Feiten en meningen over de AOW

De AOW in zijn huidige vorm staat ter discussie. De vergrijzing drijft de kosten van de overheid op. Wil Nederland de verzorgingsstaat betaalbaar houden, dan begint de tijd te dringen.

Nu worden de kosten van één AOW'er opgebracht door vijf werkenden. De komende drie decennia daalt de beroepsbevolking met 10%. Als er niets gebeurt, zijn in 2040 de AOW-lasten voor werkenden verdubbeld.

Is het verhogen van de AOW-leeftijd, zoals het kabinet mogelijk in het crisisplan voorstelt, een oplossing?

Wat is de AOW? De Algemene Ouderdomswet AOW is het staatspensioen waarop iedere 65-plusser, afhankelijk van het aantal jaren dat hij in Nederland woont, recht heeft. Het is een volksverzekering sinds 1957. De AOW is niet inkomensafhankelijk. Iedereen ontvangt een vast bedrag. Gehuwde of samenwonende partners hebben elk een zelfstandig recht op een AOW-pensioen dat netto gelijk is aan de helft van het netto minimumloon. De AOW voor een alleenstaande is gelijk aan 70 procent van het netto minimumloon. Eénoudergezinnen ontvangen een pensioen dat netto gelijk is aan 90 procent van het netto minimumloon. Een gehuwde met een partner jonger dan 65 jaar ontvangt een pensioen van 50 procent van het minimumloon en een toeslag van maximaal hetzelfde bedrag (bruto 668,78 euro). Is het recht op pensioen ingegaan vóór 1 februari 1994 en is de partner nog geen 65 jaar, dan komt het pensioen overeen met 70 procent van het netto minimumloon en is de toeslag maximaal 30 procent.

Vakbonden
Voor vakbond FNV is verhoging van de AOW-leeftijd taboe. Voorzitter Jongerius verklaarde de AOW expliciet tot no-go area. ‘Dat gaan wij niet meemaken.’ Belangrijkste redenen: het helpt niet, het is oneerlijk en het is onwerkbaar, vindt de vakcentrale. De FNV wil de AOW wel fiscaliseren om zo de overheidsfinanciën gezond te houden.

Het CNV vindt dat er een uitzondering moet komen voor mensen die 45 jaar hebben gewerkt. Uit een peiling van CNV-leden bleek dat het verhogen van de AOW-leeftijd voor 79 procent van hen bespreekbaar is, als die uitzondering er komt. Maar in welke variant de AOW-leeftijdverhoging acceptabel is, is nog onderwerp van gesprek. Een voorwaarde die CNV sowieso stelt: Als je 45 jaar hebt gewerkt, houd je recht op AOW.

Werkgevers
De werkgevers zijn eigenlijk voorstander van een hogere AOW-leeftijd, maar kiezen nu voor de kant van het FNV, mede met het oog op het sociaal akkoord. Bernard Wientjes, voorman van werkgeversclub VNO-NCW, verklaarde deze ommezwaai onlangs in een interview met de Volkskrant: ‘De FNV-bonden hebben een voorwaarde gesteld aan een sociaal akkoord: geen verhoging van de AOW-leeftijd. Dat kunnen wij dus niet leveren, dat moet de overheid doen. Staat de AOW straks wel in het pakket, dan komt er geen centraal akkoord. Dat is voor ons niet leuk.’ Ook MKB Nederland is het hiermee eens.

Economen
Econoom Arie van der Zwan noemt het verhogen van de AOW-leeftijd in de Volkskrant ook een verstandige maatregel. ‘Ik heb zelf tot mijn 73ste gewerkt. Ik zie het bezwaar niet. Er zijn natuurlijk beroepen, waarbij het niet kan, maar de meeste Nederlanders werken vrij kort en ze worden steeds ouder. Deze maatregel zou de overheidsfinanciën op lange termijn op orde brengen.’

Ook de Tilburgse econoom Lars Bovenberg pleit er al jaren voor. ‘Het is een geluk bij een ongeluk’, zei hij in de Volkskrant. ‘De crisis helpt de pensioenleeftijd te verhogen. Al gaat het nu even niet om arbeidsparticipatie, maar om het betaalbaar houden van de pensioenen en de AOW.’

Politieke partijen
D66 is voorstander van een hogere AOW-leeftijd. PvdA, ChristenUnie en CDA willen eerst dat de groep werkende werknemers tussen 55 jaar en 65 jaar groter wordt. Bij het CDA ligt het onderwerp het gevoeligst. In de campagne van 2006 is nadrukkelijk beloofd dat de partij er nooit aan zou meewerken. De VVD meent dat de tijd rijp is het AOW-systeem aan te passen, omdat de pensioenfondsen door de crisis met grote tekorten kampen

Maar de pensioenfondsen zeggen niet te profiteren van een verhoging van de AOW-leeftijd. De tekorten van de fondsen lopen niet terug als de AOW met twee jaar wordt opgetrokken, omdat de bestaande pensioenverplichtingen niet verminderen, stelden ze in de Volkskrant.

Volkskrant.nl-bezoekers
Uit een peiling op de site van de Volkskrant bleek dat een meerderheid van 65,6% een verhoging niet ziet zitten. 34,4% van de ruim 7600 deelnemers vindt het wél een goed plan. 'Maak het eerst maar eens flexibel, wie eerder wil die mag', stelt Henk. Ron: 'Ik vind het standaard doorwerken tot 67 jaar geen goede keuze. Maak meer maatwerk door bijvoorbeeld mensen die 40 jaar hebben gewerkt, wél met 65 jaar met pensioen te laten gaan'. 'Het is een heel raar idee om mensen, nu de werkloosheid groeit, langer te laten doorwerken', vindt Jaap. En dan Harrie: 'Verhoging van de pensioenleeftijd geeft mij nog meer het gevoel dat mijn leven alleen bestemd is geweest om te werken.'

Wagendorp
Volkskrant-columnist Bert Wagendorp: Toen de AOW in 1956 werd ingevoerd was de gemiddelde leeftijd 73. Nu tachtig. Dus dan is een verhoging met twee jaar eigenlijk nog aan de schappelijke kant. Ik denk dat na de volgende onheilsboodschap van het CPB ook het volgende taboe sneuvelt, en de hypotheekaftrek wordt beperkt. Terecht. We gaan die crisis nog eens prijzen.