De PvdA heeft speciale cursussen samengesteld voor fractievoorzitters en wethouders. ‘De behoefte aan informatie over het politieke handwerk wordt steeds groter’, zegt Jan-Jaap van den Berg van het Centrum voor Lokaal Bestuur, een organisatie van en voor lokale en provinciale PvdA-politici.
Om te voorkomen dat de PvdA zou worden overspoeld met politieke gelukzoekers en incompetente raadsleden, heeft de partij er vorig jaar bij plaatselijke afdelingen op aangedrongen ‘kwaliteitsnormen’ in acht te nemen bij het selecteren van kandidaten voor de kieslijsten. ‘Vier jaar geleden speelde het probleem dat er onvoldoende gescout is’, herinnert Van den Berg zich.
‘We hebben problemen meegemaakt met raadsleden die volstrekt ongeschikt bleken. Die niet bij vergaderingen kwamen opdagen, of snel voor afsplitsing kozen. Of allochtonen die onze politieke cultuur niet kenden of gebrekkig Nederlands spraken. Vooral in deelraden heeft dat gespeeld. Daarom hadden we nu richtlijnen opgesteld in een soort handboek voor de commissies die over kandidaatstelling gingen.’
Of plaatselijke afdelingen zich ook hebben gehouden aan de richtlijnen voor kwaliteitsnormen wordt onderzocht. Van den Berg: ‘Wij willen niet dat je een vrouw op de lijst zet omdat je zo nodig een vrouw zoekt. Hetzelfde geldt voor allochtonen. Voor dat soort keuzen, dat door dunne electorale overwegingen is ingegeven, betaal je op den duur een prijs.’
Uit onderzoek van politicoloog Jean Fransman bleek dat de PvdA in de vorige raadsperiode in twaalf gemeenten zetels verloor door tussentijdse afsplitsingen. Uit dat onderzoek: ‘Raadsleden moeten zich vanzelfsprekend verbonden voelen met het gedachtegoed van de PvdA. Wanneer die band zwak is, kiezen leden er snel voor op eigen houtje verder te gaan in de raad. Vooral allochtone raadsleden doen dit vaker dan gemiddeld.’
Volgens dit onderzoek dienen allochtone raadsleden vaak vooral het belang van hun achterban. Fransman constateerde dat politieke partijen in verkiezingstijd allemaal dezelfde allochtonen polsen als kandidaat. ‘De keus voor de PvdA is niet altijd ingegeven door een sterke band met de PvdA, maar door de kans om in de gemeenteraad te komen.’
Van den Berg: ‘Laat vooropstaan dat het natuurlijk prima is dat allochtonen op de lijst willen staan. Maar goede migranten-kandidaten zijn er nu ook weer niet in overvloed. Maar dat geldt ook voor échte arbeiders. Om te zwijgen over personen uit het bedrijfsleven. Die moet je met een lampje zoeken.’