Rondvaartboten op de Amsterdamse grachten.
Rondvaartboten op de Amsterdamse grachten. © ANP

'Slachting' onder rondvaartboten mag niet: Amsterdam moet strengere regels terugdraaien

Maatregelen om drukte op het water te beperken van tafel

De Raad van State heeft een dikke streep door het nieuwe, omstreden rondvaartboten-beleid van het Amsterdamse stadsbestuur. Alle maatregelen die de stad heeft genomen om het aantal grote rondvaartboten in de grachten te beperken, moeten van tafel.

De uitspraak is een grote nederlaag voor de het stadsbestuur en in het bijzonder wethouder Udo Kock (D66). Nadat zijn voorganger in 2014 de tijdelijke vergunningen introk van 135 rondvaartboten boven de 14 meter, zette hij de afgelopen drie jaar dat beleid zelfverzekerd door.

Terwijl de bezwaarprocedures bij de Raad van State nog liepen, liet Kock vorige maand de 135 vergunningen vorige maand al weer opnieuw verdelen via een zogenoemde 'gewogen toetreding'. Deze procedure bleek in de praktijk neer bleek te komen op een loting en een beauty contest waarbij tientallen kleine rederijen hun schepen naar de schroot moesten brengen.

Nu blijken alle hoogoplopende emoties rondom dat conflict dus voor niets geweest.

Bij de rondvaartbedrijven heerst woensdagmiddag een feeststemming. 'We wisten natuurlijk al heel lang dat dit beleid niet deugde, maar toch is het bijna ongelofelijk als je na lange juridische strijd alsnog gelijk krijgt', zegt Frans Heijn die 35 kleine rederijen in de stad vertegenwoordigt. Wel is Heijn woedend op de wethouder. 'Die heeft geweigerd met ons in gesprek te gaan en bij herhaling in de gemeenteraad gezegd dat hij al zijn rechtszaken won. Nou, dus niet.'

De wethouder heeft bij herhaling in de gemeenteraad gezegd dat hij al zijn rechtszaken won. Nou, dus niet.

Frans Heijn

Twee categorieën

Jarenlang was er een beperkt aantal vergunningen voor toeristische rondvaart door de grachten van Amsterdam. Omdat die afscherming van de markt strijdig bleek met Brusselse mededingingsregels wilde een vorig gemeentebestuur die situatie aanpassen. Maar het volledig vrijgooien van de grachten leek de gemeente ook geen goed plan, het zou te druk en onveilig worden.

Daarom besloot Kock de markt onder te verdelen in twee categorieën. Boten onder de 14 meter zouden vanaf 2020 vrij de markt kunnen betreden. Iedereen die een mooi, schoon schip van onder de 14 meter heeft zou dan een commerciële vergunning kunnen aanvragen. Voor boven de 14 meter werden vorige maand dus 135 vergunningen via de ingewikkelde 'gewogen toetreding' opnieuw verdeeld.

Veiligheid is veel meer afhankelijk van de stuurinrichting dan van de lengte

Maar die onderverdeling in twee categorieën kan volgens de Raad van State juridisch gezien helemaal niet. Het argument van de gemeente dat lange boten onveilig zijn, blijkt namelijk weinig hout te snijden. Veiligheid is veel meer afhankelijk van de stuurinrichting van het vaartuig dan van de lengte, zo hebben de reders overtuigend bij de raad naar voren gebracht.

Schadeclaims

Als het aan Frans Heijn ligt zal de uitspraak van de hoogste bestuursrechter ook financiële consequenties hebben voor de gemeente. 'Alleen voor die hele gewogen toetreding hebben we gezamenlijk al vijf ton aan inschrijfgeld moeten betalen.'

Daarnaast hebben de reders flink in de buidel moeten tasten om goede tekeningen en beschrijvingen van de schepen te laten maken. En dan zijn er nog miljoenen aan kosten gemaakt voor advocaten. Heijn: 'We gaan zeker schadeclaims indienen, de wethouder is nog niet van ons af.'

Belangrijke keuze

De gemeente Amsterdam laat in een verklaring weten de uitspraak te betreuren, maar te respecteren. De Raad van State steunt volgens haar de uitgangspunten en doelen om te zorgen voor een veilige vaart, maar bemoeilijkt de mogelijkheden om de drukte te beheersen.

'Het college en de raad zien zich de komende maanden voor een belangrijke keuze gesteld: gaan we op zoek naar een andere manier om vast te houden aan ons volumebeleid om zo de drukte te beteugelen of geven we de rondvaartmarkt vrij?', aldus wethouder Udo Kock.

Wat gebeurde er tot nu toe in de 'slag om de grachten'?

September 2014
Rondvaartboten, waterfietsen, sloepen, varende hottubs: de Amsterdamse grachten zijn al boordevol. De amfibische bierfiets is voor de Vrienden van de Binnenstad de druppel. (+)

Februari 2015
Door de overname van Lovers voegt rederij 't Smidtje zich in Amsterdam bij de dominante concurrenten Canal Company en rederij P. Kooij. (+)

April 2017
De Amsterdamse gemeenteraad wil per 1 januari 2020 tientallen grote rondvaartboten uit de Amsterdamse grachten verbannen. Verantwoordelijk wethouder Kock noemt de herverdeling van rondvaartvergunningen een succesvolle actie. Reders spreken van 'een slachting' die hen vele miljoenen kost.

Op 23 april was het zover. Notaris Arief van Rhee van NautaDutilh verrichtte op de Zuidas de loting die de toekomst van de vloot bepaalde. (+)