Van der Laan reageerde aanvankelijk geïrriteerd op de vele interrupties van Kamerleden die hem belemmerden zijn betoog te houden. De PvdA-bewindsman wilde zeggen dat bij integratie het principe van gelijkwaardigheid tussen mensen het uitgangspunt is, maar werd onderbroken met diverse voorbeelden van door gemeenten gesubsidieerde projecten die daaraan niet voldoen. ‘Ik laat mij niet meeslepen in allerlei casusposities die veralgemeniseerd worden en waartegen ik dan ja of nee moet zeggen. Ik wil over deze zaken genuanceerd discussiëren.’
Kamervoorzitter Verbeet liet de interrupties toe: ‘Vertrouwt u op de wijsheid van de Kamer.’
Van der Ham (D66) noemde de minister ‘een beetje kribbig vandaag’, wat Van der Laan ontkende. Maar hij had wel degelijk kritiek op de kwaliteit van het Kamerdebat, bleek uit zijn slotwoord. ‘Het ging altijd over integratie, maar ging het ook steeds over zoeken naar oplossingen? Ik hoorde soms meer monologen dan dialogen. Er werd veel gezegd, maar werd er ook altijd geluisterd? Als wij hier in de Kamer niet genoeg communicatie hebben, komen we niet tot een succesvolle integratie.’
Van der Laan ging in de loop van het debat in op allerlei suggesties die Kamerleden hadden ingebracht. Hij bestreed vurig het beeld dat hij geen maatregelen heeft genomen om de segregatie in de samenleving tegen te gaan, sinds hij een jaar geleden de tussentijds door de PvdA weggestuurde minister Vogelaar opvolgde. ‘Ik heb vanaf dag 1 allerlei maatregelen genomen. Moet ik een reclamepamflet gaan maken met wat ik allemaal gedaan heb? De Kamer behoort dat te weten en ik vind het een beetje verspilling van de tijd.’
SP-Kamerlid Karabulut wekte de woede van Van der Laan met de vraag of hij minister van integratie of van segregatie is. ‘Dat vind ik nogal beledigend. Moet ik daarop antwoorden? De drie grote politieke stromingen in dit land hebben al ruim 125 jaar een traditie in het bestrijden van segregatie.’
Van der Laan beloofde dat ‘de inburgeringsmachine’ in zijn termijn op orde komt. ‘Die is ingestort in 2007, opgekrabbeld in 2008 en nu draait hij op toeren: we halen 43 duizend nieuwe inburgeraars dit jaar.’ De SGP-motie om het Wilhelmus in de inburgering op te nemen, kreeg zijn steun.
Van der Laan gaf toe dat ‘nieuwe Nederlanders’ als vervanging voor het woord allochtonen ‘geen perfecte terminologie’ is, omdat zij niets met ‘het formele Nederlanderschap’ te maken heeft. ‘U moet vooral uw eigen woorden blijven gebruiken’, zei hij de Kamer, ‘maar daaraan kleven ook nadelen.’
Tijdens een reis naar Marokko in februari zal de minister zich verder verdiepen ‘in investeringen van nieuwe Nederlanders in het buitenland die ten koste gaan van hun toekomst hier’.