder verdere politieke schade kan worden afgesloten. Maar van een handjevol liberalen is de geloofwaardigheid aangetast. Verdonk heeft in mei geen grondig onderzoek gedaan en als gevolg daarvan stellingen verkondigd in het eerste spoeddebat die nu onwaar blijken te zijn. Hirsi Ali koketteerde met haar leugens over naam en geboortedatum, maar laat haar advocaten het tegendeel aantonen zodra ze daar last van dreigt te ondervinden. Oud-partijleider Zalm legt tegenstrijdige verklaringen af. Vorige maand zei hij niets te hebben vermoed van de problemen rond Hirsi Ali’s nationaliteit, toen hij haar in 2003 naar de Kamer haalde. Maar uit het ‘feitenrelaas’ van Verdonk blijkt dat de toenmalige VVD-top wel degelijk gewaarschuwd was, en nu herinnert Zalm zich plotseling meer. Niets mocht kennelijk Ayaans Kamerlidmaatschap in de weg staan, nadat zij zo spectaculair was veroverd op de PvdA. Dat is moeilijk uit te leggen voor een partij die sier maakt met een streng asielbeleid.