In het nieuwe systeem van leerrechten, dat staatssecretaris Rutte van Onderwijs vanaf september 2007 wil invoeren, kunnen studenten onderwijs inkopen tegen het wettelijke collegegeld. Wie langer over de studie doet, moet meer gaan betalen.
De onderwijsinstellingen ontvangen financiering al naar gelang het aantal verzilverde leerrechten. Op die manier wil Rutte de kwaliteit van het hoger onderwijs verbeteren: indien een ontevreden student vertrekt, voelt de onderwijsinstelling dat in de portemonnee. Nu krijgen universiteiten en hogescholen nog overheidsfinanciering op basis van het aantal studenten dat er is afgestudeerd.
VVD-lijsttrekker Rutte liet, in wat waarschijnlijk zijn laatste Kamerdebat als staatssecretaris van Onderwijs was, weten akkoord te gaan met maandelijkse leerrechten voor studenten. In zijn oorspronkelijke plannen zouden de leerrechten halfjaarlijks zijn. Dat stuitte op bezwaren van studentenorganisaties en universiteiten. Een student die na twee maanden zou beslissen naar een andere opleiding te gaan, zou vier maanden leerrechten verspillen.
Op verzoek van een Kamermeerderheid van CDA en PvdA kunnen studenten nu hun leerrechten per maand inzetten, en worden universiteiten en hogescholen tegelijkertijd eens per jaar afgerekend om papieren rompslomp te voorkomen.
De nieuwe manier van financiering voor het hoger onderwijs, waarvan leerrechten het voornaamste onderdeel vormen, kreeg dinsdagavond de steun van een meerderheid van de Kamer. Coalitiepartij CDA zei dat het wetsvoorstel nog niet ideaal is, maar liet weten voldoende perspectief te zien. Ook de grootste oppositiepartij PvdA onderstreepte dit. De VVD vergeleek de nieuwe wet met een ‘Darwinistische evolutie’ in het onderwijs.