Het centrum van Amsterdam vanuit de lucht.
Het centrum van Amsterdam vanuit de lucht. © ANP

Amsterdam liet financiële huishouding jarenlang versloffen

Ondanks herhaaldelijke waarschuwingen hebben de wethouders en gemeenteraad in Amsterdam de financiële huishouding van de gemeente jarenlang laten versloffen. Dat heeft 'tientallen miljoenen' per jaar gekost en ertoe geleid dat de gemeenteraad vaak slecht gefundeerde besluiten nam.

Die conclusie trekt de enquêtecommissie die namens de gemeenteraad onderzoek heeft gedaan naar 'de financiële functie' in de hoofdstad. De gemeenteraad besloot haar zwaarste middel in te zetten nadat de gemeente in 2013 per ongeluk 188 miljoen euro aan 'woonkostenbijdrage' overmaakte naar een aantal Amsterdammers. Terwijl dat 1,88 miljoen had moeten zijn.

De commissie rekent het de raad aan dat ze zo laat pas in actie is gekomen omdat er al waarschuwingen waren van de accountant en de gemeente. De commissie doet 15 aanbevelingen voor de college, het raad en de ambtelijke organisatie om de organisatie van de financiële functie te verbeteren.

Kern van het probleem

Udo Kock, de huidige wethouder van financiën, kan 55 miljoen euro aan bedrijfskosten niet vinden in de administratie van 2015. Daardoor sloot de gemeente de boeken af met een verlies van 10 miljoen euro. Voor komend boekjaar is 51 miljoen euro nog onvindbaar. De Volkskrant sprak hem begin dit jaar. 'Er is echt geen geld weg.' (+)

De kern van het probleem ligt volgens de commissie in het feit dat politici nou eenmaal weinig bezig zijn met financiën. 'De meeste politici willen hun politieke idealen waarmaken voor de samenleving. Het beheersen van financiën hoort daar vaak niet bij.' Ook de kennis van financiën is bij de meeste raadsleden niet om over naar huis te schrijven.

En aangezien ambtenaren nou eenmaal 'zeer loyaal' de politieke prioriteiten volgen, was er 'te beperkte aandacht' binnen de gemeentelijke organisatie. Echt kwalijk is volgens de commissie bijvoorbeeld dat de raad budget voor een verbeteringstraject uiteindelijk voor Financiën gestopt omdat de gemeenteraad besloot het geld aan iets anders uit te geven.

Reactie Van der Laan

De commissie noemt in de samenvatting van haar rapport niet expliciet namen van wethouders die in het bijzonder verantwoordelijk zijn voor de misstanden. Maar constateert dat 'de wethouder financiën' te weinig prioriteit heeft gegeven. In de onderzoeksperiode 2002, 2014 waren dit Geert Dales (VVD), Frits Huffnagel (VVD), Laetitia Griffith (VVD), Lodewijk Asscher (PvdA) en Pieter Hilhorst (PvdA).

'Ze zeggen weleens dat er in polderland Nederland alleen dingen veranderen naar een ramp of een enquête', zei burgemeester Eberhard van der Laan die het rapport maandag in ontvangst nam. 'Ik laat in het midden of het een ramp was, maar het was zeker een enquête en ik hoop echt dat er iets aan gaat veranderen want het is een zeer gedegen rapport.'